برای شناخت صحیح شما از رشته‌ی علوم تجربی، در این مقاله توضیحاتی در رابطه با این رشته‌ی تحصیلی ارائه کرده‌ایم.

معرفی رشته علوم تجربی

رشته‌ی علوم تجربی یکی از رشته‌های پرطرفدار در میان دانش‌آموزان پایه‌ی نهم است و بیشترین تعداد شرکت‌کننده را در میان داوطلبان کنکور سراسری دارد. این بدان معناست که موفقیت در این رشته و قبولی در دانشگاه‌های برتر، نیازمند تلاش و پشتکار علاقه‌مندان به این رشته‌ی تحصیلی است. وجود رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی، یکی از دلایلی است که دانش‌آموزان علاقه‌مند به تحصیل در رشته‌ی تجربی هستند.

انتخاب رشته از مهم‌ترین تصمیماتی است که دانش‌آموزان در طول دوران تحصیل خود می‌گیرند و بر زندگی آینده‌ی آن‌ها تاثیر دارد پس مهم است که علاوه بر علاقه، استعداد و توانایی خود را هم در انتخاب رشته در نظر بگیرید. داشتن هوش ریاضی، درک مفاهیم زیست شناسی و علاقه به شیمی، برای انتخاب رشته‌ی تجربی از اهمیت زیادی برخوردار است.

در رشته‌ی تجربی بعد از دروس زیست شناسی و شیمی، درس ریاضی اهمیت زیادی دارد و برای دانش‌آموزانی که به ریاضی و فیزیک علاقه ندارند، رشته‌ی تجربی، نمی‌تواند گزینه‌ی مناسبی باشد.

وقتی از دانش‌آموزان در رابطه با انتخاب رشته‌ی تجربی سوال پرسیده می‌شود، اکثراً پاسخ می‌دهند، می‌خواهم پزشکی بخوانم چون بازار کار و درآمد خوبی دارد. توجه داشته باشید رشته‌ی تجربی فقط پوشیدن لباس سفید پزشکی نیست و قبل از انتخاب رشته لازم است تمامی سختی‌های مسیر رشته‌ی پزشکی (طولانی بودن دوران تحصیل، کار و شیفت‌های شبانه) را درنظر داشته باشید و حتما با علاقه تصمیم به ادامه تحصیل در این رشته را بگیرید. برای اینکه در رشته‌های پزشکی به نتیجه و درآمد برسید، باید علاوه بر علاقه، پشتکار هم داشته باشید و جا نزنید.

شرایط انتخاب رشته تجربی

دانش‌آموزان علاقه‌مند به انتخاب رشته‌ی تجربی، برای ادامه‌ی تحصیل در این رشته‌ی تحصیلی باید دارای شرایطی باشند که به قرار زیر است:

• نمره‌ی درس ریاضی و علوم در سه سال متوسطه‌ی اول با ضریب 3 محاسبه می‌شود.
• مجموع 3 نمره‌ی دروس ریاضی و علوم در پایه‌ی هفتم، پایه‌ی هشتم و پایه‌ی نهم، نباید کمتر از 42 باشد.
• حداقل نمره‌ی کسب شده در درس علوم 15 و در درس ریاضی 14 است.
• حداقل معدل لازم برای انتخاب رشته‌ی تجربی معدل بالای 14 است.

معرفی رشته‌ های نهم به دهم

معرفی رشته علوم انسانی

معرفی رشته ریاضی و فیزیک

معرفی رشته علوم و معارف اسلامی

معرفی رشته فنی حرفه‌ ای

معرفی رشته کار و دانش

درس‌ های رشته علوم تجربی

دانش‌آموزان در صورت داشتن شرایط لازم می‌توانند رشته‌ی تجربی را برای ادامه تحصیل انتخاب کنند. دروس اصلی و تخصصی رشته‌ی تجربی شامل درس زیست شناسی، شیمی، ریاضی و فیزیک است و لازم است دانش‌آموزان علاوه بر تسلط بر زیست شناسی و شیمی، درک درستی از ریاضی و فیزیک هم داشته باشند. درس‌های رشته‌ی تجربی در دبیرستان، در جدول زیر فهرست شده است:

آینده تحصیلی رشته تجربی

بیشتر دانش‌آموزانی که رشته‌ی تجربی را برای ادامه تحصیل انتخاب می‌کنند، علاقه‌مند به رشته‌های پزشکی هستند و اولین انتخاب اکثر داوطلبان تجربی، سه رشته‌ی پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی است. باتوجه به آنکه این رشته‌ها جزء پرطرفدارترین‌ها در میان داوطلبان است، علاقه‌مندان به قبولی در این رشته و تحصیل در دانشگاه‌های برتر، باید رتبه و تراز خوبی را در کنکور سراسری کسب کنند. پس اگر می‌خواهید پزشک شوید باید زحمت خیلی زیادی بکشید.

این تصور که ورود به دانشگاه سخت و خروج از آن ساده است، کاملا اشتباه است. اگر دانشجوی پزشکی در طول دوران تحصیل فعال و علاقه‌مند نباشد نمی‌تواند در این رشته موفق شود. دوران تحصیل رشته‌های پزشکی نسبت به سایر رشته‌های گروه تجربی طولانی‌تر است و لازم است دانشجو درس‌های متعدد و پیچیده‌ای را مطالعه کند (دوران تحصیل رشته‌های پزشکی معمولاً 7 سال است).

تحصیل در رشته‌های گروه پزشکی نیازمند شرکت در کنکور سراسری و کسب رتبه‌ی لازم برای قبولی است و هیچ‌یک از رشته‌های این گروه به‌صورت بدون کنکور (بر اساس سوابق تحصیلی) حتی در دانشگاه آزاد ارائه نخواهد شد. در نظر داشته باشید که سهمیه‌ی قبولی پسران در رشته‌های پزشکی بالاتر از دختران است به همین دلیل رقابت میان دختران برای قبولی در پزشکی بسیار بالاست.

اگر داوطلب شرکت در کنکور تجربی هستید، مطالعه‌ی مقاله‌‌های «روش مطالعه درس زیست شناسی (زیست یک، دو، سه)» و «نحوه مطالعه و کارنامه نفر اول کنکور تجربی 1400» می‌تواند برای شما مفید باشد.

پیش از انتخاب رشته‌ی موردنظر لازم است اطلاعات کافی در رابطه با مدت زمان تحصیل، بازارکار و آینده‌ی شغلی رشته‌ی مربوطه داشته باشید و علاوه‌ بر علاقه، استعداد و توانایی خود را هم در نظر داشته باشید.

بازار کار رشته تجربی

یکی از عواملی که باعث می‌شود شما رشته‌‌ای را برای ادامه تحصیل انتخاب کنید، شرایط بازار کار آن رشته است. تحقیق و استفاده از تجربیات دیگران نیز می‌تواند در این زمینه به شما کمک کند. از رشته‌های پرطرفدار در میان دانش‌آموزان می‌توان به پزشکی، دندانپزشکی، پرستاری، داروسازی و فیزیوتراپی اشاره کرد. برای ورود به هر رشته علاقه و میزان توانایی‌های خود را حتما در نظر داشته باشید.

ممکن است شما افرادی را مشاهده کرده‌ باشید که پس از اتمام دوره‌ی تحصیل و حتی کسب نمرات خوب همچنان شغل دلخواه خود را نیافته‌اند، این افراد اغلب مهارت‌های مورد نیاز با رشته‌ی تحصیلی را کسب نکرده‌اند. پس تنها کسب نمره‌ی برتر مطرح نیست، باید علاقه و مهارت رشته تجربی را داشته باشید تا در نهایت شغل ایده‌آل و درآمد مناسب کسب کنید.

