ما برخی از بهترین روش‌های آموزشی مدرن را که در واقع منجر به نتایج خوبی در کلاس درس می‌شوند، در این مقاله ذکر کرده‎‌ایم. به خواندن ادامه دهید تا دریابید که چگونه از این روش‌ها برای کمک به دانش‌آموزان برای استفاده از ظرفیت کامل خود و ایجاد کلاس‌های درس شاد و مؤثر استفاده کنید.

آموزش نوین چیست؟

بهره‌گیری از آموزش نوین به‌معنای استفاده از روش تدریسی است که بیشتر بر آموزش بهبود رفتار عقلانی دانش‌آموزان با استفاده از ایده‌های مختلف جدید و بدیع متمرکز است تا اینکه آن‌ها را وادار به بازخوانی سرفصل‌های امتحانی بکند.

روش تدریس جدید که ما آن را روش تدریس نوین می‌نامیم بیشتر مبتنی بر فعالیت است و ذهن یادگیرنده را متمرکز می‌سازد تا به طور کامل در فرایند یادگیری درگیر شود. در روش تدریس نوین، آموزش و برنامه‌ریزی درسی به گونه‌ای انجام می‌شود که یادگیرنده در محور آن قرار گیرد.

از این طریق، فراگیران به طور فعال در کل فرایند آموزش شرکت می‌کنند تا دانش خود را ایجاد و مهارت‌های خود را تقویت کنند. از سوی دیگر، مربی یا معلم فقط دانش‌آموزان را هدایت و راهنمایی می‌کند تا بر اهداف موضوع تمرکز کنند. همه‌ی اینها با درگیر شدن در فعالیت‌ها و با اتخاذ روش‌های نوین آموزش انجام می‌شود. تقاضای جدید عصر یا نیاز روز دانش‌آموزان، پذیرش روش‌های آموزشی معاصر است که به کاهش رقابت بین دانش‌آموزان، ارتقای همکاری و تقویت فضای مطالعه‌ی سالم کمک می‌کند.

در روش‌های تدریس نوین برخلاف روش‌های سنتی، معلم‌ها و مربی‌ها دانش‌آموزان را دارای سطح یکسانی از توانایی یادگیری و ادراک نمی‌دانند و به‌صورت یکسان با آن‌ها رفتار نمی‌کنند. روش‌های تدریس نوین مبتنی بر معلم (معلم‌محور) نیستند، بلکه تمرکز بیشتر بر استفاده از روش‌هایی مانند بحث‌های گروهی، نمایش و نقش‌آفرینی و فعالیت‌های عملی و مشارکتی است.

روش‌های تدریس همچنان در حال تکامل هستند

نوآوری‌های بی‌شمار تکنیک‌های آموزشی، درک بهتر یادگیری دانش‌آموز و رویکردهای جدید برای استراتژی‌های تدریس به این معنی است که جعبه‌ی ابزار شما بسیار بزرگ‌تر از تخته سیاه و گچ است. معلمان امروزی با چالش‌های زیادی روبرو هستند و در عین حال، فرصت‌های زیادی دارند:

📌 تغییر به سمت یادگیری از راه دور نابرابری را در کلاس‌های درس آشکار کرد، اما راه‌های جدیدی برای دانش‌آموزان ارائه داد تا با تجربیات یادگیری تعاملی درگیر شوند.

📌 نوآوری‌های جدید آموزشی، یادگیری در کلاس را با مهارت‌های دیجیتال دنیای واقعی مرتبط می‌کند.

📌 تغییر ایده‌ها در مورد آموزش و پرورش، اهداف یادگیری جدیدی همچون رشد اجتماعی-عاطفی، تشخیص تمایز و تفاوت میان دانش‌آموزان و شخصی‌سازی یادگیری را به دنیای آموزش اضافه کرده است.

از امتحان روش‌های جدید برای یادگیری و درگیر ماندن دانش آموزان نترسید. به خواندن ادامه دهید تا دریابید که کدام سبک تدریس در کلاس درس شما بهتر عمل می کند!

تمایز در یادگیری چیست؟

در یک کلاس درس، دانش‌آموزان سبک‌های یادگیری متنوعی دارند. اما بسیاری از معلم‌ها زمانی را صرف شناسایی این سبک‌های یادگیری و برنامه‌ریزی برای ارائه‌ی آموزش متناسب با استعدادهای منحصر‌به‌فرد دانش‌آموزان نمی‌کنند.

همه بچه‌های هم سن و سال همانگونه که در اندازه، سرگرمی‌ها، شخصیت یا علاقه‌مندی‌ها و ناپسندی‌ها شبیه هم نیستند، در مورد یادگیری هم تفاوت‌های زیادی دارند. بچه‌ها به دلیل انسان بودن و بچه بودن خیلی چیزهای مشترک دارند، اما تفاوت‌های مهمی هم دارند. در یک کلاس درس با آموزش متمایز کم یا بدون آموزش متمایز، فقط شباهت‌های دانش آموز در مرکز توجه قرار می‌گیرد اما در یک کلاس درس متمایز، باید تفاوت‌های دانش آموز به عناصر مهم در آموزش و یادگیری تبدیل شود.

استراتژی‌های زیادی برای ایجاد کلاس متمایز وجود دارد که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• محتوا – رسانه‌ها و روش‌هایی که معلم‌ها برای انتقال و آموزش مهارت‌ها، ایده‌ها و اطلاعات استفاده می‌کنند.
• فرآیندها – تمرین‌ها و ممارست‌هایی که دانش‌آموزان برای درک بهتر محتوا انجام می‌دهند.
• محصولات – مطالبی چون آزمون‌ها و پروژه‌ها را دانش‌آموزان تکمیل می‌کنند تا میزان یادگیری خود را نشان دهند.

سامانه‌ی مدیریت آموزشی تراز می‌تواند تسهیل‌گر بهره‌بردن معلم‌ها و مدیران خلاق از فناوری‌های روز برای آموزش و ارتباط با دانش‌آموزان و اولیای آن‌ها باشد. استفاده از امکانات این سامانه‌، دریچه‌ی تازه‌ای رو به امکانات پیشرفته‌ی آموزش آنلاین، آزمون‌های تحلیلی با قابلیت درک نقاط ضعف دانش‌آموزان و صدها امکان دیگر، باز می‌کند.

18 روش تدریس نوین

تا اینجا مشخص شد که برای بهره‌گیری از مزایای روش‌های تدریس نوین باید ضمن بهره‌گیری از تازه‌ترین ابزار و روش‌های فعالیت‌محور آموزشی، تمایزات ادراکی و شیوه‌های یادگیری متمایز دانش‌آموزان را نیز در نظر گرفت. در حقیقت همگام با تغییر اهداف آموزشی در جامعه و نیازهای متفاوت دانش‌آموزان در موقعیت‌های اجتماعی و کاری خود در بزرگسالی، روش‌های آموزش نیز باید متحول شوند. در ادامه 18 روش شناخته‌شده‌ی تدریس نوین معرفی شده است:

(1) آموزش مستقیم

مناسب برای: تمام سنین، البته زمانی که با روش‌های آموزشی دیگر ترکیب شود

آموزش مستقیم زمانی رخ می‌دهد که شما مفاهیم و مهارت‌ها را به طور صریح به دانش‌آموزان منتقل می‌کنید.

اگرچه ممکن است عجیب به نظر برسد که فهرستی از روش‌های تدریس نوین را با تکنیکی که برای صدها سال پایه و اساس آموزش سنتی کلاس درس بوده است، آغاز کنیم، اما باید بدانید آموزش مستقیم به شما اجازه می‌دهد تا استراتژی‌های آموزش نوین را در سطح‌های مختلف تدریس خود لایه‌بندی کنید.

آموزش مستقیم وقتی با راهبردهای آموزشی جدید و فعالیت‌محور ترکیب شود، ابزار مفیدی برای تقویت درک دانش‌آموزان است. این نوع آموزش می‌تواند شامل انواع سخنرانی‌ها و فیلم‌های آموزشی تا برگزاری کارگاه‌ باشد.

(2) کلاس‌های درس معکوس

مناسب برای: اواخر ابتدایی و بالاتر، یا برای هر دانش‌آموزی که می‌تواند مستقل کار کند

معمولاً اینگونه است که دانش‌آموز باید تکالیف را در خانه انجام دهد و در مدرسه به سخنرانی معلم گوش و هوش بسپارد. اما در کلاس‌های درس معکوس، دانش‌آموزان اطلاعات را در خانه و به صورت شخصی جذب می‌کنند و از زمان کلاس برای یادگیری عملی و حل مسئله با هدایت‌گری و تسهیل‌گری معلم، استفاده می‌کنند.

از این نوع کلاس به‌عنوان یادگیری ترکیبی نیز یاد می‌شود. کلاس‌های درس معکوس از نوآوری‌ها و فناوری جدید استقبال می‌کنند و فعالیت‌های یادگیری حضوری را در اولویت قرار می‌دهند تا مشارکت دانش‌آموزان را تقویت کنند.

این روش به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا با سرعت خودشان حرکت کنند و به معلم زمان بیشتری می‌دهد تا در صورت نیاز، پشتیبانی انفرادی ارائه دهید. هنگامی که این روش با تکنیک‌هایی همچون یادگیری تجربی یا یادگیری مبتنی بر سوال و جواب ترکیب می‌شود، کلاس‌های درس معکوس می‌توانند تجربه‌ی عملی ارزشمندی برای دانش‌آموزان باشند.

در این روش، دانش‌آموزان قبل از کلاس با مطالب آموزشی آشنا می‌شوند و سپس برای عمیق‌تر کردن درک از طریق بحث با همسالان و فعالیت‌های حل مسئله که توسط معلمان تسهیل می‌شود، درگیر فرایند آموزش و یادگیری می‌شوند.

(3) آموزش حسی

مناسب برای: همه‌ی سنین

آموزش حسی یک سبک آموزش خاص است که به عنوان یادگیری لمسی نیز شناخته می‌شود. یادگیرندگان این روش زمانی اطلاعات را به بهترین شکل دریافت می‌کنند که از طریق نمایش‌های عملی، یادگیری فعال و ساختنی ارائه شود.

یادگیری حسی یک روش آموزشی مدرن عالی برای همه‌ی یادگیرندگان است زیرا به دانش‌آموزان راه‌های بیشتری برای کشف مفاهیم و به دست آوردن تجربیات عملی و واقعی در محیط یادگیری خود می‌دهد که منجر به نتایج یادگیری بهتر می‌شود.

(4) آموزش مبتنی بر بازی‌وارسازی

مناسب برای: همه سنین، بسته به نوع بازی

یادگیری مبتنی بر بازی‌وارسازی (Gamification)، یک روش آموزشی نوین است که از قدرت بازی‌های رایانه‌ای برای تعریف و پشتیبانی از نتایج یادگیری استفاده می‌کند. یادگیری مبتنی بر بازی‌وارسازی در واقع از بازی‌ها برای آموزش استفاده می‌کند، برخلاف برنامه‌های بازی عادی که از عناصر بازی مانند تابلوهای امتیازات و رقابت برای ایجاد انگیزه در یادگیری استفاده می‌کنند، بازی‌های آموزشی تعامل را ترویج می‌کنند، پاداش‌ها و بازخوردهای فوری ارائه می‌‌دهند و از قدرت رقابت سالم استفاده می‌کنند تا بچه‌ها را برای یادگیری هیجان‌زده نگه دارند.

دانش‌آموزان امروزی بازی‌ها، به ویژه بازی‌های دیجیتال را از نزدیک درک می‌کنند. ابزارهای آموزش نوین می‌توانند عشق آن‌ها به بازی‌های ویدیویی را به عشق به یادگیری مبدل کند، چه در مدرسه باشند و چه در خانه.

(5) آموزش دانش‌آموز محور

مناسب برای: همه‌ی سنین

آموزش دانش‌آموز محور، دانش‌آموزان را در تصمیم‌گیری در مورد یادگیری خود دخالت می‌دهد. علاقه‌ی دانش‌آموزان را به کلاس درس افزایش می‌دهد و یک چارچوب ارزیابی ایجاد می‌کند تا به آن‌ها کمک کند بفهمند چرا مطالب درسی مهم هستند و چگونه در زندگی روزمره جای می‌گیرند.

خوب یا بد، اینترنت راه‌های جدیدی برای دریافت اطلاعات و تعامل با جهان رو به سوی دانش‌آموزان باز کرده است. آموزش دانش‌آموز محور کمک می‌کند:

• ابزارهایی را که برای درگیر شدن با موضوعات جدید نیاز دارند به دانش‌آموزان بدهید
• بین موضوعات ارتباط برقرار کنید و مهارت‌های حل مسئله را در دانش‌آموزان تقویت کنید
• مستقیماً دروس کلاس را با آنچه دانش‌آموزان در خارج از مدرسه تجربه می‌کنند، مرتبط کنید

(6) آموزش معلم محور

مناسب برای: ابتدایی و بالاتر- دانش‌آموزان جوان‌تر ممکن است برای متمرکز ماندن به تعامل عملی بیشتری نیاز داشته باشند

آموزش و یادگیری معلم محور بیشتر شبیه به تدریس در کلاس‌های سنتی است. دانش‌آموزان عمدتاً به‌طور مستقل از طریق سخنرانی‌ها یاد می‌گیرند و دستورالعمل‌ها و سرفصل‌های واضحی را از یک مقام مرکزی (معلم) دریافت می‌کنند.

مانند آموزش مستقیم، یادگیری معلم محور برای ایجاد پایه‌ای برای کارهای دیگر، مفید است. اکثر کلاس‌های نوین به دلایل خوبی، همکاری، فعالیت‌های عملی و گروهی و کاوش دانش آموزان را در اولویت قرار می‌دهند. با به‌کارگیری برخی تکنیک‌های تدریس نوین در یک کلاس معلم‌محور نیز می‌توان به دانش‌آموزان احساس موفقیت و مسئولیت‌پذیری شخصی داد.

(7) آموزش مبتنی بر تحقیق

مناسب برای: دبیرستان و بالاتر

یادگیری مبتنی بر تحقیق، روشی آموزشی است که کنجکاوی دانش‌آموز و تحلیل مستقل را در اولویت قرار می‌دهد. دانش‌آموزان تلاش می‌کنند تا پاسخ یک سؤال یا مسئله‌ی باز را بیابند و از استدلال مبتنی بر شواهد و مهارت‌های حل مسئله برای رسیدن به یک نتیجه‌ی قابل دفاع استفاده ‌کنند.

به عنوان یک معلم، نقش شما این است که دانش‌آموزان را فراتر از کنجکاوی صرف، به سمت تفکر انتقادی و فهم سوق دهید، آن‌ها را تشویق کنید که سؤال بپرسند و در حین تحقیق از آن‌ها حمایت کنید.

(8) آموزش شخصی‌سازی شده

مناسب برای: ابتدایی و بالاتر

آموزش و یادگیری شخصی‌سازی شده یک رویکرد آموزشی است که یادگیری را بر اساس نیازها، علایق و توانایی‌های دانش‌آموزان تنظیم می‌کند. استفاده از این روش به معلم کمک می‌کند تا آموزش را برای هر دانش‌آموز متمایز کند و به آن‌ها کمک کند تا به تسلط برسند.

آموزش شخصی‌سازی شده به دانش‌آموزان در همه‌ی سطوح کمک می‌کند تا مهارت‌هایی حیاتی را برای داشتن یک آینده‌ی اجتماعی و شعلی موفق به دست بیاورند. اگر دانش‌آموزان از این نوع آموزش بهره‌مند شوند، در بزرگسالی، فارغ از شغلی که دارند، مهارت‌های ارتباطی، انگیزه و عزت نفس بیشتری خواهند داشت.

(9) آموزش پروژه محور

مناسب برای: ابتدایی و بالاتر

یادگیری پروژه محور یک روش آموزشی دانش‌آموز محور برای تشویق یادگیری از طریق سوالات یا چالش‌هایی در دنیای واقعی است.

وقتی از این روش استفاده می‌کنید، سوالاتی که برای دانش‌آموزان مطرح می‌کنید، باید:

• با پایان باز باشند
• دانش‌آموزان را تشویق کنند تا مهارت‌ها یا دانش‌ مربوطه را به کار گیرند
• به دانش‌آموزان اجازه دهد تا رویکردهای خود را برای پاسخگویی و ساختن محصول اتخاذ کنند

شما موضوع، روش تحقیق و هر گونه مواد تکمیلی را به دانش‌آموزان می‌دهید و آن‌ها می‌روند و کار می‌کنند – در صورت نیاز با حمایت شما. هر بار کمی متفاوت به نظر می‌رسد، اما یادگیری مبتنی بر پروژه به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا تفکر انتقادی و مهارت‌های بین رشته‌ای را با تجربه‌ی دنیای واقعی که تا پایان عمر از آن‌ها استفاده خواهند کرد، توسعه دهند.

(10) آموزش مبتنی بر حل مسئله

مناسب برای: ابتدایی و بالاتر

آموزش مبتنی بر مسئله مانند یادگیری پروژه محور است، با یک تفاوت عمده: در ابتدای یک مبحث، قبل از اینکه برخی از مفاهیم مرتبط به دانش‌آموزش آموزش داده شود، مشکل را به او می‌دهد. دانش‌آموزان یک سوال باز دریافت می‌کنند و سپس اطلاعات و منابع خود را پیدا می‌کنند. نقش معلم نیز ارائه‌ی مطالب، راهنمایی در صورت نیاز و توضیح فرایند ارزشیابی است.

