موافقت مدیر و شورای مدرسه، ارائه‌ی مدارک به اداره‌ی آموزش و پرورش، شرکت در آزمون هوش و ارزیابی ذهنی و سپس امتحانات شهریورماه پایه‌ی مورد تقاضا در کنار مواردی مانند شرط معدل و کسب سطحی از نمرات در برخی از دروس، تنها بخشی از شرایط «جهش تحصیلی» در پایه‌های مختلف تحصیلی به حساب می‌آیند. با ما در وبلاگ تراز همراه باشید تا در این مقاله جزئیات مربوط به جهشی خواندن در دبیرستان و ابتدایی را با شما در میان بگذاریم.

شرایط جهشی خواندن

فرآیند جهش تحصیلی با درخواست کتبی اولیای یک دانش‌آموز از مدرسه برای ثبت‌نام فرزندشان در آزمون جهشی آغاز می‌شود. پس از موافقت مدیر و شورای مدرسه، اداره‌ی آموزش و پرورش مدارک ارائه شده است از سوی مدرسه را بررسی می‌کند.

مدیر مدرسه باید وضعیت دانش‌آموز متقاضی جهش را در سامانه‌ی سیدا بررسی کند و مطمئن شود دانش‌آموز برای سال جدید تحصیلی در پایه‌‌ای ثبت‌نام نشده باشد. اگر اطلاعات دانش‌آموز در پایه‌ی خاصی ثبت شده بود، باید مراحل آزادسازی و سپس ثبت اطلاعات اولیه و ثبت جهش و کمیسیون برای دانش‌آموز صورت بگیرد. در مقابل، سنجش آموزش و پروش درخواست جهش دانش‌آموز را در سامانه‌ی سنجش ثبت کرده، اطلاعات دانش‌آموز را از سامانه‌ی سیدا دریافت می‎‌کند و با توجه به نمرات دانش‌آموز، درخواست جهش را تایید یا رد می‌کند.

قبولی در دو آزمون هوش و امتحانات شهریور ماه پایه‌ی مورد نظر، لازمه‌ی قبولی در جهش تحصیلی است. نتایج جهش تحصیلی دانش‌آموزان که در امتحانات شهریور شرکت کرده‌اند، قبل از شروع مدارس اعلام می‌شود. با تایید جهش دانش‌آموز از سوی سنجش آموزش و پرورش بعد از اعلام نتایج جهش تحصیلی، مدرسه پایه تحصیلی را از سنجش دریافت می‌کند و دانش‌آموز در مدرسه ثبت‌نام قطعی می‌شود.

مدارک لازم برای شرکت در آزمون جهش تحصیلی

مدارک لازم برای ارزیابی دانش‌آموزان شامل اصل شناسنامه‌ی دانش‌آموز متقاضی به همراه پرینت برگه‌ی نوبت‌گیری جهش یا معرفی‌نامه‌ی عکس‌دار دارای مهر مدرسه است.

برای مشخص شدن اینکه آیا دانش‌آموز امکان شرکت در آزمون جهشی را دارد یا نه، میزان هوش او بر اساس معیارهای استاندارد جهانی مورد بررسی قرار می‌گیرد و اگر میزان بهره‌ی هوشی (IQ) دانش‌آموز بالای 120 تشخیص داده شد، اجازه‌ی شرکت در آزمون جهشی صادر می‌شود. آزمون جهش تحصیلی در شهریور ماه هر سال (همزمان با امتحانات تجدیدی) برگزار می‌شود.

زمان ثبت‌نام برای شرکت در آزمون جهش تحصیلی

هر ساله آزمون هوش و سنجش دانش‌آموزان داوطلب برای جهش تحصیلی به طور رسمی در شهریورماه برگزار می‌شود. ثبت‌نام برای شرکت در آزمون جهش تحصیلی معمولاً اواخر تیر ماه آغاز می‌شود و تا اواخر ماه مرداد ادامه دارد.

شرایط جهشی خواندن در مقطع متوسطه

شیوه‌ی درخواست اولیا برای جهش تحصیلی فرزندشان در دوره‌ی متوسطه نیز مانند درخواست جهش در مقطع ابتدایی با درخواست کتبی والدین از مدیر مدرسه آغاز می‌‌شود. مدیر مدرسه وضعیت دانش‌آموز را بررسی می‌کند و اگر او را واجد شرایط تشخیص داد، اقدام به تشکیل شورای معلمان می‌کند. در شورای معلمان، بعد از بررسی درخواست جهش تحصیلی و تأیید مدارک دانش‌آموز، مدارک و کارنامه‌ی دانش‌آموز متقاضی به اداره‌ی آموزش و پرورش ناحیه ارسال می‌شود.