در ادامه‌ی این مقاله، بازار کار برخی از پرطرفدارترین رشته‌های دانشگاهی رشته‌ی تجربی به اختصار ذکر شده است:

بازارکار رشته های پزشکی

طول دوره‌ی تحصیلی رشته‌های پزشکی در دوره‌ی دکتری عمومی، 7 سال است و فارغ‌التحصیلان می‌توانند برای گرفتن تخصص در رشته‌ی موردنظر، در آزمون دستیاری پزشکی شرکت کنند. در ادامه به بررسی بازار کار تعدادی از رشته‌های پرطرفدار شاخه‌ی پزشکی پرداخته‌ایم:

دندانپزشکی

دندانپزشکی یکی از رشته‌های سخت و در عین حال پردرآمد شاخه‌ی پزشکی است. دندانپزشکان عمومی می‌توانند مطب‌های شخصی خود را دایر کنند یا در کلینک‌های خصوصی یا مراکز درمانی دولتی مشغول به کار شوند. از پردرآمدترین تخصص‌های دندانپزشکی می‌توان به ارتودنسی، پروتزهای دندانی، جراحی لثه، جراحی دهان و فک و صورت اشاره کرد.

پزشکی

علاقه به رشته‌ی پزشکی شرط اصلی انتخاب آن است. پس از اتمام دوران تحصیل، کلیه‌ی دانشجویان باید دوسال طرح پزشکی خود را در مناطق محروم و خدمت سربازی بگذرانند. (گذراندن طرح خدمت پزشکی اجباری است) پزشکان می‌توانند در بیمارستان‌های خصوصی و دولتی، مراکز بهداشتی، درمانگاه‌ها، کلینیک‌ها و … فعالیت کنند همچنین می‌توانند مطب شخصی خود را داشته باشند که درآمد بالایی نیز دارد.

داروسازی

دوران تحصیل رشته‌ی داروسازی حداقل 6 سال است و داوطلبان می‌توانند با تحصیل در این رشته به فرصت‌های شغلی عالی و درآمد مناسب دست پیدا کنند. در رشته‌ی داروسازی شیفت و کشیک‌های شبانه وجود ندارد. در داروخانه‌های شبانه‌روزی هم الزامی برای شیفت شبانه‌ی داروساز نخواهد بود. از پردرآمدترین تخصص‌های داروسازی می‌توان به داروسازی بالینی، بیوتکنولوژی دارویی و داروسازی هسته‌ای اشاره کرد.

بازارکار رشته های پیراپزشکی

از رشته‌های پرطرفدار پیراپزشکی در میان داوطلبان گروه تجربی می‌توان به رشته‌های پرستاری، فیزیوتراپی، مامایی، بینایی سنجی، شنوایی سنجی، گفتاردرمانی، هوشبری، اتاق عمل و … اشاره کرد. در ادامه بازارکار برخی از رشته‌های پیراپزشکی بررسی شده است:

پرستاری

یکی از رشته‌های پیراپزشکی است و ظرفیت پذیرش بیشتری نسبت به سایر رشته های پزشکی در دانشگاه‌های دوره‌ی روزانه، پردیس خودگردان و دانشگاه آزاد دارد. رشته‌ی پرستاری طرح تعهد خدمت اجباری دارد یعنی لازم است دانشجویان پس از اتمام دوران تحصیل برای دریافت مدرک فارغ التحصیلی، طرح تعهد خدمت را به مدت 2 سال در یکی از بیمارستان‌ها یا مراکز درمانی بگذرانند.

میزان درآمد و حقوق پرستار براساس اینکه کدام بیمارستان کارکند در کدام شهر باشد، کدام بخش بیمارستان فعالیت کند و … متغیر است.