یادگیری مبتنی بر مسئله به ایجاد یادگیرندگان خودراهبر کمک می‌کند و به راحتی می‌توان آن را با نیازها و سبک‌های یادگیری تک تک دانش‌آموزان شخصی‌سازی کرد. تقویت مهارت‌ حل‌ مسئله در دانش ‌آموزان دبیرستانی با توجه به اینکه باید برای آغاز تحصیلات دانشگاهی و برعهده گرفتن نقش‌های مهم‌تر در زندگی آماده می‌شوند، اهمیت زیادی دارد.

(11) آموزش مشارکتی

مناسب برای: ابتدایی و بالاتر

آموزش مشارکتی به نوعی مانند یک دسته گل رُز است – در حالی که ممکن است همه‌ی رُز‌ها به تنهایی رنگ و شکل یکسانی داشته باشند، یک دسته گل یشتر از اجزای آن، می‌درخشد.

در آموزش مشارکتی، دانش‌آموزان روی یک موضوع مشترک کار می‌کنند و همان اقدامات را انجام می‌دهند که به صورت انفرادی انجام می‌دادند، اما با هم کار می‌کنند تا عملکرد گروه و یادگیری را تقویت کنند. این یک تلاش هماهنگ برای یافتن پاسخ، تحقیق یا ایجاد محصول نهایی است که هر یک از اعضای گروه به طور مساوی در آن مشارکت دارند.

دانش‌آموزان در هر سنی باید بدانند چگونه با همسالان خود کار کنند و یادگیری مشارکتی می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا مهارت‌های ارزشمند تیم‌سازی را شروع کنند.

(12) آموزش مبتنی بر همکاری

مناسب برای: ابتدایی و بالاتر

اگر آموزش مشارکتی یک دسته گل رُز باشد، آموزش مبتنی بر همکای دسته‌ای از گل‌های وحشی است – هر یک از گل‌ها منحصر به فرد هستند، اما به ساختن چیزی زیبا کمک می‌کند.

در پروژه‌های یادگیری مبتنی بر همکاری، هر دانش‌آموز نقش متفاوتی را در یک فعالیت گروهی ساختاریافته ایفا می‌کند و سهم منحصر به فردی در موفقیت گروه دارد. نقش شما به عنوان معلم تسهیل گروه‌ها و هدایت تحقیقات آن‌ها است.

مانند آموزش مشارکتی، یادگیری مبتنی بر همکاری به دانش آموزان می‌آموزد که تلاش هر یک از اعضای گروه برای موفقیت فردی و گروهی مهم است. این امر همچنین دانش‌آموزان را تشویق می‌کند تا یکدیگر را توانمند کنند و در قبال کار خود پاسخگو باشند.

(13) آموزش مبتنی بر تفکر

مناسب برای: ابتدایی و بالاتر

در آموش مبتنی بر تفکر، شما به صراحت به دانش‌آموزان یاد می‌دهید که چگونه از مهارت‌های تفکر انتقادی و خلاق در چارچوب دروس روزمره استفاده کنند.

برای اینکه آموزش و یادگیری مبتنی بر تفکر مؤثر باشد، مربیان باید آن را مستقیماً در برنامه‌ی درسی و برای همه‌ی دروس قرار بدهند – خواه مسئله درک مفاهیم مهم ریاضی باشد یا سوگیری در مطالعه‌ی دروسی همچون فارسی.

مهارت‌های تفکر انتقادی و خلاق به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا سواد رسانه‌ای را تقویت کنند و همه‌ی اطلاعاتی را که روزانه دریافت می‌کنند را بهتر درک کنند.

(14) آموزش مبتنی بر شایستگی

مناسب برای: همه‌ی سنین

مهم نیست که از چه روش تدریسی استفاده می‌کنید، آموزش مبتنی بر شایستگی باعث می‌شود که هر دانش‌آموزی قبل از رفتن به موضوع، فصل یا حتی صفحه بعدی، مهارت‌های لازم را کسب کند. در واقع معلمی که از چنین روشی استفاده می‌کند، برای تمامی دانش‌آموزان، حق برابری برای دریافت آموزش قائل است.

این روش تمرکز را از حفظ کردن مطالب درسی خارج می‌کند و به دنبال آن است که دانش‌آموزان از طریق کاربرد عملی دروس، درک عمیقی از آن‌ها به دست بیاورند. برای ارتقای برابری در کلاس و کمک به دانش‌آموزان برای تبدیل شدن به یادگیرندگان بهتر در طول زندگی، این استراتژی با یادگیری شخصی‌سازی شده همراه است. چرا که فقط با درک سبک‌های یادگیری متفاوت دانش‌آموزان و درنظر گرفتن نقاط قوت و ضعف هر دانش‌آموز، می‌توان برابری آموزشی را در کلاس محقق کرد.

(15) آموزش مبتنی بر بحث

مناسب برای: دبیرستان و بالاتر

در آموزش مبتنی بر بحث، در حالی که دانش‌آموزان در گروه‌های کوچک درباره‌ی مشکلات صحبت می‌کنند، شما به‌عنوان معلم بحث را تسهیل کنید.

آموزش و یادگیری مبتنی بر بحث به ترویج تفکر انتقادی و یادگیری مستقل، دو مهارت ضروری در دنیای مدرن کمک می‌کند. در این روند دانش‌آموزان یاد خواهند گرفت که:

• تعصب‌ها را پیدا و رفع کنند
• شواهد را وزن و بررسی کنند
• از بحث نتیجه‌گیری کنند

این روش به دانش‌آموزان گوش دادن با ذهن باز و محترمانه را می‌آموزد و تعاملات را افزایش می‌دهد. همراه کردن همه‌ی دانش‌آموزان در این روش و برای اولین بار می‌تواند دشوار باشد، اما شما به‌عنوان معلم و تسهیل‌گر پشتکار داشته باشید تا از مزایای این روش سود ببرید.

(16) آموزش مبتنی بر بازی

مناسب برای: پیش دبستانی، مهدکودک

آموزش و یادگیری مبتنی بر بازی دقیقاً همان چیزی است که به نظر می‌رسد: یادگیری دانش‌آموز از طریق اجرای یک بازی با پایان باز و تحت رهبری کودک. این یک راه عالی برای کمک به یادگیرندگان کوچک است که در مورد دنیای اطراف خود کنجکاو شوند و مهارت‌های اجتماعی حیاتی را توسعه دهند.

یادگیری مبتنی بر بازی فقط یک کار کلاسی نیست، بلکه باید خودمختار و نسبتاً بدون ساختار باشد تا به ساختن این موارد کمک کند:

• خیال پردازی
• مهارت‌های تفکر انتزاعی
• مهارت‌های زبانی برای بازی گروهی
• آگاهی از جهان طبیعی

(17) آموزش خدمت محور

مناسب برای: دبیرستان و بالاتر

در این روش دانش‌آموزان با تجربه‌ی عملی، فرصتی برای ایجاد تغییرات مثبت در جامعه پیدا می‌کنند و نمونه‌های واقعی از برنامه‌ی درسی خود را درک می‌کنند.

با به کار گیری این روش، دانش‌آموزان به طور مثبت به جوامع خود کمک کنند و در مورد اهمیت شهروند خوب بودن می‌آموزند.

راه های زیادی برای اجرا کردن آموزش خدمت محور وجود دارد، اما یکی از این موارد مشارکت دانش‌آموزان برای اهدای کتاب‌های خود یا تأمین بودجه برای ساختن کتابخانه در مدارس کم درآمد یا کلاس‌های پایین‌تر است. بدین‌ترتیب دانش‌آموزان در سازماندهی رویدادها تمرین عملی خواهند داشت و در مورد اهمیت سوادآموزی نیز یاد خواهند گرفت.

(18) آموزش عاطفی-اجتماعی

مناسب برای: همه‌ی سنین

آموزش عاطفی-اجتماعی فرآیندی است که طی آن افراد، کودکان و بزرگسالان، دانش، خودآگاهی و بهزیستی شخصی را برای ایجاد شایستگی‌های عاطفی هم در تحصیل و هم در زندگی توسعه می‌دهند.

آموزش و یادگیری عاطفی-اجتماعی به طور خاص می‌تواند به دانش‌آموزان شما کمک کند:

• یک ذهنیت رشد (در مقابل ذهنیت ثابت) ایجاد کنند
• روابط مثبت ایجاد کنند
• با موقعیت‌های چالش برانگیز کنار بیایند

مدرسه منبع اصلی ارتباط اجتماعی است و محققان بر این باورند که دانش‌آموزانی که مهارت‌های عاطفی-اجتماعی توسعه یافته دارند، نتایج تحصیلی و اجتماعی بهتری به دست می‌آورند. تعطیلی اخیر مدارس به دلیل همه‌گیری بیماری کرونا باعث شد که دانش‌آموزان بسیاری از تعاملات اجتماعی خود را از دست بدهند، بنابراین تمرکز بیشتر بر مهارت‌های عاطفی-اجتماعی مهم‌تر از همیشه شده است. [منبع]

چرا پیاده‌سازی روش تدریس نوین مهم است؟

برای قرن‌ها، در عمل تنها یک روش تدریس وجود داشت. معلم درسی را توضیح می‌داد و دانش‌آموزان آن را حفظ و بازگو می‌کردند. به این شیوه‌، روش تدریس سنتی می‌گویند که مانعی بین دانش‌آموزان و تفکر نوآورانه‌ی آن‌ها بوده است. چنین دانش‌آموزانی فاقد مهارت تصمیم‌گیری و حل مسئله هستند درحالی که روش‌های نوین تدریس مبتنی بر دانش‌آموز بوده و به رویکردهای کاربردی‌تر اختصاص دارد.

جامعه بر اساس روش تدریس به سه گروه تقسیم می‌شود. کسانی که هنوز از روش‌های سنتی تدریس حمایت می‌کنند. گروه دوم طرفدار روش‌های نوین تدریس هستند. گروه سوم هم به ترکیب هر دو روش تدریس معتقد هستند.

رشد یک ملت به آموزش صحیح و سیستم‌های تقویت شده بستگی دارد. حتی در دوران مدرن که ابزار زیادی برای ارائه‌ی آموزش وجود دارد، هنوز در مرحله‌ای هستیم که به روش سنتی تدریس اهمیت بیشتری می‌دهیم. اما برای بهترین نتیجه، نیاز به ترکیبی از هر دو روش تدریس سنتی و روش‌های آموزشی نوین وجود دارد.

افرادی که معتقدند روش‌های نوین تدریس بهتر است با انتقاد از افرادی که از روش‌های سنتی تدریس حمایت می کنند، مواجه می‌شوند. با این حال، باید تعادل مناسبی بین استفاده از روش‌های آموزشی سنتی و نوین وجود داشته باشد. [منبع]

نتیجه‌گیری

در سال‌های اخیر، دامنه‌ی دانش در حوزه‌ی علم و فناوری به طور چشمگیری افزایش یافته و توانایی انسان برای انطباق با دانش جدید در علم و فناوری نیز افزایش یافته است. بنابراین نیاز شدیدی به ذهن‌های مبتکر و خلاق برای کشف مناطق ناشناخته و مخفی در زمینه‌های مختلف وجود دارد. برای کنار آمدن با دنیای مدرن و عصر دانش محور فناوری، اتخاذ روش‌های نوین تنها وسیله برای بقا است.

بر این اساس باید به دانش‌آموزان به گونه‌ای آموزش داده شود که با قرن حاضر برخورد کنند، قرنی که زمان فناوری است و برای پیشرفت افراد، جامعه و ملت نیاز به ذهن خلاق و نوآور دارد. دانش‌آموزان باید با روش‌های نوین تدریس آشنا شوند و دانش کافی در اختیار آن‌ها قرار گیرد تا بتوانند برای خود و دیگران فرصت ایجاد کنند.

سوال‌های متداول

این نوشته روش تدریس نوین l معرفی 18 روش آموزش نوین برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

«دانستن دانش» دیگر برای موفقیت در دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم و به‌طور فزاینده‌ای پیچیده، سیال و در حال تکامل است، کافی نیست. به منظور بهینه‌سازی یادگیری مادام‌العمر و موفقیت بالقوه، اکنون به طور گسترده پذیرفته شده است که جوانان باید با به‌کارگیری روش‌هایی مانند تدریس فعال، فرصت‌هایی برای توسعه‌ی قابلیت‌های شخصی و مهارت‌های تفکر مؤثر به‌عنوان بخشی از آموزش جامع خود داشته باشند.

یادگیری، یک فعالیت تماشاکردنی نیست. دانش‌آموزان فقط با نشستن در کلاس و گوش دادن به معلمان، حفظ کردن تکالیف از پیش تعیین شده و بیرون ریختن پاسخ‌ها چیز زیادی یاد نمی‌گیرند. آن‌ها باید در مورد آنچه می‌آموزند صحبت کنند، در مورد آن بنویسند و آن را به تجربیات گذشته مرتبط کنند. در حقیقت آن‌ها باید آنچه را که می‌آموزند به بخشی از خود مبدل کنند.

روش تدریس فعال چیست؟

در یک کلاس «سنتی»، معمول است که فقط برخی از دانش‌آموزان در یک دوره‌ی معین در پرسیدن یا پاسخ دادن به سؤالات شرکت کنند. در مقابل، یک کلاس موفق با فعالیت‌های مربوط به تدریس و یادگیری فعال، فرصتی برای همه‌ی دانش‌آموزان کلاس فراهم می‌کند تا به مطالب درسی و مهارت‌های تمرینی برای یادگیری، به کار بردن، ترکیب کردن یا خلاصه کردن این مطالب، فکر کنند و با آن‌ها درگیر شوند.

استفاده از راهبردهای تدریس فعال مستلزم کنار گذاشتن قالب سخنرانی نیست. در عوض، افزودن استراتژی‌های کوچک یادگیری فعال می‌تواند سخنرانی را برای یادگیری دانش‌آموز مؤثرتر کند. این فعالیت‌ها به دانش‌آموزان فقط یک یا دو دقیقه فرصت می‌دهند تا درک خود را از مطالب بررسی کنند، یک مهارت را تمرین یا شکاف‌های دانش خود را قبل از ارائه‌ی توضیح به خوبی ببینند.

روش تدریس فعال یک رویکرد دانش‌آموز محور است که در آن مسئولیت یادگیری بر عهده‌ی دانش‌آموز است و او اغلب با همکاری همکلاسی‌های خود به فعالیت درسی می‌پردازد. در تدریس فعال، معلم‌ها به جای اینکه ارائه‌دهنده‌ی اطلاعات یک طرفه باشند، بیشتر تسهیل‌گر هستند. در بیشتر موارد، هنگام تدریس فعال نکاتی که از طریق سخنرانی مستقیم ارائه می‌شود، در راستای بحث کلاسی، حل مسئله، یادگیری مشارکتی و تمرین‌های نوشتاری (درجه‌بندی‌شده و بدون درجه‌بندی) مورد تأکید قرار می‌گیرد.

از تکنیک‌های تدریس و یادگیری فعال می‌توان به این موارد اشاره کرد: ایفای نقش، مطالعات موردی، پروژه‌های گروهی، تبادل افکار متقابل، آموزش همتایان، مناظره‌ها، آموزش به موقع، نمایش‌های کوتاه و به دنبال آن بحث در کلاس.

📌 دو راه آسان برای به‌کارگیری اصول تدریس و یادگیری فعال از طریق بحث وجود دارد:

تکنیک اول به شکل یک سخنرانی کوچک است که در آن مربی 10 تا 20 دقیقه در مورد یک موضوع خاص صحبت می‌کند و سپس برای دانش‌آموزان مکث می‌کند تا یادداشت‌های خود را ثبت کنند، شکاف‌های اطلاعاتی را پیدا کنند و با همکلاسی‌ها برای پر کردن این جاهای خالی کار کنند.

تکنیک دوم گوش دادن به یک سخنرانی به صورت فعال است که در آن دانش‌آموزان فقط به یک سخنرانی، بدون نوشتن یادداشت، گوش می‌دهند و بعد از 10 تا 20 دقیقه، هر دانش‌آموز با یک همکلاسی یا یک گروه کوچک، برای یادآوری، شفاف‌سازی و تشریح محتوای مطلب ارائه شده وارد بحث می‌شود.

مثال‌هایی برای بکارگیری تکنیک‌های تدریس فعال

ممکن است شما با تکنیک‌های تدریس فعال آشنایی نسبی داشته باشید، اما اجرایی کردن این موارد در کلاس درس برایتان چالش‌آفرین باشد، در ادامه مثال‌هایی برای بکارگیری تکنیک‌های تدریس فعال ذکر شده است تا اجرای آن‌ها برای شما ساده‌تر باشد.

تبادل فکر درباره‌ی یک سوال مشترک: دانش‌آموزان در پاسخ به یک سؤال فکر می‌کنند و سپس افکار خود را با همکلاسی خود در میان می‌گذارند. برای این کار و به منظور تشویق همه‌ی دانش‌آموزان به تعامل و درگیر شدن با مطالب، یک فعالیت طراحی کرده و به اشتراک بگذارید، در این فعالیت، معلم یک سوال باز مطرح می‌کند. سپس از دانش‌آموزان می‌خواهد که یک یا دو دقیقه را صرف فکر کردن و نوشتن پاسخ کنند. معلم از دانش‌آموزان می‌خواهد که با یکی از همکلاسی‌های خود در مورد پاسخ‌هایشان بحث کنند. پس از چند دقیقه مجدداً کلاس را تشکیل می‌دهد و از دانش‌آموزان می‌خواهد تا پاسخ‌های دو نفره‌شان را به اشتراک بگذارند.