اگرچه ارائه‌ی درخواست و مدارک لازم برای ثبت‌نام در آزمون جهش تحصیلی در دوره‌های اول و دوم متوسطه تفاوت چندانی با دوران ابتدایی ندارد، اما شرایط پذیرش این درخواست در مقطع متوسطه اندکی متفاوت است. در ادامه مهم‌ترین شرایط عمومی جهش تحصیلی در دبیرستان ذکر می‌شود:

• جهش تحصیلی در مقطع متوسطه‌ی دوم فقط در رشته‌های نظری (ریاضی فیزیک، علوم انسانی و علوم تجربی) امکان‌پذیر است.
• دانش‌آموزان محصل در رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش امکان شرکت در آزمون جهش تحصیلی را ندارند.
• دانش‌آموزان حداکثر می‌توانند در یک دوره‌ی تحصیلی، یک بار از جهش تحصیلی استفاده کنند.
• شرط معدل برای ثبت‌نام در آزمون جهش تحصیلی در دبیرستان، کسب حداقل معدل 18 و کسب نمره‌ی 15 در نوبت دوم برای هر درس است.
• نمرات دانش‌آموز در امتحانات جهش تحصیلی در شهریور در هیچ یک از مواد درسی نباید پایین‌تر از 16 باشد.

هزینه جهش تحصیلی در دبیرستان

شرکت در آزمون جهش تحصیلی منوط به پراخت مبلغ 150 هزار تومان در سایت سنجش آموزش و پرورش است. هزینه‌ی ثبت‌نام در ارزیابی جهش تحصیلی هر سال از سوی سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور اعلام می‌شود و مدیر مدرسه موظف است این هزینه را از طریق سامانه‌ی پرداخت تعرفه جهش در سازمان آموزش استثنایی کشور پرداخت کند.

نحوه پرداخت هزینه جهشی خواندن

در ابتدای امر مدیران مدارس متوسطه باید به سامانه‌ی سیدا متوسطه وارد شده و با ثبت اطلاعات فردی و خانوادگی دانش‌آموز و تکمیل کاربرگ مربوط به جهش تحصیلی، ثبت‌نام را آغاز کنند.

در ادامه مدیر مدرسه وارد سامانه‌ی پرداخت تعرفه‌ی جهش در سازمان آموزش استثنایی کشور می‌شود و با درج ملیت، کدملی، استان محل زندگی و شماره‌ی تماس دانش‌آموز، مبلغ تعیین شده را از طریق سیستم درگاه پرداخت کرده و کد رهگیری دریافت می‌کند. مرحله‌ی نهایی نوبت‌‌گیری و ارجاع به پایگاه تخصصی برای سنجش دانش‌آموز است.

جهشی خواندن دهم به دوازدهم

شرایط جهش تحصیلی از پایه‌ی دهم به دوازدهم یا جهشی خواندن پایه‌ی یازدهم، مطابق آیین‌نامه‌ی جلسه‌ی کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش که سال 1394 برگزار شده، چنین است: «صدور مجوز شرکت در آزمون جهش تحصیلی برای دانش‌آموزان ممتاز قبولی پایه‌ی دهم، به غیر از شاخه‌های فنی وحرفه‌ای و کاردانش که دارای معدل حداقل 18/50 بوده و مقاضی جهش به پایه دوازدهم هستند، به شرطی که در تمامی دروس آزمون جهشی، حداقل نمره‌ی 17 را کسب کرده باشند، از اختیارات کمیسیون خاص استان است.»

در این آیین‌نامه همچنین آمده است که دروس «تربیت بدنی» و «آزمایشگاه علوم تجربی 2» نیز مشمول این بند است و نمرات آزمون تمامی دروس دانش‌آموز در سامانه‌ی سیدا ثبت و در صورت کسب شرایط لازم برای جهش تحصیلی، نتایج آزمون دروس به سامانه‌ی امین ارسال می‌شود و در صورت کسب شرایط لازم، برابر مقررات به دانش‌آموز اجازه‌ی ثبت‌نام در پایه بالاتر داده می‌شود.