فیزیوتراپی

فارغ‌التحصیلان رشته‌ی فیزیوتراپی می‌توانند در بیمارستان‌ها، کلینیک‌های توانبخشی، درمانگاه‌ها، مراکز درمانی و … فعالیت کنند. امکان تاسیس مطب خصوصی نیز برای فارغ‌التحصیلان این رشته وجود دارد. به طور خلاصه، یکی از پردرآمدترین رشته‌های شناخته شده رشته‌ی فیزیوتراپی است و فارغ‌التحصیلان آن نگرانی‌ای در رابطه با آینده و بازارکار آن ندارند.

بازار کار رشته دامپزشکی

با افزایش تعداد حیوانات خانگی در شهرهای بزرگ، درمان و واکسیناسیون این حیوانات بازار کار مناسبی برای فعالیت فارغ التحصیلات رشته‌ی دامپزشکی فراهم کرده است. سال‌ها قبل تنها موقعیت کاری برای دامپزشکان فعالیت در مراکز صنعتی پرورش دام یا روستاها بود. در حال حاضر تعداد کلینیک‌های دامپزشکی در حال افزایش است.

بازار کار رشته روان‌شناسی

رشته‌ی روان‌شناسی گرایش‌های مختلفی مانند روان‌شناسی بالینی، صنعتی و سازمانی، عمومی و کودکان استثنایی دارد. فارغ‌التحصیلان رشته‌ی روان‌شناسی بر اساس گرایشی که در آن تحصیل کرده‌اند می‌توانند در برخی از سازمان‌ها و ادارات دولتی مثل نیروی انتظامی، زندان‌ها، مدرسه‌ها، مهدهای کودک‌ها، خانه‌ی سالمندان و مراکز مشاوره‌ی دولتی و خصوصی، بهزیستی و … به فعالیت بپردازند. همچنین یک روانشناس دارای مجوز می‌تواند به صورت خصوصی در دفتر شخصی خود فعالیت کند.

بازار کار رشته علوم تغذیه

برخی از متخصصان تغذیه، پزشکان عمومی یا متخصص غیرمرتبط هستند. ولی علاقه‌مندانی که می‌خواهند به صورت تخصصی و حرفه‌ای وارد این شغل شوند، می‌توانند در رشته علوم تغذیه در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تحصیل کنند. البته پزشکان عمومی علاقه‌مند هم می‌توانند با گذراندن دوره‌ی تخصصی علوم تغذیه، به صورت حرفه‌ای وارد این شغل شوند.

مسائل مربوط به رژیم غذایی و تغذیه‌ی سالم امروزه بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، افراد می‌توانند پس از فارغ‌التحصیلی از رشته‌ی علوم تغذیه در کلینیک‌های رژیم درمانی، مطب پزشکان غدد، بیمارستان‌ها، کارخانه‌های تولید مواد غذایی و … فعالیت کنند.

جمع‌بندی

بر اساس آمار، رشته‌ی تجربی پرطرفدارترین رشته در میان رشته‌های دبیرستانی است. این رشته بیشترین داوطلب کنکور را نیز به خود اختصاص داده است. برخی از دانش‌آموزان به دلیل آنچه از منزلت اجتماعی و بازار کار خوب رشته‌ی تجربی شنیده‌اند، این رشته را برای ادامه‌ی تحصیل انتخاب می‌کنند. اما نباید فراموش کرد که همین اقبال عمومی به رشته‌ی تجربی، کار را برای دانش‌آموزان سخت‌تر کرده است. اگر افراد قصد قبولی در یکی از رشته‌های پرطرفدار پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی را داشته باشند، باید در میان چند صد نفر اول کنکور سراسری قرار بگیرند.

نکته‌ی دیگری که باید به آن توجه داشت این است که توجه به بازار کار یا درآمد برای انتخاب رشته‌ی دشواری مانند پزشکی نه کافی است و نه اخلاقی. یک پزشک با جان افراد سر و کار دارد، پس اگر علاقمند به کار خود نباشد، از خون بترسد، به آناتومی بدن انسان بی‌علاقه باشد و در نهایت هدفش کمک به نوع بشر نباشد، انتخاب این رشته نه برای خودش موفقیتی در پی خواهد داشت و نه به جامعه کمک می‌کند.