ایفای نقش: در این روش، هر دانش‌آموز نقش فردی را بر عهده می‌گیرد که تحت تأثیر یک موضوع علم زمین، مانند یک آتشفشان یا یک دریاچه‌ی آلوده قرار گرفته است و تأثیرات مسائل علوم زمین را بر زندگی انسان یا تأثیرات فعالیت‌های انسانی بر جهان اطراف مطالعه می‌کند. دانش‌آموزان یا از منظر شخصیتی که بر موضوع انتخابی تأثیر می‌گذارد به موضوع نگاه می‌کنند و یا از منظر شخصیتی که تحت تأثیر آن موضوع قرار می‌گیرد.

بررسی همتایان: دانش‌آموزان مطالب نوشته شده توسط همکلاسی‌های خود را مرور می‌کنند و در مورد آن‌ها نظر می‌دهند.

بحث: پیش بردن یک بحث موفق به چارچوب‌بندی صحیح سوالات بستگی دارد. نکاتی را برای تنظیم سؤالات هنگام بحث و گفت‌وگو کشف کنید تا میزان تفکر را افزایش دهید.

حل مسئله با استفاده از داده‌های واقعی: در این شیوه، دانش‌آموزان از داده‌های متنوع و زیادی برای کشف پاسخ سؤالات علمی استفاده می‌کنند.

آموزش به موقع: دانش‌آموزان مطالب تعیین شده را خارج از کلاس می‌خوانند، به سؤالات کوتاه آنلاین پاسخ می‌دهند، سپس در کلاس درس، در تمرین‌های مشارکتی شرکت می‌کنند.

یادگیری مبتنی بر بازی: این روش از تمرین‌های رقابتی استفاده می‌کند، یا دانش آموزان را در مقابل هم قرار می‌دهد یا از طریق شبیه‌سازی‌های کامپیوتری این شیوه را عملی می‌کنند. [منبع]

نقش معلم در یادگیری و تدریس فعال چیست؟

معلم‌ها همیشه انگیزه دارند تا کارهای بیشتری برای تدریس انجام دهند و برای این کار می‌کوشند تا راه‌های بهتری برای آن بیابند. کافی است وقت بگذارید و از خود بپرسید: اکنون از نظر یادگیری و تمرین آموزشی کجا هستید؟ انگیزه شما در پس ادغام روش‌های یادگیری و تدریس فعال در تمرین کلاس درس چیست؟ چگونه می‌توانید تمرین‌های مبتنی بر روش خود بسازید؟ امید دارید چه چیزی بدست آورید؟

تکنیک‌های یادگیری فعال باعث می‌شود که دانش‌آموزان به جای دریافت منفعلانه‌ی اطلاعات، با موضوعات درگیر شوند. نمونه‌هایی از فعالیت‌های یادگیری فعال عبارتند از طوفان فکری، بحث کردن، تدریس، روزنامه‌نگاری، کار گروهی، گوش دادن متمرکز، فرمول‌بندی سؤالات، یادداشت‌برداری، حاشیه‌نویسی و ایفای نقش.

درباره‌ی روش‌های نوین تدریس بیشتر بخوانید:

• معرفی انواع روش های تدریس [رویکردها، تعاریف و فعالیت‌ها]
• روش تدریس آنلاین [ابزار، راهبردها و اشتباهات رایج]
• روش تدریس مجازی [مزایا+معایب+راهبردها ]
• روش های تدریس خلاق [مزایا، موانع و راهبردها]
• روش تدریس TPR تی پی آر [مزایا و روش تدریس آنلاین]

سخنرانی یک تکنیک تدریس فعال نیست!

تفاوت بین کلاس‌هایی که در آن همه چیز فراموش می‌شود و کلاسی که در آن تمام حقایق کلیدی به خاطر سپرده می‌شود، چیست؟ در فعال کردن ذهن است. کلید یادگیری پایدار و خوب در فعال‌سازی شناختی نهفته است، جایی که یادگیرندگان مجبور می‌شوند در مورد مفاهیم خاص عمیقاً فکر کنند، اجزاء را تجزیه و تحلیل کنند، آن‌ها را در کلاس به بحث بگذارند و از آن‌ها در مسائل دنیای واقعی استفاده کنند.

دانش‌آموزان می‌توانند در یادگیری فعال تمام زوایای یک درس را مورد بررسی قرار دهند و معلم پیش از ترک کلاس از آن‌ها بخواهد تا مبهم‌ترین نکات درس ارائه شده را بنویسند. این پرسش‌ها یک ارزیابی تکوینی مناسب از درس خواهند بود.

معلم می‌تواند از دانش‌آموزان بخواهد تا دو نکته از درس روز را بنویسند و یک یا 2 دقیقه به آن‌ها فرصت دهد تا پاسخ‌های مختصرشان را حتی به صورت ناشناس بنویسند. این پاسخ‌ها ملات آغازین کلاس بعدی خواهد بود که به بررسی آن‌ها پرداخته می‌شود. یا اینکه می‌توان آن‌ها را به صورت آنلاین مورد بحث و تبادل نظر گذاشت.

معلم باید به انگیزه‌ی دانش‌آموزان توجه کند. با استفاده از روش‌های یادگیری فعال، امید است که دانش‌آموزان نه تنها به درک عمیق‌تر از مسائلی که در آن درگیرند برسند، بلکه انگیزه و شور و شوق آن‌ها افزایش یابد.

به‌عنوان یک مربی برای افزایش انگیزه‌ی دانش‌آموزان در تدریس فعال باید از خود بپرسید:

• آیا این فعالیت برای سن دانش‌آموزان مناسب است؟
• آیا دانش‌آموزان کاملاً از اهداف و مقاصد این فعالیت آگاه هستند؟
• آیا فرصت‌هایی برای خود دانش‌آموزان در تسهیل این فعالیت وجود دارد؟
• آیا همه‌ی دانش‌آموزان، فرصت برابری برای شرکت در فعالیت خواهند داشت؟
• آیا تنوع کافی در انجام این فعالیت وجود دارد؟

پویایی کلاس درس در تدریس فعال

هر دانش‌آموز و معلمی مجموعه‌ی متنوعی از مهارت‌ها، تجربیات، نیازها و انتظارات را با خود به کلاس می‌آورد. این عواملی هستند که نقش بزرگی در شکل دادن به پویایی در کلاس دارند. مهم است که در مورد پویایی کلاس خود فکر کنید.

معلم‌ها می‌توانند در زمینه‌ی ایجاد پویایی در کلاس، به چنین سوالاتی فکر کنند:

• آیا دانش‌آموزان کلاس یکدیگر را می‌شناسند یا این یک کلاس جدید است و نیاز به آشنا کردن دانش‌آموزان است؟
• آیا قبلاً با این دانش‌آموزان کلاسی داشته‌اید و از شما شناخت دارند؟
• آیا نیازها/شرایط خاصی در مورد دانش‌آموزان وجود دارد که باید در نظر بگیرید؟
• آیا نیازهای خاصی وجود دارد که باید به منظور کمک به فراگیری در نظر گرفته شود؟

کسب آمادگی برای تدریس فعال

بسیاری از معلمان و دانش‌آموزان در تجربه، اعتماد به نفس و توسعه‌ی مهارت در رابطه با روش‌های فعال، مراحل متفاوتی را طی می‌کنند. این موضوع باید در برنامه‌ریزی دروس لحاظ شود.

معلم‌ها پیش از شروع تدریس فعال باید به سوالاتی نظیر موارد زیر، فکر کنند و به آن‌ها پاسخ دهند:

• آیا کلاس قبلاً درگیر این نوع یادگیری بوده است؟
• آیا قبلاً از راهبردهای یادگیری فعال در تدریس خود استفاده کرده‌اید؟ – اگر بله چقدر احساس اعتماد به نفس می‌کنید؟
• تغییر نقش خود از یک ارائه‌دهنده‌‌ی اطلاعات صرف به یک تسهیل‌گر را چگونه می‌بینید؟
• چقدر در این نوع محیط کلاس، احساس یا فکر راحتی دارید؟

تغییراتی که یک کلاس معلم محور را به کلاس فعال تبدیل می‌کند

برای تبدیل یک کلاس معلم‌محور به کلاسی که بتوان در آن از تکنیک‌های تدریس و یادگیری فعال استفاده کرد، باید دست به تغییراتی زد. این تغییرات در نقش معلم، ناگزیر به تغییر نقش دانش‌آموزان در کلاس درس نیز منجر می‌شود. در دو جدول زیر، مهم‌ترین تغییرات برای دستیابی به این هدف ذکر شده‌اند:

جدول تغییرات در زمینه‌ی ایفای نقش دانش‌آموزان در کلاس درس فعال:

نقش معلم به‌عنوان تسهیل‌گر

در یک محیط درسی فعال، نقش معلم اغلب نقش یک تسهیل‌گر است که از دانش‌آموزان در هنگام یادگیری و توسعه‌ی مهارت‌ها برای مثال، ارزیابی شواهد، مذاکره، تصمیم‌گیری آگاهانه، حل مشکلات، کار مستقل و کار با دیگران، حمایت می‌کند. مشارکت و تعامل دانش‌آموزان در یادگیری آن‌ها ضروری است.

گاهی اوقات برای تسهیل‌گر مناسب است که نقش یا کارکرد خاصی را در تلاش برای تقویت یادگیری در کلاس یا به چالش کشیدن تفکر خود به روشی جدید بر عهده بگیرد. برخی از این نقش‌ها عبارتند از:

تسهیل‌گر خنثی: معلم بدون اظهارنظر، گروه دانش‌آموزان را قادر می‌سازد تا طیفی از دیدگاه‌های مختلف را بررسی کنند.

مدافع شیطان: معلم تسهیل‌گر صرف نظر از دیدگاه خود، عمداً موضع مخالفی را برای مقابله با دانش‌آموزان اتخاذ می‌کند.

علایق اعلام شده: تسهیل‌گر موضع خود را اعلام می‌کند تا دانش‌آموزان از نظرات او مطلع باشند.

هم پیمان: تسهیل‌گر از نظرات یک زیر گروه یا فرد خاص (معمولاً یک اقلیت) در یک گروه حمایت می‌کند.

دیدگاه رسمی: تسهیل‌گر موضع رسمی را در مورد برخی مسائل همچون قانون، نظر سازمان‌های اداری و … به گروه دانش‌آموزان اعلام می‌کند.

چالش‌گر: معلم از طریق پرسش، دیدگاه‌های بیان شده را به چالش می‌کشد و دانش‌آموزان را تشویق می‌کند تا موضع خود را توجیه کنند.

محرک: تسهیل‌گر استدلال، دیدگاه‌ها و اطلاعاتی را مطرح می‌کند که می‌داند کلاس را تحریک می‌کند و البته لزوماً هم به آن‌ها اعتقاد ندارد، اما به این دلیل آن‌ها را بیان می‌کند که باورهای واقعی افراد یا گروه‌های دیگری هستند.

قرار گرفتن در نقش: معلم به عنوان تسهیل‌گر ممکن است به یک شخص یا کاریکاتور خاص «تبدیل شود» (مثلاً یک سیاست‌مدار) و استدلال‌ها و موقعیت آن‌ها را در کلاس مطرح کند. [منبع]

سامانه‌ی مدیریت آموزشی تراز می‌تواند تسهیل‌گر بهره‌بردن معلم‌ها و مدیران خلاق از فناوری‌های روز برای آموزش و ارتباط با دانش‌آموزان و اولیای آن‌ها باشد. استفاده از امکانات این سامانه‌، دریچه‌ی تازه‌ای رو به امکانات پیشرفته‌ی آموزش آنلاین، آزمون‌های تحلیلی با قابلیت درک نقاط ضعف دانش‌آموزان و صدها امکان دیگر، باز می‌کند.

نتیجه‌گیری

یادگیری به روش سنتی در جهان رو به پیشرفت، نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای دانش‌آموزان و آموزش آن‌ها برای یافتن یک تفکر انتقادی به منظور حل مشکلات در زندگی واقعی باشد. از این رو، روش‌های دیگری همچون روش تدریس و یادگیری فعال ایجاد شده است تا این وظیفه را برعهده بگیرند. کلاس‌های یادگیری فعال فضاهایی هستند که برای به حداکثر رساندن یادگیری فعال، مشارکتی و آموزش چندوجهی، برخلاف کلاس‌های درس سنتی به سبک سخنرانی، پیکربندی شده‌اند.‌

در این کلاس‌ها به دانش‌آموزان توضیح داده می‌شود که اهداف درس چیست و مراحل آن کدام است، بین آنچه که در کلاس انجام می‌شود و آنچه قرار است یاد بگیرند چه ارتباطی وجود دارد و دقیقاً چه انتظاری از آن‌ها می‌رود.

بر این اساس، روش تدریس فعال، مهارت‌های مشارکتی را توسعه می‌دهد، مشوق ریسک‌پذیری است، به آمادگی دانش‌آموز نیاز دارد، تعامل را افزایش می‌دهد، تفکر انتقادی را بهبود می‌بخشد، تکنولوژی را قدرتمندتر و تفکر خلاق را روشن می‌سازد.

سوال‌های متداول

این نوشته روش تدریس فعال [ راهبردهای عملی+مزایای آموزشی ] برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

در این مقاله به یکی از این روش‌های نوین برای مطالعه‌ی فعال به نام تکنیک SQ5R پرداخته می‌شود، روشی که بر اساس پژوهش‌ها، هم درک مطلب را افزایش می‌دهد و هم حافظه را تقویت می‌کند.

روش مطالعه‌ SQ5R چیست؟

روش مطالعه‌ی SQ5R یک تکنیک برای خواندن و یادگیری است و نام آن مخفف عبارت‌های مطالعه‌ی اجمالی (Survey)، پرسش (Question)، مطالعه‌ی دقیق (Read)، پاسخ دادن (Respond)، یادداشت‌برداری (Record)، از حفظ خواندن (Recite) و مرور (Review) است.

این عبارات در واقع مراحل مورد نظر برای مطالعه با روش sq5r هستند که در ادامه مفهوم هر کدام تشریح شده است:

مرحله‌ اول: مطالعه‌ی اجمالی

قبل از اینکه به مطالعه‌ی دقیق متن درسی خود بپردازید، باید کلیت آن را مورد بررسی قرار دهید. یعنی ابتدا کل فصل را مرور کنید، مقدمه و نتیجه‌گیری را بخوانید، به دنبال تعاریف و بخش‌هایی از متن باشید که برجسته یا رنگی هستند.

همچنین به تصاویر و نمودارهایی که در متن قرار دارند، توجه کنید. توجه به این موارد به شما نشان می‌دهد که چه مسائل و موضوعاتی در درس مهم هستند.

مرحله‌ دوم: پرسش

پس از شناسایی موضوع اصلی درس و قبل از خواندن دقیق متن، از خود سوالاتی در مورد موضوع بپرسید. اساساً از خود بپرسید که می‌خواهید در مورد موارد شناسایی‌شده در مرحله‌ی مطالعه‌ی اجمالی، چه اطلاعاتی کسب کنید.

از آنجایی که هنوز متن را به دقت نخوانده‌اید، ممکن است درک شما برای پرسیدن سؤالات خاص بسیار محدود باشد. در عوض، روی موضوعات و سوالات گسترده‌تر تمرکز کنید تا مسیر مطالعه‌ی خود را مشخص کنید.

مرحله‌ سوم: مطالعه‌ی دقیق

در این مرحله است که می‌توانید متن را به طور دقیق بخوانید. در صورت نیاز از تقسیم کردن متن به بخش‌های قابل هضم‌تر نترسید.

اگر دوست دارید متن را با صدای بلند بخوانید و مکانی که در آن مشغول مطالعه هستید به شما این امکان را می‌دهد، حتماً از این فرصت استفاده کنید.

مرحله‌ چهارم: پاسخ دادن

بعد از مطالعه و یادگیری موضوعات درسی، به سوالاتی که در ابتدا از خود پرسیده بودید فکر کنید. به آن‌ها پاسخ دهید و در این پاسخگویی از مطالبی که در مرحله‌ی قبل به دقت خوانده‌اید، بهره ببرید.

مرحله‌ پنجم: یادداشت برداری

در این مرحله، قلم و کاغذ خود را بیرون بیاورید و زیر هر مطلبی که برای شما مفید است، خط بکشید و یادداشت برداری کنید.

شما در این مرحله درواقع از متن، به عنوان ابزاری برای ثبت و یادداشت‌برداری درباره‌ی آنچه از موضوع درس یاد گرفته‌اید، استفاده می‌کنید.

مرحله‌ ششم: از حفظ خواندن

بدون نگاه کردن به یادداشت‌های خود یا متن کتاب، آنچه را که یاد گرفته‌اید مرور کنید و سعی کنید محتوا را بازتولید کنید – برای شخص دیگری یا برای خودتان توضیح دهید که متن چه مطالبی را به شما آموخته است.

وقتی برای اولین بار این کار را انجام می‌دهید، ممکن است تمام اطلاعات مهم را به خاطر نیاورید. تا زمانی که با مطالب آموخته شده احساس راحتی نمی‌کنید، باید به متن رجوع کنید.