جهشی خواندن هفتم به نهم

شرایط جهش تحصیلی از پایه‌ی هفتم به پایه‌ی نهم یا جهشی خواندن پایه‌ی هشتم در آیین‌نامه‌ی امتحانات دوره‌ی متوسطه اول ذکر شده است. بر این اساس، قبول شدگان پایه‌ی هفتم با رعایت شرایط زیر و تقاضای کتبی ولی خود می‌توانند در ارزشیابی شهریورماه پایه‌ی هشتم شرکت کنند و در صورت موفقیت به صورت جهشی به پایه‌ی نهم ارتقا یابند. دو شرط مهم برای این جهش تحصیلی وجود دارد:

1. معدل کل پایه‌ی هفتم دانش‌آموز متقاضی باید حداقل ۱۸ و نمره‌ی نوبت دوم او در هر درس حداقل 15 باشد.
2. دانش‌آموز متقاضی در ارزشیابی شهریور ماه پایه‌ی هشتم در هیچ یک از مواد درسی نمره کمتر از 16 کسب نکند.

شرایط جهشی خواندن در مدارس استعدادهای درخشان

بر اساس آیین‌نامه‌ی جهش تحصیلی آموزش و پرورش در ارتباط با مدارس تیزهوشان و سمپاد، شرایط جهشی خواندن در این مدارس اندکی با مدارس عادی متفاوت و به قرار زیر است:

1. معدل کل پایه هفتم در خرداد ماه، حداقل ۱۹ باشد و دانش‌آموز در ارزشیابی نوبت دوم در هیچ یک از مواد درسی نمره‌ی کمتر از ۱۸ نداشته باشد.
2. دانش‌آموز در ارزشیابی مربوط به جهش تحصیلی که در شهریور ماه برگزار می‌شود، در هیچ یک از مواد درسی نمره‌ی کمتر از ۱۷ کسب نکند.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع جهشی خواندن + فرایند سنجش جهش تحصیلی 1401-1402 برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

اما دقیقاً تک ماده چیست و قوانین و شرایط استفاده از آن برای هر پایه تحصیلی در مقطع متوسطه و هر رشته چگونه است؟ در این مقاله از وبلاگ تراز، جزئیات مربوط به این قانون که در آئین‌نامه‌ی آموزش دوره‌‌ی دوم متوسطه‌ی وزارت آموزش و پرورش گنجانده شده است، ذکر شده و به تمامی ابهامات درباره‌ی نحوه‌ی استفاده از آن پاسخ داده می‌شود.

قانون تک ماده چیست؟

مطابق تبصره‌ی ۲ ماده ۸۲ آئین‌نامه‌ی آموزش متوسطه، اگر دانش‌آموزی در امتحانات خردادماه نمره‌ی قبولی کسب نکند و نمره وی ۷ و یا بیشتر باشد، می‌تواند از شرایط تبصره یا همان تک‌ماده استفاده کند و بین یک تا 4 درس خود را بنا بر شرایط و قوانین خاصی که در ادامه ذکر خواهد شد، بدون آزمون مجدد، پاس کند.

تک ماده در دبیرستان

برای درک معنای تبصره یا قانون استفاده از تک ماده در دوره‌ی دبیرستان باید در وهله‌ی اول بدانیم که شرایط قبولی در دروس دوره‌ی دوم متوسطه برای هر پایه چگونه است. اگرچه قانون تک ماده برای دوره‌ی اول متوسطه نیز کاربرد دارد، اما بیشترین استفاده از آن در پایه‌های دهم تا دوازدهم صورت می‌گیرد.

تصور ذهنی اکثر ما این است که اگر دانش‌آموز در امتحان پایان ترم نمره‌ی 10 بگیرد، در امتحان قبول شده و کمتر از آن به معنای تجدید شدن یا در نهایت مردود شدن در هر پایه‌ی تحصیلی است. اما باید بدانید همیشه اینطور نیست و نمره‌ی قبولی در هر پایه و هر رشته می‌تواند متفاوت باشد. مثلاً نمره‌ی قبولی در درس‌های نظری 10 است، اما دانش‌آموزان رشته‌ی فنی و حرفه‌ای برای قبولی باید نمره‌ی 12 کسب کنند. یا به‌عنوان مثال اگر در برگه‌ی امتحان نهایی سال دوازدهم رشته‌های نظری نمره‌ی 7 کسب کنید، قبول می‌شوید و نیازی به تک ماده ندارید.