از سوی دیگر بد نیست توجه داشته باشید که بازار کار و گستره‌ی تحقیقاتی بسیاری از رشته‌های دانشگاهی در علوم تجربی در حال افزایش است و می‌توان با یک انتخاب عاقلانه، آینده‌ی کاری موفقی برای خود رقم زد. رشته‌هایی مانند دامپزشکی، روانشناسی، علوم آزمایشگاهی، ژنتیک، مهندسی کشاورزی، شیمی، علوم تغذیه و … همگی در حال پیشرفت هستند و مورد توجه قرار دارند و در صورتی که دانش‌آموز با علاقه و استعداد آن‌ها را انتخاب کند، قطعاً در آینده جایگاه اجتماعی مورد نظر خود را با موفقیت در آن‌ها به دست خواهد آورد.

اگر دانش‌آموز سال هشتم هستید و می‌خواهید بدانید آیا واقعاً به رشته‌ی تجربی علاقمند هستید یا نه، بخش‌های شیمی و زیست کتاب علوم خود را خیلی جدی، مشتاقانه و کامل بخوانید و ببینید آیا مطالب این بخش‌ها شما را به سمت کسب اطلاعات بیشتر سوق می‌‌دهند یا خیر. اگر هم رشته‌ی تجربی را انتخاب کرده‌اید و اکنون در پایه‌های دهم تا دوازدهم خود را برای شرکت در کنکور تجربی آماده می‌کنید، تلاش کنید تا ضمن بررسی استعداد، توانایی و علایق خود، رشته‌ای متناسب با روحیات و قابلیت‌های خودتان را برای ادامه‌ی تحصیل در دانشگاه انتخاب کنید.

سوالات متداول

این نوشته معرفی و بازار کار رشته علوم تجربی برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

معدل لازم برای انتخاب رشته تجربی

انتخاب رشته‌ی تجربی برای دانش آموزان پایه‌ی نهم شرایطی دارد. در ادامه شرایط ورود به رشته علوم تجربی را ذکر خواهیم کرد:

• باید حداقل نمره‌ی کسب شده در درس علوم، 15 و در درس ریاضی، 14 باشد. به این شرط، عملکرد تحصیلی می‌گویند و شامل 35 امتیاز از هدایت تحصیلی است.
• حداقل معدل لازم برای دانش آموزان داوطلب برای رشته‌ی علوم تجربی معدل بالای 14 است.
• برای انتخاب رشته‌ی تجربی مجموع 3 نمره‌ی دروس ریاضی و علوم در سه پایه‌ی هفتم، هشتم و نهم نباید کمتر از 42 باشد.
• نمره‌ی درس ریاضی و علوم در سه سال متوسطه اول با ضریب 3 محاسبه می‌شود.

نقش فرم های هدایت تحصیلی در انتخاب رشته

تمام دانش‌آموزان برای ورود به پایه دهم نیازمند تکمیل فرم‌های هدایت تحصیلی هستند. هر یک از فرم‌ها باید توسط افراد مشخصی تکمیل شود. در ادامه هر یک از فرم‌ها را توضیح می‌دهیم. برای در اختیار داشتن فرم‌های هدایت تحصیلی می‌توانید مقاله دانلود فرم‌های هدایت تحصیلی پایه نهم را مطالعه کنید.

• آزمون‌های مشاوره‌ای توسط مشاور مدرسه با توجه به ارزشیابی‌های مداوم از دانش آموز تکمیل می‌شود که رشته‌ها را براساس اولویت از 1تا 30 امتیاز دهی می‌کند.
• فرم دبیران با توجه به شرایط درسی دانش‌آموز از 1تا 10، رشته‌های تحصیلی را اولویت بندی می‎‌کند.
• فرم مشاور، توسط مشاور مدرسه با توجه به شناخت دانش‌آموزان و توانایی‌های آن‌ها پر می‌شود و رشته‌ها از 1 تا 10 انتخاب می‌شوند.
• دانش‌آموزان با توجه به توانایی‌های فردی خود انتخاب رشته‌ دلخواه خود را از 1 تا 10 امتیازدهی می‌کنند.
• فرم اولیا نیز با توجه به فرم دانش آموز، معلمان و مشاور از 1 تا 5 اولویت بندی خواهد شد.