مرحله‌‎ هفتم: مرور کردن

بعد از انجام تمام مراحل بالا، دوباره به متن رجوع و آن را مرور کنید. در حالت ایده‎آل، سعی کنید کسی را پیدا کنید که مطالب را برای او توضیح دهید. در این مرحله، ممکن است بخواهید یادداشت‌های خود را نیز مرور کنید تا هر گونه اطلاعات گمشده را پیدا کنید یا این یادداشت‌ها را طوری ویرایش کنید که در مراجعه‌ی بعدی در زمان‌های دیگر، راحت‌تر آن‌ها را بفهید.

چرا روش مطالعه SQ5R موثر است؟

روش مطالعه‎‌ی sq5r به این دلیل موثر است که چندین شیوه‌ی مطالعه را که در زمینه‌ی افزایش یادگیری و تقویت حافظه شناخته‌شده هستند، با یکدیگر ترکیب می‌کند. شما با بهره‌گیری از این روش مطالعه به شکل فعال با مطالب درسی درگیر می‌شوید، سوالاتی از خود می‌پرسید و با طی کردن مراحل این تکنیک به آن‌ها پاسخ می‌دهید و بدین‌ترتیب درک مطلب برای شما افزایش می‌یابد و موضوعات را راحت‌تر به حافظه می‌سپارید.

پژوهش‌های متعدد در حوزه‌ی آموزش ثابت کرده‌اند که یادگیری چندوجهی مؤثرتر از پایبندی به یک روش یادگیری است.

با خواندن متن با صدای بلند، توضیح مفاهیم درس برای یک شخص دیگر، درگیر شدن با تصاویر و نمودارها و همچنین متن، درک خود را از مطالب افزایش می‌دهید. روش دیگری که برای تقویت حافظه مفید است، خودآزمایی است، به‌ویژه به عنوان بخشی از فرآیند یادگیری. با اجرای این تکنیک پیش از آنکه زمان برگزاری آزمون در مدرسه برسد، خودآزمایی می‌کنید.

علاوه بر این، توضیح مطالب برای یک شخص دیگر، فرصتی برای آزمودن دانش شما نیز خواهد بود.

فاصله انداختن بین زمان‌های مطالعه‌ی یک مبحث درسی، به‌جای جمع کردن آن در یک جلسه، برای حفظ مطالب مفیدتر است. بنابراین، اگر درس سنگینی برای مطالعه دارید، آن را به قطعات کوچک‌تر تقسیم کنید و طی چند مرحله مطالعه کنید.

این فاصله‌گذاری در مطالعه از این نظر خیلی مهم است که مقدار قابل توجهی از فراموشی، بلافاصله پس از یادگیری رخ می‌دهد. بنابراین مرور مجدد مطالب در روزهای بعد باعث تثبیت دانش شما می‌شود.

با سایر روش های مطالعه بیشتر آشنا شوید:

• روش مطالعه pq4r
• روش مطالعه lwf – lwf
• روش مطالعه پومودورو pomodoro
• روش مطالعه جی ۵ (g5)
• روش مطالعه pqrst
• روش مطالعه sq3r

نحوه‌ی استفاده از تکنیک SQ5R

برای اینکه بهترین نتیجه را از بکارگیری روش مطالعه‌ی sq5r ببرید، می‌توانید آن را  با دو تکنیک مطالعه‌ی دیگر یعنی تکنیک پومودورو و سیستم یادداشت‌برداری کورنل تلفیق کنید.

روش مطالعه‌ی پومودورو تکنیکی است که در آن بعد از هر 25 دقیقه مطالعه‌ی مفید، 5 دقیقه استراحت می‌کنید و بعد از طی کردن 4 بخش 25 دقیقه‌ای، دست‌کم 15 تا 30 دقیقه استراحت دارید.

سیستم یادداشت‌برداری کرنل هم با تقسیم کاغذ یادداشت‌برداری شما به 4 قسمت عمل می‌کند. قسمت کوچکی در بالا، پایین و سمت چپ و یک قسمت بزرگ در میانه‌ی سمت راست کاغذ وجود خواهد داشت.

در این روش موضوع، تاریخ، موضوع اصلی را در قسمت بالای کاغذ قرار می‌دهید. سپس شروع به یادداشت‌برداری در قسمت بزرگتر سمت راست می‌کنید. در اینجا، بسیار مهم است که دقیقاً آنچه را که می‌خوانید، کپی نکنید و مطالب را به زبان خودتان بنویسید.

به جای کپی برداری، به مفاهیم و چگونگی ارتباط مطالب با یکدیگر فکر کنید. بین خطوط فاصله بگذارید تا بتوانید بعداً اطلاعات بیشتری به یادداشت‌هایتان اضافه کنید.

هنگامی که بعد از یادداشت برداری به مرحله‌ی «از حفظ خواندن» رسیدید و آن را اجرا کردید، می‌توانید مفاهیم اصلی یادداشت‌هایی که برداشته بودید را تشخیص دهید. حالا باید مفاهیم اصلی را در ستون کوچک سمت چپ در کاغذ یادداشت‌بردای خود، بنویسید.

پس از مرور مطالب، توضیح آن به یکی از دوستانتان و تکمیل یادداشت‌های خود، قسمت پایین برگه‌ی یادداشت‌برداری خود را پر می‌کنید. این نقطه‌ی پایانی یادداشت برداری است که در آن موضوع ذکر شده در یادداشت خلاصه می‌شود. [منبع]

نتیجه گیری

روش مطالعه‌ی SQ5R شما را قادر می‌سازد تا به طور فعال کتاب‌های درسی را مطالعه کنید. در واقع شما با استفاده از این روش ابتدا فقط به مطالعه‌ی اجمالی مطلب می‌پردازید و بعد با ایجاد سؤالاتی در مورد مطالب درسی، هدفی را برای خواندن خود تعیین می‌کنید. در این مسیر، با روشی هوشمند یادداشت‌برداری می‌کنید و مطالبی که آموخته‌اید را برای خودتان یا دوست و همکلاسی‌تان از بر می‌خوانید و به مرور مباحث می‌پردازید.

امروزه روان‌شناسان حوزه‌ی آموزش با استفاده از پژوهش‌های متعدد، روش‌های نوینی برای مطالعه و یادگیری معرفی کرده‌اند که استفاده از آن‌ها می‎‌تواند شما را چند پله به اهدافتان نزدیک‌تر کند. دیگر زمان خواندن مداوم و چندباره‌ی یک متن بدون تفکر و ارتباط دادن میان مطالب، گذشته است.

سوالات آزمون‌های مهم و سرنوشت‌سازی مانند کنکور طی سال‌های گذشته پیچیده‌تر شده‌اند و پاسخگویی به آن‌ها نیازمند درک مطلب و ایجاد ارتباط موضوعی میان فصول مختلف کتاب‌های درسی در سال‌های مختلف است. پس تلاش کنید با یادگیری روش‌های جدیدی مانند آنچه در این مقاله ارائه شد، دانش، فهم، ادارک و در نهایت حافظه‌ی خود را تقویت کنید.

سوالات متداول

این نوشته روش مطالعه sq5r [مراحل، مزایا و نحوه اجرا] برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

در این مقاله ما مجموعه‌ی نکات و ترفندهایی را فهرست کرده‌ایم که به شما کمک می‌کنند هم پیش از آزمون‌های تستی آماده باشید و هم با نحوه‌ی سازماندهی زمان خود پس از شروع آزمون، آشنا شوید:

(1) مدت زمان مورد نیاز برای حل سوالات را تخمین بزنید

زمان مورد نیاز برای هر سوال یا هر بخش از آزمون را تخمین بزنید. یک دقیقه به خود فرصت دهید تا آزمون را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنید، سپس تصمیم بگیرید که برای هر بخش چقدر زمان می‌خواهید. برنامه‌ی خود را بر اساس مدت زمانی که برای پاسخ به سؤالات نیاز است، تنظیم کنید.

فراموش نکنید که در پایان آزمون چند دقیقه به خود فرصت دهید تا پاسخ‌هایتان را مرور کنید. برای تخمین زدن زمان مورد نیاز برای هر سوال تستی، می‌توانید کل زمان را بر تعداد سؤالات تقسیم کنید.

(2) در طول آزمون به ساعت توجه کنید

بیش از آنچه برای هر بخش از آزمون یا تست‌های زمان‌دار برنامه‌ریزی کرده‎اید، زمان صرف نکنید. ممکن است وسوسه شوید که فقط چند دقیقه بیشتر برای حل آخرین معادله صرف کنید، اما به یاد داشته باشید که انجام این کار زمان شما را در بخش دیگری کوتاه می‌کند. درعوض، اگر 20 دقیقه برای یک بخش در نظر گرفته‌اید، به محض اینکه این زمان تمام شد، به بخش بعدی بروید. اگر در پایان، زمان اضافی داشتید یا بخش دیگری را سریع‌تر از آنچه برنامه‌ریزی کرده‌اید به پایان رساندید، می‌توانید به عقب برگردید و کمی بیشتر روی بخش‌های قبلی کار کنید.

اگر متوجه شدید که از زمان برنامه‌ریزی‌شده‌ی خود عقب افتاده‌اید، روی سؤالات بخشی تمرکز کنید که می‌دانید راحت‌تر می‌توانید به آن‌ها پاسخ بدهید.

 (3) سوالات را در حین آزمون علامت‌گذاری کنید

بسیاری از مشاورین توصیه می‌کنند قبل از اینکه وارد پاسخگویی شوید، ابتدا کل سوالات آزمون را مرور کنید تا به سوالاتی توجه کنید که مطمئن هستید قادر به پاسخ دادن به آن‌ها هستید و ابتدا آن‌ها را کامل کنید، اما با توجه به زمان بسیار محدود آزمون کنکور، انجام چنین کاری غیرممکن به‌نظر می‌رسد.

ما در عوض به شما توصیه می‌کنیم حین پاسخگویی به سوالات، دست به علامت‌گذاری بزنید. مثلاً در کنار سوالاتی که بلافاصله به آن‌ها پاسخ می‌دهید، علامت تیک (✓) بگذارید. سوالاتی که پاسخگویی به آن‌ها وقت‌گیر به نظر می‌رسد را با علامتی مثل دایره‌ی توخالی (◯) مشخص کنید تا پس از پاسخگویی به سوالات ساده‎‌تر در زمان مقرر شده برای هر درس، برای حل آن‌ها برگردید.

همچنین در کنار سوالاتی که پاسخگویی به آن‌ها اصلاً برای شما ممکن نیست، علامت ضربدر (X) بگذارید تا هنگام مرور سوالات در وقت‌های اضافی، به اشتباه وقت خود را صرف پرداختن به آن‌ها نکنید.

اگر در مواجهه با یک سوال تصور کردید که قادر به حل آن هستید، اما پس از شروع کار متوجه شدید بیش از حد وقت‌گیر است یا نکته‌ای در سوال هست که از ذهنتان پریده، کنار سوال علامتی مانند مثلث (Δ) بگذارید تا هنگام بازگشت به سوالات، قبل از سوالاتی که علامت دایره‌ی توخالی دارند، این سوالات را حل کنید.

(4) ابتدا به سوالات ساده پاسخ بدهید

پاسخگویی سریع به سوالات ساده‌تر، نه‌تنها اعتماد به نفس شما را افزایش می‌دهد، بلکه احتمالاً می‌توانید سریعتر به سوالات هر بخش پاسخ بدهید و برای بخش‌هایی که باید کمی بیشتر در مورد آن‌ها فکر کنید، وقت اضافی برای شما باقی می‌ماند.

این موضوع به‌ویژه برای تست‌های ریدینگ در درس زبان مفید است. اگر ابتدا به سوالات آسان پاسخ بدهید، به احتمال زیاد، اطلاعات بیشتری برای پاسخ دادن به سوالات سخت خواهید داشت.

علاوه بر این، اگر با سخت‌ترین سوالات شروع کنید، ممکن است وقتتان تمام شود، بنابراین ممکن است سوالاتی از دست بدهید که اگر ابتدا آن‌ها را انجام می‌دادید، به‌درستی پاسخ می‌دادید.

(5) برگردید و روی سوالات سخت‌تر کار کنید

هنگامی که به تمام سوالاتی که نسبت به پاسخ آن‌ها اطمینان دارید جواب دادید، تا جایی که می‌توانید به سوالات سخت پاسخ بدهید. به یاد داشته باشید که برای این کار نیز مراقب زمان خود باشید – اگر واقعاً احساس می‌کنید گیر کرده‌اید، به سراغ سوال بعدی بروید. در پایان آزمون، اگر هنوز وقت داشتید، می‌توانید به سخت‌ترین سؤالاتی که در مورد آن‌ها مطمئن نیستید، نگاهی بیاندازید.

(6) از هر زمان اضافی برای بررسی پاسخ‌های خود استفاده کنید

از هر زمان اضافه‌ای استفاده کنید تا اگر اشتباهی در پاسخگویی داشتید رفع شود و سعی کنید به سوالاتی که علامت‌گذاری کرده‌اید و سفید باقی‌مانده‌اند، پاسخ بدهید. اگر در آزمون‌های آزمایشی شرکت کرده‌اید یا در حال زدن تست‌های زمان‌دار هستید، به جای اینکه زودتر پاسخنامه را تحویل بدهید یا کنار بگذارید، از هر زمان اضافی برای بررسی چندباره‌ی پاسخ‌های خود استفاده کنید. هر سوالی را که بسیار سخت بود دوباره بررسی کنید و پاسخ‌های خود را دوباره بخوانید تا خطاها را بررسی کنید.

(7) همگام با مطالعه‌ی دروس، تست‌های تمرینی زمان‌دار بزنید

زدن تست‌های تمرینی زمان‌دار به شما کمک کند تا در یک ضرب‌الاجل مانند کنکور، احساس راحتی بیشتری داشته باشید. پس از مطالعه‌ی مباحث درسی از آزمون‌های تستی زمان‌دار برای تثبیت مطالب و تمرین مدیریت زمان حین آزمون، استفاده کنید.

تجربه ثابت کرده است که تنها با تمرین مداوم و شرکت در آزمون‌های آزمایشی متعدد است که شرایط روحی و عصبی مساعد برای مواجهه با تست‌های زمان‌دار آزمون‌های بزرگی مثل کنکور سراسری شکل می‌گیرد.

(8) با تمام لوازم مورد نیاز آزمون و به موقع سر جلسه حاضر شوید

آماده بودن برای آزمون به شما کمک می‌کند که کمتر عصبی شوید. وسایل مورد نیاز آزمون را از شب قبل آماده کنید. سپس، قبل از شروع آزمون، سر فرصت و زودتر از موعد به کلاس یا مرکز آزمون خود بروید. اگر در آخرین لحظه عجله دارید تا مداد پیدا کنید، وسایلتان را جمع کنید و یا به سختی و با سرعت به دنبال جای نشستن خود بگردید، از همان ابتدای امتحان احساس عجله و بی‌نظمی خواهید داشت.

اگر در یک آزمون آنلاین شرکت می‌کنید، زودتر وارد پورتال تست شوید تا مطمئن شوید که مشکل فنی ندارید. همچنین ممکن است بخواهید اتصال وای فای خود و همچنین وب کم و میکروفون خود را در صورت نیاز، آزمایش کنید.

(9) با دقت به دستورالعمل‌ها گوش بدهید

تمام دانش‌آموزان به خصوص هنگام شرکت در آزمون‌های مهم و سرنوشت‌سازی مانند کنکور سراسری یا حتی پیش‌آزمون‌های آزمایشی باید در کسب اطلاعات و دستورالعمل‌های پیش و حین آزمون، دقت نظر داشته باشند.

شما باید پیش از آزمون اطلاع داشته باشید که برای هر درس چه تعداد سوال مطرح می‌شود، زمانی که برای پاسخگویی به هر سوال دارید چه میزان است و نمره‌ی منفی آزمون چطور محاسبه می‌شود. اگر در حال برنامه‌ریزی برای پذیرفته شدن در رشته‎‌ای خاص در دانشگاه هستید، باید از معلمین یا مشاورین تحصیلی خود در مدرسه درباره‌ی ظریب اهمیت هر درس در زیر گروه رشته‌ی مورد نظرتان سوال کنید، یا اطلاعات مربوط به ظرایب را در مقالات آنلاین جست‌وجو کنید.

برای آشنایی با نحوه‌ی مطالعه‌ی دروس، ظرایب و تعداد سوالات هر درس در کنکور، مقالات زیر را بخوانید:

• روش مطالعه درس زیست شناسی
• روش مطالعه درس ادبیات
• روش مطالعه درس شیمی
• روش مطالعه درس ریاضی

حتی اگر در جلسه‌ی آزمون کمی عصبی هستید، چند نفس عمیق بکشید و با دقت به جزئیات گوش دهید تا دقیقاً بدانید که چه کاری باید انجام دهید. ممکن است دستورالعمل‌ها در بالای آزمون نوشته شده باشد، بنابراین قبل از شروع امتحان حتماً مطالب مقدماتی را بخوانید

(10) هر سوال را به طور کامل بخوانید

قبل از پاسخ دادن به سوال، هر کلمه از آن را با دقت بخوانید. اگر خیلی سریع پیش بروید، ممکن است سوال را اشتباه متوجه شوید و به اشتباه پاسخ دهید، بنابراین این مسئله واقعاً مهم است. گزینه‌ها را نیز با دقت بخوانید تا پاسخ مناسب را انتخاب کنید.