اصول تک ماده

طبق آیین‌نامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، اگر دانش‌آموزی در زمان فارغ‌التحصیلی در سال آخر (سال دوازدهم)، در چهار عنوان درسی نمره‌ی ۷ به بالا داشته باشد از نظر سیستمی شرایط فارغ التحصیلی را دارد.

این چهار عنوان درس می‌تواند مربوط به پایه‌ی دهم، یازدهم و یا دوازدهم باشد. دانش‌آموز دارای این شرایط، می‌تواند با قانون یا تبصره‌ی «تک ماده» فارغ التحصیل شود.

شرایط قبولی در درس‌های پایه دهم و یازدهم

برای آشنایی با شرایط قبولی در دروس دوره‌ی دوم متوسطه ابتدا باید با معنی برخی از اصطلاحات از جمله «نمره‌ی سالانه» آشنا شوید. دانش‌آموزان علاوه بر نمره‌ی برگه‌ی امتحانی آخر سال، یک نمره‌ی سالانه برای هر درس دارند.

نحوه محاسبه نمره سالانه در دوره دوم متوسطه 

نمره‌ی سالانه شامل نمره‌ی برگه‌ی امتحان پایانی ترم اول با ضریب 2، نمره‌ی ترم دوم با ضریب 4 و نمره‌ی مستمر ترم اول و دوم با ضریب 1 است. این نمرات با هم جمع و سپس تقسیم بر 8 می‌شوند و نمره‌ی سالانه‌ی هر درس مشخص می‌شود.

شرط قبولی در درس‌های پایه‌ی دهم و یازدهم این است که دانش‌آموز باید نمره‌ی سالانه‌ی 10 یا بالاتر کسب کرده باشد. برای درک این مطلب، به سه مثالی که در جدول زیر آمده است، دقت کنید:

شرایط قبولی در درس‌های پایه دوازدهم

قبولی در دروس نهایی پایه‌ی دوازدهم دو شرط اساسی دارد:

1. نمره‌ی سالانه‌‌ی دانش‌آموز باید 10 یا بالاتر باشد.
2. نمره‌ی برگه‌ی امتحانی دانش‌آموز باید 7 یا بالاتر باشد.

اما در مورد قبولی در امتحانات غیرنهایی نوبت دوم پایه‌ی دوازدهم باید گفت که نمره‌ی سالانه‌ی دانش‌آموز نباید کمتر از حد نصاب قبولی باشد. این حد نصاب در مورد رشته‌های نظری (ریاضی، تجربی و انسانی) 10 و در مورد رشته‌های فنی و حرفه‌ای 12 است.

برای درک دقیق این شروط، به مثال‌های زیر توجه کنید:

تک ماده در پایه دوازدهم

مسئله‌ی بهره‌گیری از تک ماده در سال دوازدهم و هنگام فارغ‌التحصیلی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند چرا که دانش‌آموز در حال دریافت دیپلم، شرکت در کنکور سراسری و درنهایت ورود به دانشگاه است. با توجه به تغییراتی که در کنکور سال‌های آتی رخ داده است، افزایش تاثیر معدل در کنکور به صورت قطعی و مثبت امری مسلم است و بنابراین قوانین مربوط به تک ماده در این پایه نیازمند توجه بیشتر است.

ممکن است دانش‌آموزی با توجه به اهمیت نمره و معدل امتحانات نهایی، نخواهد از تبصره استفاده کند و مایل باشد در امتحانات شهریور ماه شرکت کرده و نمره‌اش را ارتقا دهد. بنابراین در آیین‌نامه‌ی آموزش و پرورش چنین امری پیش‌بینی شده و ولی دانش‌آموز می‌تواند درخواست کتبی بدهد تا دانش‌آموز در امتحان شهریور شرکت کند. در چنین شرایطی اگر نمره‌ی دانش‌آموز در شهریور بالاتر شد، جایگزین می‌شود، اما اگر نمره‌اش پایین‌تر شد، همان نمره‌ی قبلی که در سیستم داشت، برای او منظور می‌شود.

معدل کل متوسطه‌ی دوم در قبولی رشته‌های بدون کنکور نیز اثرگذار است، بنابراین اگر دانش‌آموزی شرط قبولی را کسب کرده‌، اما از نمرات خود راضی نیست، می‌تواند از قانون ترمیم معدل نیز استفاده کند. این قانون اولین بار در سال 1394 تصویب شد و هدف آن بخشیدن یک فرصت مجدد برای شرکت در امتحانات نهایی به دانش‌آموزانی بود که بر اساس قوانین جدید معدل‌شان در کسب رتبه‌ی قبولی در کنکور سراسری اثر می‌گذاشت.