برای آشنایی با روند تکمیل فرم‌های هدایت تحصیلی به مقاله راهنمای تکمیل فرم‌های هدایت تحصیلی رجوع کنید. ‌در پایان پس از بررسی تمام شرایط بالا می‌توان نسبت به انتخاب رشته اقدام کرد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اولویت‌بندی‌ها در انتخاب رشته، می‌توانید مقاله‎‌ی راهنمای تکمیل فرم اولویت بندی را مطالعه کنید.

ویژگی‌های فردی مناسب برای انتخاب رشته تجربی

از ویژگی‌های فردی برای انتخاب رشته علوم تجربی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• استعداد و علاقه به دروس آزمایشگاهی
• نمرات بالا در ریاضی و علوم و علاقه به این دروس
• علاقه به رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی

اگر علاقمندید بدانید رتبه 1 کنکور تجربی از چه روش‌هایی برای کسب موفقیت استفاده کرده است و چه درصدهای در این آزمون سرنوشت ساز به دست آورده است، می‌توانید با مطالعه‌ی مقاله‌ی «نحوه مطالعه و کارنامه نفر اول کنکور تجربی 1400» با نیما ابوالحسنی آشنا شوید.

کتاب‌های رشته علوم تجربی

دانش‌آموزان پس از انتخاب رشته تجربی برای ادامه‌ی تحصیل در دوره‌ی متوسطه‌ی دوم باید علاوه بر دروس عمومی، مطالب تخصصی رشته‌ی علوم تجربی را مطالعه کنند. ما در جدول زیر دروسی که باید در سه پایه‌ی دهم، پایه‌ی یازدهم و پایه‌ی دوازدهم مطالعه شود را فهرست کرده‌ایم:

آینده شغلی رشته علوم تجربی

دانش آموزان هنگام انتخاب رشته نهم به دهم باید بازار کار رشته در آینده را تحقیق و بررسی کنند و سپس تصمیم نهایی را بگیرند، دانش‌آموزان پس از اتمام دوره‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در نهایت باید وارد بازار کار شوند، پس انتخاب رشته‌ای که در آینده بازار کار مناسبی داشته باشد از نکات مهم در انتخاب رشته به شمار می‌رود. رشته‌های گروه تجربی به 5 دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

🔵 دسته اول رشته‌هایی هستند که در میان دانش آموزان جز رشته‌های پرطرفدار محسوب می‌شوند، مانند پزشکی، دندان پزشکی، دامپزشکی، اتاق عمل، مامایی و…

🔵 دسته دوم رشته‌هایی مانند داروسازی، مهندسی بهداشت، شیمی و … هستند.

🔵 دسته سوم شامل دو رشته‌ی زمین شناسی و اقیانوس شناسی است.

🔵 دسته چهارم شامل رشته‌هایی مانند حسابداری، شاخه‌های مدیریت، اقتصاد و … می‌شود.

🔵 دسته آخر رشته‌هایی مانند مددکاری اجتماعی، آموزش تربیت بدنی و … است.

دانش‌آموزانی که بتوانند در کنکور تجربی با رتبه‌ی برتر از دانشگاه‌ پذیرش بگیرند و دوره‌ی تخصص را کامل بگذرانند می‌توانند درآمد بالا و جایگاه اجتماعی خوبی داشته باشند.

انتخاب رشته‌ی نهم به دهم دانش آموزان به صورت الکترونیکی و از طریق سامانه پادا به نشانی pada.medu.ir انجام می‌شود.

سوالات متداول

این نوشته شرایط لازم برای انتخاب رشته تجربی برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.