گاهی اوقات، کلمات خاصی در سوال به شما سرنخ‌هایی می‌دهند. به خصوص به عباراتی مانند «مقایسه»، «تقابل»، «است»، «نیست» و … توجه کنید.

(11) هرگز با عجله و سراسیمه به سوالات پاسخ ندهید

عجله فقط منجر به اشتباه می‌شود. شما مطالعه کرده‌اید، تمرین کرده‌اید و زمان خود را بودجه‌بندی کرده‌اید، بنابراین دلیلی برای عجله وجود ندارد. ممکن است کمی مضطرب شده باشید یا بخواهید عجله کنید و امتحان را تمام کنید، اما مدیریت زمان یعنی آهسته و پیوسته حرکت کردن. به جای سرعت، روی افزایش دقت خود تمرکز کنید.

در صورت نیاز، قبل از اینکه پاسخگویی به سوالات را شروع کنید، چند نفس عمیق بکشید تا آرام شوید و تمرکز کنید. [منبع]

بیشتر بخوانید:

• روش تست زنی [نکات و استراتژی‌‌های کلیدی]
• مدیریت زمان در امتحانات | برنامه ریزی و راهکار برای مدیریت زمان
• 10 مهارت علمی برای مطالعه هوشمند کنکور

نتیجه‌گیری

کسب موفقیت در آزمون‌های سرنوشت‌سازی مانند کنکور سراسری، همانند هر هدف بزرگ دیگری، نیازمند تلاش، همت مضاعف، تمرین مداوم، در اولویت قرار دادن مطالعه، برنامه‌ریزی دقیق و پایبند بودن به این برنامه‌ است.

کسب مهارت مدریریت زمان در تست‌ زنی تنها هنگامی به دست می‌آید که طی سال‌های منتهی به کنکور، ضمن مطالعه‌ی دقیق کتب درسی، استفاده از تدریس دبیران مجرب، استفاده از درسنامه‌های معتبر و شرکت در آزمون‌های آزمایشی؛ به طور مداوم تست بزنید.

بخشی از مهارت‌های مدیریت زمان در آزمون مربوط به راهکارها و ترفندهایی است که 11 مورد از آن‌ها در این مقاله ذکر شد. بخش دیگری از این مهارت نیز مربوط به شرایط روحی، عصبی، سطح اطلاعات، میزان تمرین و حد تمرکز هر دانش‌آموز است.

سوال‌های متداول

این نوشته 11 راهکار برای مدیریت زمان در کنکور + (مدیریت زمان در تست زنی) برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

همواره سه عامل بر روند آموزش دیدن، خواندن مطالب درسی و کسب امتیاز در آزمون‌ها اثر می‌گذارند. این موارد عبارتند از: دانش آموز، معلم و متن کتب درسی. معلم خلاق از روش تدریس متناسب با شرایط دانش‌آموزان در کلاس استفاده می‌کند و درنهایت می‌تواند با آموزش نحوه‌ی صحیح مطالعه در قالب انواع روش‌های تحقیق شده، به ثبت مطالب در حافظه‌ی دانش‌آموزان کمک کند.

یکی از این روش‌های مطالعه، pq4r است که در این مقاله به نحوه‌ی بهره‌گیری از این روش توسط دانش‌آموزان، نقش معلم برای آموزش این روش در کلاس و مزایای استفاده از آن پرداخته شده است.

روش مطالعه‌ پی کیو 4 آر چیست؟

روش مطالعه‌ی pq4r بر اساس تحقیقات روان‌شناسانی شکل گرفت که معتقد بودند دانش‌آموزان باید رویکرد فعال‌تری برای یادگیری داشته باشند و تجربه‌، درستی ایده‌ی این رون‌شناسان را ثابت کرده است. استفاده از روش pq4r می‌تواند درک شما از مطالب را بهبود ببخشد و به خاطر سپردن آن‌ها را ساده‌تر سازد.

توماس ای.ال (Thomas E.L) و رابینسون اچ.ای (Robinson H.A) دو روان‌شناسی هستند که روش مطالعه‌ی pq4r را شکل داده و توسعه بخشیدند. عنوان این روش مخفف عبارت‌های پیش‌مطالعه (Preview)، پرسش (Question) و 4 مفهوم خواندن (Read)، تأمل و بازنگری (Reflect)، از حفظ خواندن (Recite) و مرور (Review) است.

این استراتژی عمدتاً برای کمک به دانش‌آموزانی استفاده می‌شود که در مطالعه‌ی مطالب درسی مشکل دارند. درک، حفظ مطلب و یادآوری اطلاعات برای بسیاری از دانش‌آموزان چالشی بزرگ است و هدف روش pq4r، آسان کردن این روند است.

شرح مراحل روش مطالعه pq4r

دانش‌آموزان با بکارگیری 6 مرحله‌ای که روش مطالعه‌ی pq4r پیش روی آن‌ها می‌گذارد، می‌توانند مطالب درسی را بهتر درک کرده و به خاطر بسپارند. این مراحل به قرار زیر هستند:

پیش مطالعه یا نگاه کلی

وقتی می‌خواهید یک دستور غذای جدید را امتحان کنید، آیا به سادگی یک دستور پخت تصادفی را از یک کتاب آشپزی انتخاب می‌کنید؟ به احتمال زیاد خیر، شما دستورالعمل‌ها را مرور می‌کنید تا ببینید کدام یک اشتهاآور به نظر می‌رسد. به این ترتیب می‌دانید برای شام چه خواهید پخت. اگر رویکرد مشابهی برای خواندن اطلاعات جدید داشته باشید و بدانید وارد چه کاری می‌شوید، بهتر متوجه مطلب خواهید شد.

وقتی اطلاعات را قبل از شروع مرحله‌ی خواندن، پیش‌‌ مطالعه می‌کنید، خود را با یک ایده‌ی کلی از موضوع مورد نظر مواجه می‌سازید. در واقع پیش مطالعه، موضوع هر مبحثی را به شما کاملاً معرفی می‌کند.

هنگامی که پیش مطالعه به‌ عنوان اولین گام خواندن یک مبحث درسی استفاده می‌شود، دانش‌آموزان تشویق می‌شوند تا به عناوین، سرفصل‌ها، تصاویر، پاراگراف اول و آخر محتوا نگاهی بیندازند تا ایده‌ای از محتوا و مفهوم کلی و هدف مطالب به آن‌ها داده شود. این مرحله یک طرح کلی از موضوعات اصلی را در مغز شکل می‌دهد.

نقش معلم در کلاس: قبل از شروع تدریس، یک یا دو دقیقه را به معرفی موضوع اختصاص دهید. «موضوع در مورد چیست؟ قرار است در این کلاس چه چیزی را مورد مطالعه قرار دهیم؟» این‌ها سوالاتی هستند که باید در ابتدای آموزش به آن‌ها پاسخ داده شود تا ذهن دانش‌آموزان برای آموختن آماده شود.

ارائه‌ی خلاقانه‌ی بخش «معرفی درس» می‌تواند کلاس را برای دانش‌آموزان جذاب‌تر کند و آن‌ها ذهن آماده‌تری برای مواجه با موضوعات دشوار مبحث درسی مورد نظر خواهند داشت.

به عنوان مثال، اجرای مرحله‌ی پیش مطالعه در یک کلاس در مورد مبحث فتوسنتز گیاهان، می‌تواند ارائه‌ی یک تصویر یا نمایش نموداری در مورد فرآیند، نوشتن عنوان «عوامل فتوسنتز» یا طرح یک سوال جذاب مانند «گیاهان چگونه تغذیه می‌کنند؟» باشد.

پرسش

به اطلاعاتی که در پیش مطالعه یاد گرفتید، فکر کنید. از خود سوالاتی در مورد آن بپرسید. به اطلاعاتی که از پیش، درباره‌ی مبحث مورد مطالعه دارید، فکر کنید. به نظر شما نکات اصلی که در فصل مطرح خواهد شد چیست؟ انتظار دارید از خواندن این مطالب چه چیزی یاد بگیرید؟

نقش معلم در کلاس: کلاس را تشویق کنید تا سوال‌های خود را از آنچه در پیش مطالعه ارائه شده است، دسته‌بندی و تنظیم کند. این نوع سوالات دانش‌آموزی به معلمان کمک می‌کند تا سطح درک دانش‌آموز از موضوع را بفهمند و آن‌ها را قادر می‌سازد تا تغییرات یا اصلاحاتی را بر اساس آن در کلاس ایجاد کنند.

با توجه به مثالی که در بالا ذکر شد، در این مرحله دانش‌آموزان می‌توانند سؤالات خود را مانند «فرایند فتوسنتز چیست؟»، «فتوسنتز چگونه اتفاق می‌افتد؟» یا «چه چیزی برای فتوسنتز لازم است؟» مطرح کنند.

مراحل پیش مطالعه و پرسش ممکن است به طور همزمان رخ دهند، به عنوان یک یخ‌شکن عمل کنند و کلاس را تعاملی کنند.

خواندن

متن درس را بخوانید. مطالب مهم را روی کاغذ یا در رایانه یادداشت کنید. اگر کتاب متعلق به شماست، در حاشیه‌ی آن یادداشت برداری کنید و قسمت های مهم کتاب را هایلایت کنید. اگر دوست ندارید در کتاب خود چیزی بنویسید، روی کاغذ یادداشت کنید.

نقش معلم در کلاس: به دانش‌آموزان یادآوری کنید که مطالب را با در نظر گرفتن سوالاتی که قبلاً تنظیم کرده بودند، بخوانند. این روش خواندن فعال پس از بحث یا درس  دادن معلم، به فرآیند یادگیری کمک می‌کند زیرا دانش‌آموز اکنون می‌تواند ارتباط یا ارتباطاتی بین مطالب خوانده شده و مطالب آموزش داده شده و سوالاتی که قبلاً توسط کلاس مطرح شده است، ایجاد کند.

این تمرین به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا به جای گوش دادن منفعلانه به یک سخنرانی، در یادگیری فعال و مبتنی بر تحقیق شرکت کنند.

تأمل و بازنگری

برای تأمل در مورد آنچه خوانده‌اید، وقت بگذارید. قسمت‌ها یا فصل‌های هر درس چگونه به هم مرتبط هستند؟ چگونه اطلاعات جدید بین چیزهایی که قبلاً یاد گرفته‌اید، جا می‌گیرند؟ چه اطلاعات جدیدی یاد گرفتید؟ آیا این مبحث شامل اطلاعاتی بود که انتظار داشتید؟ آیا اطلاعاتی وجود داشت که شما را شگفت‌زده کرده باشد؟

نقش معلم در کلاس: در این مرحله دانش‌آموزان را تشویق کنید تا در مورد مطالب آموخته شده، فکر کنند. آیا به سوالات آن‌ها پاسخ داده شده است؟ آیا آن‌ها سوالات جدیدی دارند؟ برگه‌های کوچکی تهیه کنید تا دانش‌آموزان پر کنند. می‌توانید سوالاتی بپرسید تا بررسی کنید دانش‌آموزان چقدر یاد گرفته‌اند و چه بخش‌هایی از درس را نفهمیده‌اند. برخلاف برگه‌های امتحانی، این برگه‌ها نیازی به بازبینی توسط معلمان ندارند، بلکه به‌عنوان روشی برای کمک به دانش‌آموزان به کار گرفته می‌شوند تا آن‌ها ظرفیت یادگیری خود را درک کنند.

از حفظ خواندن

در مورد مطالبی که تا اینجا خوانده‌اید، فکر کنید. آن را با شخص دیگری در میان بگذارید یا نکات اصلی‌ای که یاد گرفته‌اید را با کمک گرفتن از حافظه و بدون رجوع به متن، یادداشت کنید. به‌طور‌کلی، نوشتن اطلاعات با دست یا به صورت الکترونیکی، باعث بهبود حافظه می‌شود. اگر نوشتن برای شما مشکل‌ساز است، یادداشت‌های مختصری داشته باشید یا مطالب را با دانش‌آموزان دیگر در میان بگذارید.

مهم است که مطالب را به صورت نوشتاری با استفاده از کلمات خود خلاصه کنید. آن را با صدای بلند برای شخص دیگری توضیح دهید یا یادداشت‌های خود را با صدای بلند برای خودتان بخوانید. [منبع]

نقش معلم در کلاس: در مورد درس ارائه شده بحثی راه بیاندازید، یا اجازه دهید دانش‎‌آموزان اکنون موضوع درس (مثلاً روند فتوسنتز) را خودشان توضیح دهند. کلاس را به چند گروه‌ تقسیم کنید تا هر گروه یک ارائه‌ی شفاهی سریع در مورد موضوع داشته باشد. این ارائه‌ی شفاهی مطالب بلافاصله پس از خواندن و مطالعه‌ی عمیق در مرحله‌ی تأمل، یادگیری را تقویت می‌کند.

مرور

نکات اصلی مبحث را در نظر بگیرید و مرور کنید. آیا به سوالات شما پاسخ داده شد؟ آیا احساس می‌کنید که نکات در را کاملاً درک کرده‌اید؟

نقش معلم در کلاس: در پایان کلاس، دانش‌آموزان باید مطالبی را که آموخته‌اند با آنچه در ابتدای کلاس ارائه شده است، مرور کنند. آیا آن‌ها موضوعات ارائه شده در طرح کلی را فهمیده‌اند، آیا به همه‌ی سوالات آن‌ها پاسخ داده شده است؟ این مرور به آن‌ها کمک می‌کند تا حقایق مختلفی را که آموخته‌اند به خاطر بیاورند و در نتیجه، یادگیری خود را تقویت کنند. [منبع]

مزایا و معایب روش یادگیری و مطالعه pq4r

مزایای روش مطالعه و یادگیری pq4r عبارتند از:

• می‌تواند به دانش‌آموزانی با حافظه‌ی ضعیف کمک کند تا مفاهیم درس را به خاطر بسپارند.
• کاربرد آسانی در بسیاری از سطوح تحصیلی دارد.
• به دانش آموزان کمک می‌کند تا مهارت‌های خود را در فرآیند پرسش و ارتباط دادن اطلاعات جدید با دانشی که از قبل داشتند، تقویت کنند.
• با استفاده از این روش می‌توان طیف گسترده‌ای از اطلاعات در مباحث و موضوعات مختلف را آموخت و به حافظه سپرد.
• این روش توجه دانش‌آموزان را متمرکز می‌کند و علاقه‌ی آن‌ها را به درس افزایش می‌دهد.
• دانش‌آموزان تشویق می‌شوند تا هنگام مطالعه، فعالانه با مطالب درسی تعامل داشته باشند.

معایب روش مطالعه و یادگیری pq4r عبارتند از:

• اجرای این روش به شکل آموزشی در کلاسی با تعداد دانش‌آموزان بسیار زیاد، موثر نیست. زیرا راهنمایی‌های معلم به‌خصوص در مرحله‌ی پرسش چندان بهینه نخواهد بود.
• اجرای تمام مراحل این روش مطالعه برای دانش‌آموزانی که سن پایینی دارند (مثلاً در مقطع ابتدایی) اندکی دشوار است.
• اجرای این روش در فضای کلاس یا هنگام مطالعه‌ی دروس در خانه، زمان‌بر است. ممکن است نه معلم و نه دانش‌آموز فرصت مورد نیاز برای اجرای این روش در کلاس یا پیش از شرکت در یک آزمون را پیدا نکنند.

نتیجه‌گیری

معلم‌ها و اولیا معمولاً انواع بهانه‌ها را از دانش‌آموزانی می‌شنوند که در امتحاناتشان خوب عمل نکرده‌اند. گاهی اوقات، دانش‌آموزان صریحاً اعتراف می‌کنند که «من درس نخوانده بودم». اما اغلب آن‌ها می‌گویند: «من واقعاً برای این آزمون درس خواندم. نمی‌توانم بفهمم چرا این اندازه ضعیف عمل کردم.»

در بسیاری از موارد، دانش‌آموزان نمی‌دانند چگونه مطالعه کنند اما می‌توانند عادات مطالعه‌ای خود را با بهره‌گیری از توصیه‌های  روش‌های مطالعه‌ای همچون روش pq4r که از 6 مرحله‌ی همپوشان برای مطالعه تشکیل شده است، اصلاح کنند.

در این روش، پیش‌ مطالعه‌ی فصول کتاب، پرسش، خواندن، تأمل و مطالعه عمیق، از حفظ خواندن و مرور مراحل اصلی هستند. تجربه نشان داده است که این روش می‌تواند درک و حافظه و در نتیجه عملکرد دانش‌آموزان را در آزمون بهبود ببخشد.