تک ماده در پایه دهم و یازدهم

همان‌طور که پیشتر ذکر شد اگر دانش‌آموز پایه‌ی دهم و یازدهم نمره‌ی سالانه‌ی بالاتر از 10 بگیرد و نمره‌ی او در برگه‌ی امتحان نهایی بالای 7 شود، قبول می‌شود. اما اگر نمره‌ی سالانه‌ی او بین 7 تا 10 باشد، بدون در نظر گرفتن نمره‌ی برگه‌ی امتحانی خردادماه، باید از تبصره و تک‌ماده استفاده کند. در نهایت اگر نمره‌ی سالانه‌ی دانش‌آموز کمتر از 7 باشد، در این صورت بدون در نظر گرفتن نمره‌ی برگه‌ی امتحان پایانی، مردود می‌شود.

هر دانش‌آموزی در پایه‎‌ی دهم و یازدهم می‌تواند برای امتحانات داخلی در 2 درس از تبصره و تک ماده استفاده کند. برای امتحانات نهایی نیز هر دانش‌آموز پایه‌ی دهم و یازدهم می‌تواند در دو درس از تبصره و تک ماده استفاده کند.

تک ماده در پایه نهم

از آنجایی که امتحانات پایه‌ی نهم در مقطع متوسطه‌ی دوره‌ی اول نیز نهایی هستند و قبولی در آن‌ها شرط ورود به مقطع بعدی تحصیلی و انتخاب رشته است، مسئله‌ی استفاده از قانون تک ماده برای دانش‌آموزان بیمار یا دچار ضعف درسی در این پایه نیز اهمیت دارد.

شرایط قبولی دانش‌آموزان در دروس دوره اول متوسطه

دانش‌آموزانی که در پایه‌های هفتم، هشتم و نهم درس می‌خوانند، برای قبولی در هر پایه باید دارای معدل کل و نمره‌ی امتحانات پایان سال بالای 10 باشند. در صورتی که معدل کل دانش‌آموز این مقاطع در امتحانات پایان سال کمتر از 10 باشد، مردود به حساب می‌آید. اگر دانش‌آموزی معدل بالای 7 بگیرد، اما در یک یا چند درس خود نمره‌ی قبولی نداشته باشد، درواقع تجدید شده است و باید در امتحانات شهریور ماه شرکت کند.

شرط دیگر قبولی برای دانش‌آموزان دوره‌ی اول متوسطه این است که برای هر کدام از دروس خود، نمره‌ی سالانه‌ی بالای 30 بگیرند. اما اگر نمره‌ی سالانه آن‌ها کمتر از 30 و معدلشان بالای 12 باشد، در این صورت می‌توانند تنها برای دو درس خود که در آن‌ها نمره‌ی قبولی نگرفته‌اند، از تک ماده‌ی هفتم، هشتم و نهم استفاده کنند.

جمع‌بندی

استفاده از قانون یا تبصره‌ی تک ماده از امتیازاتی است که دانش‌آموزان می‌توانند در دوران تحصیل در دبیرستان از آن بهره ببرند. مطابق با آیین‌نامه‌های آموزش و پروش اگر دانش‌آموز مقطع متوسطه‌ی دوم، در امتحانات خردادماه به هر دلیل نمره‌ی قبولی کسب نکند و نمره وی ۷ و یا بیشتر باشد، می‌تواند از شرایط تبصره در مورد 4 درس (2 نهایی و 2 غیرنهایی) در طول سه سال دهم، یازدهم و دوازدهم استفاده کند.

بر همین اساس، دانش‌آموزان مقطع متوسطه‌ی اول نیز در پایه‎‌های هفتم، هشتم و نهم تنها دو بار می‌توانند از تبصره‌ی تک‌ماده بهره‌ببرند. اما استفاده از این تبصره همانطور که در مقاله با جزئیات ذکر شد، قواعد و قوانین خاص خود را دارد و هر دانش‌آموز باید با توجه به قوانین موجود درباره‌ی نحوه‌ی محاسبه‌ی نمره‌ی سالیانه، نمره‌ی کتبی و معدل خود، همچنین رشته‌ای که در آن تحصیل می‌کند، شرایط تحصیلی خویش را برای استفاده از تبصره‌ی تک ماده بسنجد.

سوالات متداول

این نوشته تک ماده چیست؟ | 0 تا 100 شرایط استفاده از تبصره و تک ماده برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.