سوال‌های متداول

این نوشته روش مطالعه pq4r [ روش اجرا در کلاس+مزایا و معایب ] برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

حذفیات منابع طرح سوال آزمون سراسری 1403

قسمت‎‌هایی از منابع کنکور سراسری اردیبهشت و تیرماه سال 1403 که نباید از آن‌ها سوال طراحی شود به قرار زیر است:

حذفیات منابع کنکور سراسری 1403 دروس اختصاصی رشته علوم انسانی

حذفیات منابع کنکور سراسری 1403 دروس اختصاصی رشته علوم و معارف اسلامی

دروس اختصاصی رشته علوم و معارف اسلامی:

حذفیات منابع کنکور سراسری 1403 دروس مشترک رشته علوم و معارف اسلامی و رشته ادبیات و علوم انسانی

دروس مشترک رشته علوم و معارف اسلامی و رشته ادبیات و علوم انسانی

حذفیات منابع کنکور سراسری 1403 دروس اختصاصی رشته تجربی

دروس اختصاصی رشته علوم تجربی:

دروس اختصاصی رشته علوم تجربی:

حذفیات منابع کنکور سراسری 1403 دروس اختصاصی رشته ریاضی

دروس اختصاصی رشته رياضی فيزيک:

دروس اختصاصی رشته رياضی فيزيك:

حذفیات منابع کنکور سراسری 1403 دروس مشترک رشته‌های تجربی و ریاضی

دروس مشترك رشته‌های علوم تجربی و رياضی فيزيک:

جمع بندی

سازمان سنجش آموزش کشور هر سال با انتشار اطلاعیه‌ای، فهرست حذفیات منابع آزمون سراسری را که در کنکور از آن‌ها سوالی طرح نخواهد شد، اعلام می‌کند. این سازمان حذفیات منابع آزمون اختصاصی (کنکور سراسری 1403) که نوبت اول آن در اردیبهشت ماه 1403 و نوبت دوم آن در تيرماه 1403  برگزار می‌شود، منتشر کرده است که جزئیات آن در جداول ارائه شده در این مقاله ذکر شده است.

اطلاع از حذفیات کنکور به داوطلبین این آزمون سرنوشت‌ساز کمک می‌کند تا زمان ارزشمند خود را صرف مطالبی نکنند که بنا براعلام سازمان سنجش هیچ تستی از آن‌ها در کنکور 1403 طرح نمی‌شود.

سوالات متداول

این نوشته حذفیات منابع کنکور سراسری 1403 برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

نداشتن برنامه و یک شیوه‌ی صحیح در غذا خوردن، باعث می‌شود برخی از دانش‌آموزان با لاغری مفرط و برخی هم با چاقی روبرو شوند که هر دوی این‌ها برای فعالیت‌های ذهنی و آموزشی مضر است.

یک رژیم غذایی ثابت متشکل از فست‌فودها و به طور کلی بد غذا خوردن، می‌تواند به بیش از چند کیلو اضافه وزن منجر شود و با نمرات پایین‌، استعداد ابتلا به بیماری و افزایش خستگی همراه باشد. سایر عوارض جانبی این شیوه‌ی غذاخوردن شامل افزایش خطر افسردگی، اضطراب، تحریک پذیری، مشکل در تمرکز، مشکلات قاعدگی و اختلالات خواب است.

فست فود و تنقلات ناسالم مواد مغذی لازم برای عملکرد خوب در مدرسه را در اختیار دانش‌آموزان قرار نمی‌دهند. پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و مغذی از سنین پایین می‌تواند عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان را افزایش دهد و آن‌ها را برای یک عمر تغذیه‌ی سالم آماده کند.

در این مقاله به مبانی تغذیه‌ی دانش‌آموزان، نکات لازم برای حفظ و برقراری یک رژیم غذایی سالم در دوران تحصیل دانش‌آموزان و 9 ماده‌ی غذایی برتر برای دانش‌آموزان پرداخته شده است.

مبانی تغذیه

به طور کلی غذاها را می‌توان به پنج گروه غذایی مجزا تقسیم کرد که هر کدام هدف مشخصی دارند. درک اینکه این گروه‌های غذایی چگونه بر بدن شما تأثیر می‌گذارند، می‌تواند به شما کمک کند تا تعیین کنید چه چیزی و چه مقداری از آن باید بخورید.

اکثر ما با گروه‌های غذایی اصلی آشنا هستیم که عبارتند از: غلات، میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین، لبنیات و چربی‌ها.

در تحقیقاتی که طی سال‌های گذشته درباره‌ی این گروه‌های غذایی انجام شده است، این نکته‌ی کلیدی مورد تاکید قرار گرفته است که سبزیجات و میوه‌ها باید تقریباً نیمی از رژیم غذایی ما را تشکیل بدهند و باید لبنیات و غلات کمتری مصرف کنیم.

یک رژیم غذایی سالم برای دوران تحصیل

سعی کنید این نکات را دنبال کنید تا از مزایای یک سبک زندگی سالم در دوران تحصیل بهره‌مند شوید:

(1) شروع روز با یک صبحانه‌ی سالم

صبحانه مهم‌ترین وعده‌ی غذایی در روز است، البته به شرط آن‌که در این وعده، مواد مغذی و سالم میل شود. یک صبحانه‌ی متعادل روزانه، فواید زیادی برای سلامتی دارد. فوایدی همچون بهبود تمرکز، تقویت حافظه، تمرکز بیشتر، خلق و خوی بهتر و عملکرد شناختی بالا.

دانش‌آموزانی که صبحانه می‌خورند در کلاس به طور مداوم تمرکز بیشتری دارند. آن‌ها نمرات بالاتری در آزمون‌ها کسب می‌کنند و مهارت‌های کارآمدتر حل مسئله، هماهنگی بهتر دست و چشم، یادآوری قوی‌تر از حافظه، درک بیشتر واقعیت‌ها و سطوح انرژی پایدارتری از خود نشان می‌دهند.

با برنامه‌ریزی، از وسوسه‌ی بیرون رفتن از در خانه با معده‌ی خالی فاصله بگیرید. مواد غذایی سالمی تهیه کنید که وعده‌های غذایی سریع می‌سازند و مواد حاوی پروتئین (مانند تخم مرغ) را در اولویت قرار دهید تا دانش‌آموز را تا وعده‌ی بعدی سیر نگه دارند.

وزن افرادی که صبحانه می‌خورند نیز از افرادی که صبحانه نمی‌خورند، کمتر است. احتمال بیشتری دارد که این افراد شاخص توده‌ی بدنی (BMI) در محدوده‌ی سالم داشته باشند.

برخلاف تصور رایج، حذف صبحانه بیشتر از کاهش وزن، باعث افزایش وزن می‌شود. افرادی که صبحانه می‌خورند، روزانه کالری و چربی کمتری نسبت به افرادی که صبحانه نمی‌خورند، مصرف می‌کنند. همچنین تمایل کمتری به پرخوری در شب دارند.

(2) همراه داشتن میان‌وعده (غذاهای سالم)

ممکن است غیرقابل درک به نظر برسد، اما متخصصان تغذیه خوردن میان‌وعده را در وعده‌های کوچک بین وعده‌های غذایی برای مدیریت اشتها تشویق می‌کنند. آن‌ها توصیه می‌کنند برای کنترل گرسنگی، پرهیز از پرخوری در زمان غذا و جلوگیری از افزایش وزن، هر دو تا چهار ساعت یک بار غذا بخورید. اما، همه‌ی میان‌وعده‌ها برابر نیستند. به همین دلیل مهم است که تنقلات سالم و انرژی‌زا را در مدرسه، کوله‌پشتی و سایر مکان‌ها در دسترس دانش‌آموزان نگه دارید.

میوه‌ها و سبزیجات همیشه گزینه‌هایی عالی برای میان‌وعده هستند، البته اگر بتوانید آن‌ها را تازه نگه دارید. پنیر رشته‌ای، ماست و آجیل‌های مفید برای قلب مفید هستند و به دانش‌آموز کمک می‌کنند سیر بمانند و انرژی بیشتری برای فعالیت‌های درسی داشته باشند.

(3) دنبال کردن یک برنامه‌ی غذایی منظم

بهتر است دانش‌آموز دو یا سه وعده غذایی جامد در روز مصرف کند و در مدرسه از رفتن به سالن غذاخوری برای صرف میان‌وعده‌های سبک خودداری کند. سوخت‌رسانی به بدن در یک برنامه‌ی قابل پیش بینی، دانش‌آموز را برای موفقیت آماده و بدن و مغز او را با قدرت کامل حفظ می‌کند. سعی کنید وعده‌های غذایی دانش‌آموز را برای زمانی که کمی گرسنه است، آماده کنید. گرسنه شدن بیش از حد باعث پرخوری می‌شود. در برابر تمایل به حذف وعده‌های غذایی برای خوابیدن، مطالعه یا زودتر رفتن به کلاس، مقاومت کنید.

(4) متعادل کردن وعده‌های غذایی

مطمئن شوید که حداقل سه تا چهار گروه اصلی مواد غذایی را در هر وعده قرار دهید. ترکیبی از کربوهیدرات‌های با کیفیت بالا، پروتئین بدون چربی و چربی‌های سالم برای قلب، برای اطمینان از عملکرد مطلوب بدن و مغز ضروری است. منابع کربوهیدرات با کیفیت بالا شامل غلات کامل، میوه‌ها، سبزیجات نشاسته‌ای و برخی از محصولات لبنی کم چرب و بدون چربی است. این کربوهیدرات‌های غنی از مواد مغذی، انرژی طولانی مدت تأمین می‌کنند. آن‌ها همچنین فیبر، ویتامین‌های گروه B، روی، آهن، آنتی اکسیدان‌ها و مواد شیمیایی گیاهی متعددی برای بدن فراهم می‌کنند.

پروتئین، سیر کننده‌ترین ماده‌ی مغذی، به تنظیم اشتها و کنترل گرسنگی کمک می‌کند. علاوه بر این، سطح قند خون و توده‌ی عضلانی بدون چربی را حفظ، بافت‌های بدن را ترمیم و آنزیم‌ها و هورمون‌ها را ایجاد می‌کند. غذاهای غنی از پروتئین عبارتند از: مرغ بدون پوست، گوشت گاو و گوسفند بدون چربی، لوبیا، عدس، تخم مرغ، آجیل، دانه‌ها، کره‌های آجیل و دانه‌های روغنی و برخی محصولات لبنی.

چربی‌های مفید برای قلب در آواکادو، آجیل، دانه‌های روغنی، کره‌ی آجیل، زیتون، روغن ماهی و برخی روغن‌ها یافت می‌شوند. چربی‌های مفید برای قلب به عنوان پیام رسان‌های شیمیایی عمل می‌کنند. آن‌ها به انتقال عصبی و به جذب برخی ویتامین‌ها کمک و از اندام‌های حیاتی محافظت می‌کنند.

(5) خوردن یک رنگین کمان مواد غذایی

نصف بشقاب را با میوه و سبزیجات پر کنید. میوه‌ها و سبزیجات می‌توانند وعده‌های غذایی را مغذی‌تر، رنگارنگ‌تر و خوش طعم‌تر کنند. به علاوه، آن‌ها حجم کلی غذای یک وعده را افزایش می‌دهند، با این حال کالری نسبتاً کمی به رژیم غذایی می‌افزایند.

اگر به ظرف سالاد دسترسی دارید، از اضافه کردن افزودنی‌های پر کالری به سالاد (سس‌های پرچرب، پنیر، یا گوشت‌های چرب) صرف نظر کنید. به جای آن مقدار کمی لوبیا، میوه‌ی خشک، آجیل یا دانه‌ها را به سالاد اضافه کنید. سس‌های سالاد دست ساز خانگی جایگزین مناسبی برای سس‌های سالاد خامه‌ای و بازاری هستند و به سلامت قلب کمک می‌کنند.

برای کنترل سهم سس سالاد، به جای مخلوط کردن سس با سالاد، آن را در یک ظرف کوچک، کنار سالاد قرار دهید. ابتدا چنگال خود را در سس فرو کنید و بعد آن را در بشقاب سالاد فرو ببرید. این ترفند شما را قادر می‌سازد با هر لقمه طعم سس سالاد را بچشید، در حالی که از سس بسیار کم استفاده کنید.

(6) افزایش مصرف غلات کامل

سعی کنید در وعده‌ی صبحانه یا هنگام صرف یک ساندویج از نان‌های سبوس‌دار یا غلات 100 درصد و کامل استفاده کنید.

غلات کامل سرشار از فیبر غذایی هستند که به هضم غذا کمک می‌کند، سطح انرژی را حفظ می‌کند، کلسترول را کاهش می‌دهد، گلوکز خون را تثبیت می‌کند و یبوست را کاهش می‌دهد. فیبر غذایی همچنین احساس سیری را افزایش می‌دهد. مصرف کافی فیبر با کاهش وزن ارتباط دارد. خوردن مکرر غلات کامل ممکن است به پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت، دیورتیکولوز/دیورتیکولیت و برخی سرطان‌ها کمک کند.

با نگاه کردن به مواد تشکیل‌دهنده‌ی یک محصول غذایی می‌توانید متوجه شوید که آیا یک با غلات کامل تهیه شده است یا خیر. توجه داشته باشید که هر ماده‌ی غذایی که دارای برچسب چند دانه، گندم یا ساخته شده با غلات کامل است، لزوماً فیبر بالایی ندارد.

(7) استفاده از وعده‎‌های کوچک و مغذی

مصرف وعده‌های کوچک‌تر و استفاده از بشقاب کوچک‌تر برای جلوگیری از پرخوری و ایجاد حس سیری در طول روز تعیین‌کننده است. به دانش‌آموز این اطمینان را بدهید که اگر باز هم گرسنه شد، می‌تواند در ساعات آتی برای دریافت غذای اضافی برگردد.

به او بیاموزید به جای عجله در خوردن غذا، طعم غذا را بچشد. امروزه ثابت شده است که پایین آوردن سرعت غذا خوردن و جویدن بیشتر هر لقمه، نقش مهمی در سلامت گوارش دارد. از فرزند خود بخواهید پیش از درخواست دوباره‌ی غذا 10 تا 15 دقیقه صبر کند.

مهم است که دانش‌آموز انرژی مورد نیاز بدن و مغز خود را در طول روز و به تدریج دریافت کند تا هنگام مطالعه و تفکر دچار افت قند خون نشود. خوردن غذای سبک و سپس استفاده از میان‌وعده‌های سالم که متشکل از موادی مانند میوه‌ها و آجیل هستند، قطعاً انرژی بیشتر و پایدارتری برای دانش‌آموز به ارمغان می‌آورد. چربی سالم و قند طبیعی غذای اصلی مغز هستند و خوردن آن‌ها بین زمان‌های مطالعه یا شرکت در کلاس‌های درس مانع حواس‌پرتی‌های ناشی از افت قند یا فشار خون می‌شود.

(8) انتخاب دقیق نوشیدنی

نوشیدن انواع نوشابه‌ها، آب‌میوه‌های صنعتی و شیرهای طعم‌دار با قند افزوده‌ی زیاد، کالری دریافتی در طول روز را افزایش می‌دهند، بدون اینکه مواد مغذی یا انرژی کافی برای دانش‌آموز به ارمغان بیاورند. این نوشیدنی‌ها بدن او را با حمله‌ی ناگهانی قندهای مستقیم و بی‌فایده‌ مواجه می‌کنند. این قندهای افزوده و مستقیم نه تنها خوراک مغز نمی‌شوند، بلکه خیلی سریع بدن را با افت قند مواجه کرده و درنهایت زیاده‌روی در مصرف آن‌ها موجب افزایش مقاومت به انسولین و بالا رفتن احتمال ابتلا به دیابت می‌شود و سیستم ایمنی بدن را هم تضعیف می‌کند.

این درحالی است که اگر در وعده‌ی صبحانه به جای استفاده از آب میوه‌های صنعتی و یا حتی چای شیرین، یک لیوان آب پرتقال طبیعی به دانش‌آموز بدهید، قند طبیعی میوه تا ساعت‌ها مانع خواب‌آلودگی او شده و ذهنش را هوشیار نگه می‌دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که سطوح ناپایدار قند خون مانع مطالعه‌ی دقیق دروس می‌شود.

(9) اهمیت دادن به فعالیت بدنی

فعالیت بدنی در هر سن و مقطعی موجب کاهش سطح استرس شده و خلق‌وخو و کیفیت خواب را بهبود می‌بخشد. دانش‌آموزان که زمان زیادی از روز را صرف نشستن روی صندلی و فعالیت‌های ذهنی می‌کنند، می‌بایست یک برنامه‌ریزی منظم برای شرکت در فعالیت‌های ورزشی در کنار دوستان یا اعضای خانواده‎‌ی خود داشته باشند.

فعالیت‌های ورزشی منظم در طول هفته، به دانش‌آموز نشاط می‌بخشد و سبک زندگی او در بزرگسالی را نیز تا حد زیادی اصلاح می‌کند. عادت به صرف زمان‌های مشخص به فعالیت‌های ورزشی و جمعی نه تنها برای حفظ روحیه و تقویت قوای جسمی اهمیت دارد، بلکه در اصلاح رژیم غذایی افراد نیز موثر است.

دانش‌آموزانی که فعالیت مداوم ورزشی دارند، اغلب دچار پرخوری‌های عصبی نمی‌شوند و کمتر فست‌فود مصرف می‌کنند، همچنین فعالیت بدنی موجب افزایش نوشیدن آب می‌شود که فواید زیادی برای سلامتی دارد.

(10) خواب کافی و با کیفیت

اکثر پزشکان حداقل هفت ساعت خواب در شب را توصیه می‌کنند. مطالعات نشان می‌دهند که ما در زمان کم خوابی بیشتر به سراغ میان وعده‌های ناسالم می‌رویم و کمتر برای ورزش انرژی مصرف می‌کنیم.

سعی کنید تمام شب بیدار ماندن را به بهانه‌ی مطالعه‌ی دروس به یک عادت مبدل نکنید. در عوض، می‌توان از برنامه‌ریزی دقیق درسی استفاده کرد تا مطالعه‌ی شب امتحانی کم‌رنگ شود. یک برنامه منظم قبل از خواب ایجاد کنید و برای سلامتی مطلوب، خواب را در اولویت قرار دهید.

(11) دقت در مصرف کافئین

مصرف بیش از حد کافئین می‌تواند باعث بی خوابی و سایر مشکلاتی شود که سلامتی افراد را نشانه می‌گیرد. ممکن است دانش‌آموز قهوه ننوشد، اما چای، نوشابه یا کاکائو زیادی مصرف کند که تمامی این موارد کافئین بالایی دارند.

مصرف شکلات تلخ در حد معتدل نه تنها مضر نیست بلکه به سلامت قلب و مغز کمک می‌کند، اما دقت کنید که میزان مصرف روزانه‌ی این ماده‌ی غذایی از پیش تعیین شده باشد.

(12) رعایت اعتدال

سالم غذا خوردن و مقابله با افزایش وزن به این معنی نیست که شما باید تمام خوراکی‌های مورد علاقه خود و اعضای خانواده را کنار بگذارید. محروم کردن صد در صدی کودکان و نوجوانان از برخی فست فودهای محبوب، تنقلات شیرین و غذاهای سرخ‌شده، گاهی منجر به پرخوری عصبی آن‌ها در سنین بالاتر می‌شود.

به دانش‌آموزان اجازه بدهید هر از چند گاهی از خوراکی‌های محبوب خود و فست‌فودهای مانند پیتزا استفاده کنند. در عین حال درباره‌ی اهمیت مصرف مواد غذایی سالم و مغذی به آن‌ها آموزش بدهید.

(13) به حداقل رساندن چندگانگی

اجازه ندهید دانش‌آموز هنگام غذاخوردن به مطالعه‌ی دروس یا انجام تکالیف خود بپردازد. خوردن در حالی که حواس فرد به کار دیگری پرت است، به طور اجتناب ناپذیری آگاهی او را از آنچه می‌خورد و میزانی که مصرف می‌کند، کاهش می دهد.

الگوهای غذایی بهم ریخته و برنامه‌ریزی نشده نیز توانایی فرد را در تشخیص علائم گرسنگی و سیری بدن کاهش می‌دهند.

(14) گوش سپردن به بدن

با وجود تاثیرات انکار ناپذیر برخی مواد غذایی بر روی همه‌ی افراد، باید در نظر گرفت که رژیم‌هایی غذایی بسته به ویژگی‌های شخصی، ژنتیکی و مشخصات متابولیکی (سوخت‌وساز) در بدن هر شخص، تاثیرات متفاوتی ایجاد می‌کنند.

دقت کنید که چگونه غذاهای مختلف بر خلق و خو، انرژی، خواب، هضم و تمرکز ذهنی دانش‌آموز شما تأثیر می‌گذارند و بر اساس نتایج مشاهدات خود، برنامه‌ی غذایی را بچینید.

9 غذای برتر برای مغز هنگام مطالعه و امتحان

وقتی دانش‌آموزی هستید که سعی می‌کنید بسیاری از اطلاعات جدید را به خاطر بسپارید و بفهمید، مهم است که سلامت خود را در بهترین حالت نگه دارید. سالم ماندن می‌تواند عملکرد تحصیلی را ارتقا دهد و به شما در رسیدن به اهداف آموزشی کمک کند.

اگرچه یک رژیم غذایی سالم به طور کلی برای تغذیه و آماده نگه داشتن بدن و مغز شما برای انجام کارهای دشوار مهم است، تحقیقات نشان می‌دهد که برخی از غذاها ممکن است به طور ویژه برای سلامت مغز و ارتقای عملکرد ذهنی مهم باشند.

غذاهای زیر با بهبود سلامت مغز مرتبط هستند و هنگامی که برای امتحان آماده می‌شوید، انتخاب‌هایی عالی محسوب می‌شوند [منبع]

(1) توت‌ها

توت‌ها سرشار از ترکیبات مختلفی هستند که می‌توانند به ارتقای عملکرد تحصیلی و محافظت از سلامت مغز کمک کنند. انواع توت‌ها، ازجمله بلوبری، توت‌ فرنگی و شاه توت، به خصوص دارای ترکیبات فلاونوئیدی به نام آنتوسیانین هستند. آنتوسیانین‌ها با افزایش جریان خون به مغز، محافظت در برابر التهاب و بهبود مسیرهای سیگنالینگ خاص که تولید سلول‌های عصبی و فرآیندهای سلولی درگیر در یادگیری و حافظه را افزایش می‌دهند، عملکرد ذهنی را بهبود می‌بخشند.

تعدادی از مطالعات انسانی نشان داده‌اند که مصرف توت بر عملکرد مغز تأثیر مثبت دارد. به عنوان مثال، یک مطالعه در 40 نفر اثرات مصرف یک اسموتی 400 میلی لیتری حاوی مقادیر مساوی بلوبری، توت فرنگی، تمشک و شاه توت را بررسی کرد. بر اساس نتایج این پژوهش، مصرف اسموتی منجر افزایش سرعت پاسخ‌دهی شرکت‎کنندگان در تست‌های توجه شد.

علاوه بر این، یک بررسی که شامل 12 مطالعه روی کودکان، بزرگسالان و افراد مسن‌تر بود، نشان داد که پس از مصرف مکمل‌های بلوبری، عملکرد ذهنی در آزمون‌های حافظه‌ی کوتاه‌مدت، بلندمدت و فضایی، بهبود می‌یابد.

(2) مرکبات

مرکبات بسیار مغذی هستند و مصرف آن‌ها با انواع فواید برای سلامتی ازجمله ارتقای سلامت مغز ارتباط دارد. مانند انواع توت‌ها، مرکباتی مانند پرتقال و گریپ‌فروت نیز سرشار از فلاونوئیدها از جمله هسپریدین، نارینگین، کورستین و روتین هستند. این ترکیبات می‌توانند توانایی تقویت یادگیری و حافظه و همچنین محافظت از سلول‌های عصبی در برابر آسیب را به همراه داشته باشند، بنابراین از زوال ذهنی نیز جلوگیری می‌کنند.

مطالعات نشان می‌دهد که نوشیدن آب مرکبات می‌تواند به بهبود عملکرد ذهنی کمک کند. مطالعه‌ای روی 40 بزرگسال جوان نشان داد که نوشیدن 1500 میلی لیتر آب پرتقال و گریپ فروت، 100 درصد باعث افزایش جریان خون در مغز و بهبود قابل توجهی در عملکرد ذهنی شرکت‌کنندگان در آزمون‌های تطبیق نمادها با اعداد بود.

اگرچه آب میوه‌ها منابع غلیظ‌‌تری از این ترکیبات بالقوه‌ی تقویت‌کننده‌ی سلامت مغز هستند، اما مرکبات کامل نیز منابع غنی فلاونوئیدها هستند و می‌توانند به‌عنوان میان‌وعده هنگام مطالعه یا آمادگی برای امتحان، استفاده شوند.

مرکبات و آب مرکبات را با منبعی از پروتئین و چربی سالم مانند آجیل مخلوط کنید تا میان‌وعده‌ی شما رضایت‌بخش‌تر شود.

(3) شکلات تلخ و محصولات کاکائو

کاکائو دارای بالاترین میزان فلاونوئید نسبت به سایر مواد غذایی است، به همین دلیل است که محصولات کاکائویی مانند شکلات به میزان قابل توجهی در دریافت فلاونوئید از رژیم غذایی نقش دارند. مصرف محصولات کاکائویی غنی از فلاونوئید می‌توانند بر سلامت مغز تأثیر بگذارند.

مطالعات دیگر نشان داده اند که مصرف کاکائو ممکن است به کاهش خستگی ذهنی، بهبود جریان خون به مغز، و افزایش حافظه و زمان واکنش در انجام وظایف ذهنی کمک کند.

جالب اینجاست که فلاونوئیدها می توانند از سد خونی مغزی – یک غشای نیمه تراوا که از مغز شما محافظت می‌کند – عبور کنند و مستقیماً روی مناطقی از مغز که حافظه و توجه را کنترل می‌کنند، بنشینند.

(4) آجیل

آجیل سرشار از مواد مغذی از جمله «ویتامین E و روی» است که برای سلامت مغز ضروری است. اینکه آجیل به راحتی قابل حمل است، آن را به گزینه‌ای عالی برای میان‌وعده‌های دانش‌آموزان هنگام حضور در مدرسه یا سالن‌های مطالعه و کتابخانه تبدیل می‌کند.

انواع آجیل‌ منابع غلیظی از چربی، پروتئین و فیبر سالم هستند و می‌توانند به دانش‌آموزان کمک کنند تا در طول جلسات مطالعه، انرژی لازم را حفظ کنند. به علاوه، برخی تحقیقات نشان می‌دهد که خوردن آجیل حتی ممکن است به بهبود جنبه‌های خاصی از عملکرد مغز کمک کند.

مطالعه‌ای روی 64 دانشجو نشان داد که افزودن گردو به رژیم غذایی به مدت 8 هفته منجر به بهبود قابل توجه 11.2 درصدی در تفسیر اطلاعات کلامی شد. مطالعه‌ی دیگری روی 317 کودک نشان داد که مصرف آجیل با بهبود زمان واکنش و عملکرد در آزمایشات مغزی مرتبط است.

(5) تخم مرغ

تخم مرغ به دلیل انواع مواد مغذی موجود در آن، اغلب به عنوان مولتی ویتامین طبیعت شناخته می‌شود. این ماده‌ی غذایی به‌ویژه غنی از مواد مغذی لازم برای افزایش عملکرد مغز هستند، از جمله کوبالامین (ویتامین ب12)، کولین (ویتامین ب4) و سلنیوم.

به عنوان مثال، سلنیوم در هماهنگی، حافظه، شناخت و عملکرد حرکتی نقش دارد، در حالی که کولین برای رشد مغز و تولید ناقل عصبی استیل کولین، که برای ذخیره‌سازی حافظه و عملکرد عضلات ضروری است، مورد نیاز است.

ویتامین ب12 نیز نقش مهمی در سلامت عصبی دارد و داشتن سطوح پایین این ویتامین عملکرد مغز را مختل می‌کند. علاوه بر این، تخم مرغ حاوی لوتئین است، یک رنگدانه کاروتنوئیدی که با بهبود عملکرد بینایی و ذهنی مرتبط است.

با این حال، شما باید تخم مرغ کامل – نه فقط سفیده‌ی تخم مرغ – بخورید تا از مزایای بالقوه‌ی آن برای ارتقاء عملکرد مغز بهره‌مند شوید.

(6) آواکادو

آواکادو میوه‌ای همه‌کاره است که می‌توان از آن‌ به روش‌های مختلفی استفاده کرد و لذت برد. مصرف این میوه به‌عنوان یک میان‌وعده می‌تواند به تقویت عملکرد مغز شما نیز کمک کند.

آواکادو منبع عالی لوتئین است، یک کاروتنوئید که در مغز و چشم شما تجمع می‌یابد و می‌تواند بر عملکرد مغز تأثیر مثبت بگذارد.

مطالعه‌ای روی 84 بزرگسال نشان داد که افرادی که به مدت 12 هفته یک وعده غذایی حاوی آواکادوی تازه خوردند، سطح لوتئین خون را افزایش دادند و در تست‌های ذهنی، بهبودهایی را در دقت تجربه کردند. صرف نظر از این، سطح لوتئین خون و مصرف لوتئین به طور کلی با عملکرد ذهنی بهتر مرتبط است.

(7) ماهی

امگا 3 از چربی‌های ضروری است که نقش مهمی در سلامت مغز دارد. این نوع چربی در ماهی‌های چرب که منابع عالی دیگر مواد مغذی تقویت‌کننده‌ی سلامت مغز مانند ویتامین ب 12 و سلنیوم نیز هستند، وجود دارد.

یک مطالعه روی 76 بزرگسال ژاپنی، مصرف بیشتر ماهی را با عملکرد بهتر حافظه و سلامت مغز آن‌ها مرتبط دانست.

مطالعه‌ی دیگری روی بیش از 17000 دانش‌آموز نشان داد که مصرف 8 گرم ماهی در روز به طور قابل توجهی با کسب نمرات بهتر در درس‌های زبان و ریاضیات ارتباط دارد. البته باید در مصرف ماهی به دلیل وجود مقادیر جیوه‌ی بالا و سایر آلاینده‌های مضر موجود در غذاهای دریایی، احتیاط کرد.

(8) چغندر

چغندر و محصولات چغندر سرشار از نیترات هستند که بدن شما آن را به مولکولی به نام اکسید نیتریک تبدیل می‌کند. اکسید نیتریک نقش مهمی در سلامتی شما ایفا می‌کند، از جمله بهبود ارتباطات مناسب سلول‌های عصبی، جریان خون و عملکرد مغز.

مطالعه روی 40 بزرگسال نشان داد که نوشیدن 450 میلی‌لیتر آب چغندر باعث بهبود جریان خون به مغز و عملکرد افراد در آزمایش تفریق شود.

(9) سبزیجات قرمز، سبز و نارنجی

مصرف سبزیجات به طور کلی با عملکرد بهتر مغز و ارتقای سلامت کلی مرتبط است. سبزیجات قرمز، نارنجی و سبز از جمله فلفل، هویج و کلم بروکلی حاوی انواع مختلفی از ترکیبات گیاهی مفید از جمله رنگدانه‌های کاروتنوئیدی هستند که برای عملکرد ذهنی مفید هستند.

چندین مطالعه روی کودکان 8 تا 13 ساله نشان داده است که مصرف این سبزیجات به طور قابل توجهی با افزایش عملکرد مغز و توانایی فکری مرتبط است.

سبزیجات غنی از رنگدانه‌های کاروتنوئیدی مانند لوتئین و زآگزانتین عبارتند از کلم پیچ، جعفری، اسفناج، ریحان، نخود فرنگی، تره فرنگی، کاهو، هویج، کلم بروکلی و فلفل سبز و قرمز.

برای آماده‌سازی یک وعده‌ی غذایی رضایت‌بخش قبل از مطالعه که غنی از کاروتنوئیدهای تقویت کننده سلامت مغز باشد، یک سالاد اسفناج بزرگ و سبزیجات را با فلفل قرمز خرد شده، هویج ورقه شده و تخم مرغ آب پز شده، ترکیب کنید. تخم مرغ و پسته منابع خوبی از لوتئین و زآگزانتین هستند. سالاد را با مقداری روغن زیتون و سرکه و یک مشت کوچک پسته‌ی خرد شده برای دریافت پروتئین اضافی و چربی های سالم بپوشانید.

نتیجه گیری

مطالعات بسیاری در طول سال‌های گذشته نشان داده‌اند که پیروی از یک الگوی غذایی سالم هنگام مطالعه‌ی دروس و شرکت در امتحانات، بر عملکرد دانش‌آموزان و میزان موفقیت آن‌ها موثر است.

اگرچه پیروی از یک رژیم غذایی و سبک زندگی سالم به طور کلی مهم‌ترین اقدام برای سلامت بدن و ارتقای عملکرد ذهنی است، اما تحقیقات نشان می‌دهد که برخی از غذاها ممکن است به بهبود عملکرد ذهنی کمک کنند و آن‌ها را به انتخابی عالی برای دانش‌آموزان تبدیل کند.

اگر به دنبال بهبود عملکرد ذهنی و بهبود سلامت کلی خود هستید، سعی کنید چند مورد از غذاهای ذکر شده در بالا را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.

سوالات متداول

این نوشته بهترین تغذیه برای دانش آموزان | 9 غذای برتر برای مغز برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

در این مقاله مهم‌ترین نکات، استراتژی‌های کلیدی و چند ترفند برای پاسخگویی صحیح به سوالات تستی ارائه شده است که با خواندن آن‌ها آگاهی و اعتماد به نفس شما هنگام مواجهه با پرسش‌های چند گزینه‌ای افزایش می‌یابد.

نکات کلیدی در تست زنی

آمادگی برای شرکت در یک آزمون تستی در وهله‌ی اول منوط به برنامه‌ریزی دقیق و مطالعه‌ی صحیح و کافی منابع درسی است. علاوه بر آموختن دروس، تغذیه‌ی مناسب، خواب کافی و کسب آرامش نیز قطعاً در کسب نتیجه دخیل هستند. اما در کنار همه‌ی این عوامل، باید با تکنیک‌های صحیح تست‌زنی نیز آشنا باشید، در ادامه چند نکته‌ی کلیدی فهرست شده است [منبع]

بیشتر بخوانید:

• تکنیک تست زنی cloze test (کلوز تست)
• تکنیک‌ های تست زنی Reading (ریدینگ)

(1) کل سوال را بخوانید

قبل از نگاه کردن به گزینه‌های پاسخ، یک سوال چند گزینه‌ای را به طور کامل بخوانید. دانش‌آموزان اغلب فکر می‌کنند قبل از خواندن دقیق سؤال، می‌دانند پرسش از آن‌ها چه می‌خواهد و مستقیماً منطقی‌ترین پاسخ را انتخاب می‌کنند. این یک اشتباه بزرگ است و می‌تواند برای شما در آزمون‌های چند گزینه‌ای گران تمام شود. قبل از بررسی گزینه‌ها، هر سوال را به طور کامل و با دقت بخوانید.

(2) ابتدا در ذهن خود به سوال پاسخ بدهید

پس از خواندن یک سوال، قبل از بررسی گزینه‌های پاسخ، در ذهن خود به آن پاسخ بدهید. این به شما کمک می‌کند تا در دام تکنیک‌های طراحی گزینه‌ها نیفتید و مستقیماً پاسخ صحیح را انتخاب کنید.

(3) از فرآیند حذف گزینه استفاده کنید

قبل از انتخاب پاسخی که فکر می‌کنید صحیح است، گزینه‌هایی را که 100 درصد مطمئن هستید نادرست هستند را حذف کنید. حتی زمانی که فکر می‌کنید پاسخ درست را می‌دانید با حذف پاسخ‌هایی که می‌دانید نادرست هستند، اطمینان حاصل خواهید کرد که پاسخ شما، انتخاب صحیحی است.

با استفاده از فرآیند حذف گزینه، تمام پاسخ‌هایی را که می‌دانید نادرست هستند خط بزنید، سپس روی پاسخ‌های باقی مانده تمرکز کنید. این استراتژی نه‌تنها در زمان صرفه‌جویی می‌کند، بلکه احتمال انتخاب پاسخ صحیح را تا حد زیادی افزایش می‌دهد.

(4) صحیح‌ترین پاسخ را انتخاب کنید

باید بهترین پاسخ را برای سؤالی که پرسیده می‌شود انتخاب کنید، نه فقط پاسخی که درست به نظر می‌رسد. در اغلب سوالات تستی بسیاری از پاسخ‌ها صحیح به نظر می‌رسند. پس با دیدن گزینه‌ای که به نظر درست می‌رسد، سریع دست به انتخاب نزنید و بیشتر بررسی کنید.

(5) همه‌ی گزینه‌ها را بخوانید

قبل از انتخاب پاسخ نهایی، همه‌ی گزینه‌ها را بخوانید. شاید به نظرتان عجیب باشد که کسی بدون خواندن گزینه‌ها به سوالی پاسخ بدهد، اما این اشتباه رایجی است که دانش‌آموزان مرتکب می‌شوند. همانطور که در بخش قبل اشاره کردیم، معمولاً باید «صحیح‌ترین پاسخ» را برای هر سوال چند گزینه‌ای پیدا کنید. اگر به سرعت فرض کنید که پاسخ صحیح را می‌دانید، بدون اینکه ابتدا همه‌ی گزینه‌ها را بخوانید، ممکن است در نهایت بهترین پاسخ را انتخاب نکنید.

(6) ابتدا به سوالاتی که بلد هستید، پاسخ بدهید

اگر در پاسخ دادن به سؤالی مشکل دارید، پس از پاسخ دادن به همه سؤالاتی که جواب آن‌ها را می‌دانید، ادامه دهید و دوباره آن‌ها را بررسی کنید. گاهی اوقات پاسخ دادن به سؤالات ساده‌تر می‌تواند به شما بینشی برای پاسخ دادن به سؤالات چالش برانگیزتر ارائه بدهد.

(7) بر اساس اطلاعات و تجربه‌ی خود حدس بزنید نه شانسی!

اگر امتحان تستی شما نمره‌ی منفی ندارد، برای هر سوالی که در مورد آن مطمئن نیستید، حدس بزنید. اما این حدس را بر اساس آنچه تا کنون آموخته‌اید و با تفکر بزنید. توجه داشته باشید که در برخی از تست‌های استاندارد، پاسخ‌های نادرست نمره‌ی منفی دارند. مثلاً در آزمون سراسری دانشگاه هر سه پاسخ نادرست، یک پاسخ درست را از بین می‌برد و درصد نهایی شما در پاسخگویی به سوالات را پایین می‌آورد. البته در اینگونه تست‌ها، هنوز هم می‌توانید حدس علمی بزنید. اما فقط زمانی که بتوانید حداقل یک یا دو پاسخ نادرست را حذف کنید.

(8) به این کلمات دقت کنید …

به کلمات “نه، گاهی، همیشه و هرگز” توجه ویژه‌ای داشته باشید. گزینه‌ای که شامل همیشه باشد باید انکارناپذیر باشد. اگر بتوانید یک مثال متقابل پیدا کنید، پاسخ صحیح نیست. همین امر در مورد کلمه‌ی هرگز صادق است. اگر برای یک گزینه‌ی شامل هرگز، یک مثال متقابل واحد هم باشد، نشان می‌دهد که پاسخ صحیح نیست.

(9) معمولاً بهتر است به اولین انتخاب خود پایبند باشید – اما نه همیشه

بهتر است پس از خواندن درست و کامل سوال، به پاسخی که از ابتدا انتخاب کردید، پایبند بمانید. معمولاً این که دائماً حدس بزنید و پاسخ خود را تغییر دهید، نتیجه‌ی معکوس دارد. با این حال، این بدان معنا نیست که اولین پاسخ شما لزوماً صحیح است. در حالی که آزمون‌های چند گزینه‌ای معمولاً عمداً برای فریب دادن یا سردرگم کردن دانش‌آموزان طراحی نمی‌شوند، اما برای آزمایش دانش و توانایی دانش‌آموزان طراحی شده‌اند. برای همین گزینه‌های ارائه شده اغلب شامل این موارد هستند: رایج‌ترین پاسخ اشتباه، پاسخ‌هایی است که منطقی به نظر می‌رسند اما درنهایت نادرست هستند و ناصحیح‌ترین پاسخ.

(10) گزینه‎‌های «همه موارد» و «هیچ کدام»

وقتی با گزینه‌های «همه‌ی موارد» و «هیچ‌کدام» مواجه می‌شوید، اگر کاملاً مطمئن هستید که یکی از پاسخ‌های ارائه‌شده نادرست است، حواستان باشد که به خاطر شبیه بودن گزینه‌‎های دیگر، «همه‌ی موارد‌» را انتخاب نکنید. اگر مطمئن هستید که حداقل یکی از گزینه‌ها پاسخ درست است، همین امر برای «هیچ‌کدام» صدق می‌کند. وقتی دو پاسخ در یک سوال چند گزینه‌ای با گزینه‌ی «همه‌ی موارد» درست باشد، احتمالاً این گزینه صحیح است.

چند ترفند برای موفقیت در هر آزمون چند گزینه‌ای

در حالت ایده‌آل، آزمون‌های چندگزینه‌ای، تصادفی و بدون الگوهای پاسخ‌های درست یا غلط هستند. با این حال، تمام تست‌ها را انسان‌ها نوشته‌اند و طبیعت انسان باعث می‌شود که هیچ آزمونی واقعاً تصادفی نباشد.

به دلیل این نقص اساسی، ویلیام پاوندستون، نویسنده‌ی کتاب «سنگ، قیچی‌ها را می‌شکند: راهنمای عملی برای گمراه کردن و گول زدن تقریباً همه»، ادعا می‌کند که چندین الگوی رایج را در آزمون‌های چند گزینه‌ای، پیدا کرده است. [منبع]

پاوندستون حدود 100 آزمون شامل 2456 سوال از منابع مختلف، ازجمله امتحانات دبیرستان و دانشگاهی را برای پیدا کردن این الگوهای آماری بررسی کرد و از میان این داده‌ها چند استراتژی برای افزایش شانس درست حدس زدن پاسخ، ارائه داد.

البته پاوندستون تأکید می‌کند که کسب دانش لازم در مورد موضوع آزمون، همیشه بهترین استراتژی برای پاسخ دادن به سوالات است و «استراتژی حدس زدن تا حدی مفید است که از حدس زدن تصادفی جلوگیری کند». او به شما پیشنهاد می‌کند همیشه زمانی حدس بزنید که فقط مطمئن نیستید و حدس زدن هوشمندانه فقط شانس شما را برای درست بودن گزینه‌ی انتخابی، افزایش می‌دهد.

در ادامه تعدادی از ترفندها و تکنیک‌های اصلی پاوندستون برای کسب موفقیت در آزمون‌های چندگزینه‌ای ذکر شده است:

(1) باور و عقیده‌ی همگانی را نادیده بگیرید

احتمالاً به شما توصیه‌هایی در مورد آزمو‌ن‌های تستی می‌شود، مثلاً: «اگر پاسخ درست را نمی‌دانید، همیشه گزینه‌ی وسط را انتخاب کنید» یا «از هر گزینه‌ای که شامل کلمات هرگز، همیشه، همه یا هیچ می‌شود، پرهیز کنید.» با این حال، به گفته‌ی پاوندستون، این باورهای همگانی و رایج در برابر آمارها شکست می‌خورند. در واقع، او متوجه شد که پاسخ‌های «هیچ‌کدام از موارد بالا» یا «همه‌ی موارد بالا» در ۵۲ درصد مواقع درست بوده‌اند. او می‌گوید با انتخاب یکی از این پاسخ‌ها نسبت به حدس زدن تصادفی 90 درصد امکان موفقیت بیشتری خواهید داشت.

(2) معمولاً باید طولانی‌ترین پاسخ را انتخاب کنید

پاوندستون همچنین متوجه شد که طولانی‌ترین پاسخ در آزمون‌های چند گزینه‌ای معمولاً درست است. او در این باره می‌نویسد: «طراحان آزمون باید مطمئن شوند که پاسخ‌های درست بدون شک درست هستند. اغلب این موضوع، مستلزم استفاده‌ از لغات بیشتر است. آن‌ها این اندازه دقت را در مورد پاسخ‌های اشتباه به کار نمی‌گیرند.» بنابراین اگر یکی از گزینه‌ها به طور قابل توجهی طولانی‌تر از بقیه باشد، احتمالاً پاسخ صحیح است.

(3) گزینه‌های ناهمخوان و پرت را حذف کنید

به گفته‌ی پاوندستون، گزینه‌هایی که با بقیه ناسازگار هستند، معمولاً اشتباه هستند. در بسیاری از سوالات تستی گزینه‌‎ای وجود دارد که کاملاً نامتجانس یا با بقیه گزینه‌ها ناسازگار است. این موارد معمولاً غلط هستند. در این گونه سوالات، دو گزینه طوری به یکدیگر شبیه هستند که گویی مترادف هستند، یک گزینه کاملاً ناهمخوان است و گزینه‌ی آخر تکمیل‌شده یا تصحیح شده‌‌ی پاسخی است که در آن دو گزینه‌ی شبیه به هم آمده است.

نتیجه گیری

اگر برای موفقیت در آزمون سراسری ورود به دانشگاه به سراغ این مقاله و مطالعه‌ی نکات، استراتژی‌ها و ترفندهای تست‌زنی آمده‌اید، باید بدانید مطالب بالا نکاتی کلی برای تست زنی در هر آزمون و مقطعی هستند و آمادگی برای شرکت در آزمون بزرگ و پرباری همچون کنکور سراسری به تلاشی بیش از تمام این ترفندها نیاز دارد.

شما برای کسب آمادگی جهت مواجهه با سوالات تستی کنکور، باید علاوه بر برنامه‌ریزی و مطالعه‌ی دقیق و صحیح مطالب درسی و منابع آزمون، استفاده از آموزش دبیران و درسنامه‌های متعدد، با استفاده از کتاب‌های تست طبقه‌بندی‌شده و سوالات آزمون‌های سراسری سال‌های گذشته، به صورت مداوم تست بزنید.

بیشتر بخوانید:

• روش مطالعه درس ریاضی [در کنکور ریاضی، تجربی و انسانی]
• روش مطالعه درس ادبیات | (روش صحیح مطالعه ادبیات)
• روش مطالعه درس زیست شناسی (زیست یک، دو، سه)
• روش مطالعه درس شیمی | (روش صحیح مطالعه شیمی)

توصیه‌ی معمول مشاورین تحصیلی این است که از تست‌های آموزشی ساده برای یادگیری مطالب درسی شروع کنید، بعد از آن تست‌های تثبیتی سخت‌تر بزنید، سپس برای محک زدن خود از تست‌های ارزیابی استفاده کنید و در نهایت برای سازگاری با زمان‌بندی‌های محدود پاسخگویی به سوالات کنکور، تست‌های زمان‎‌دار بزنید تا با مفهموم مدیریت زمان و افزایش سرعت و دقت در تست‌زنی آشنا شده و در آن تبحر یابید.

فراموش نکنید که تمام ترفندها و استراتژی‌های تست زنی تنها زمانی به کار شما می‌آیند که منابع آزمون را به درستی مطالعه کرده و مطالب درسی را به حافظه‌ی بلندمدت خود سپرده باشید.

سوالات متداول

این نوشته روش تست زنی [نکات و استراتژی‌‌های کلیدی] برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

یکی از مسائلی که ممکن است به معلمان، که مخاطب اصلی این نوشتارند، برای مقابله با برخی از این چالش‌ها کمک کند، یادگیری روش‌های تدریس مختلف است. نیازی نیست یک روش را انتخاب کنید و به آن پایبند باشید، اما متوجه خواهید شد که روش‌ها و سبک‌های خاصی برای محیط‌های یادگیری متفاوت وجود دارند که می‌توانید آن‌ها را به کار بگیرید.

انتخاب روش تدریس بستگی به این دارد که چه راهبردهایی برای شما مناسب است و این به فلسفه‌ی آموزشی، جمعیت‌شناسی کلاس، حوزه(های) موضوعی و اهداف مرکز آموزشی‌ای بستگی دارد که در آن فعالیت می‌کنید.

نظریه‌های تدریس را می‌توان بر اساس دو پارامتر عمده به چهار دسته تقسیم کرد: رویکرد معلم محور در مقابل رویکرد دانش‌ آموز محور، و تدریس با استفاده از فناوری بالا در مقابل تدریس با استفاده از  فناوری پایین.

این مقاله به بررسی این چهار دسته، رویکردهای آموزشی، اهمیت روش تدریس و انواع آن و فعالیت‌هایی که دانش‌آموز و معلم در این فرایند انجام می‌دهند، می‌پردازد.

تدریس با رویکرد معلم محور

در تدریس با رویکرد معلم‌محور، به‌عنوان افراطی‌ترین تفسیر روش تدریس، معلم‌ها شخصیت اصلی در یک مدل آموزشی هستند. دانش‌آموزان به‌عنوان «رگ‌های خالی» پیوند بیرونی در نظر گرفته می‌شوند که با هدف نهایی کسب نتایج مثبت در آزمون‌ها و ارزیابی‌ها، به طور منفعلانه دانش را از طریق سخنرانی‌ها و ارائه‌ی مستقیم از معلم‌های خود دریافت می‌کنند.

در این سبک، تدریس و ارزشیابی به عنوان دو نهاد مجزا در نظر گرفته می‌شوند. یادگیری دانش‌آموز از طریق آزمون‌ها و ارزیابی‌هایی با نمره‌دهی عینی، سنجیده می‌شود.

تدریس با رویکرد دانش‌‌آموز محور

در حالی که معلم‌ها همچنان در یک الگوی تدریس دانش‌آموز محور، شخصیت اصلی محسوب می‌شوند، اما معلم‌ها و دانش آموزان به اندازه‌ی هم نقش فعالی در فرآیند یادگیری دارند.

نقش اصلی معلم، مربیگری و تسهیل یادگیری دانش‌آموز برای درک کلی مطالب، اندازه‌گیری میزان یادگیری دانش‌آموز به دو شکل رسمی و غیررسمی ارزیابی مانند امتحان، تحویل گرفتن پروژه‌های گروهی و مشارکت در کلاس است. در کلاس درس دانش‌آموز محور، تدریس و ارزشیابی با هم مرتبط هستند، زیرا میزان یادگیری دانش‌آموزان به طور مداوم در طول آموزش معلم مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

تدریس با استفاده از فناوری پیشرفته

پیشرفت فناوری در چند دهه‌ی اخیر، بخش آموزش را به حرکت درآورده است. همانطور که از نام آن پیداست، در رویکرد تدریس با استفاده از فناوری پیشرفته، از فناوری‌های مختلفی برای کمک به دانش‌آموزان برای یادگیری مطالب درسی در کلاس استفاده می‌شود. بسیاری از مربیان در کلاس درس از رایانه و تبلت بهره می‌برند و برخی دیگر ممکن است از اینترنت برای تعیین تکالیف استفاده کنند. اینترنت همچنین در محیط کلاس درس مفید است زیرا منابع نامحدودی برای علم‌آموزی فراهم می‌کند. معلمان همچنین ممکن است از اینترنت استفاده کنند تا دانش آموزان خود را با افرادی از سراسر جهان مرتبط سازند.

تدریس با استفاده از فناوری پایین

در حالی که فناوری بدون شک آموزش را تغییر داده است، بسیاری از مربیان ترجیح می‌دهند از رویکرد سنتی‌تر و با فناوری پایین برای آموزش استفاده کنند. برخی از سبک‌های یادگیری مستلزم حضور فیزیکی و تعامل بین مربی و دانش‌آموز است. علاوه بر این، برخی تحقیقات نشان داده‌اند که کلاس‌های درس با فناوری پایین ممکن است جهاتی از یادگیری را تقویت کنند. به عنوان مثال، دانش‌آموزانی که از معلم خود یادداشت‌های دست‌نویس می‌گیرند نسبت به دانش‌آموزانی که یادداشت‌های تایپ‌شده دریافت می‌کنند، عملکرد بهتری دارند.

یکی دیگر از نقاط ضعف فناوری در کلاس درس ممکن است این باشد که دانش‌آموزانی که در سنین پایین‌تر در معرض بررسی املا و ویژگی‌های تصحیح خودکار قرار می‌گیرند، ممکن است در مهارت‌های املایی و نوشتاری ضعیف‌تر باشند. در نهایت، تطبیق تجربه‌ی یادگیری برای انواع مختلف فراگیران بسیار مهم است و گاهی اوقات دانش‌آموزان با رویکرد یادگیری با فناوری پایین بهتر کار می‌کنند.

اهمیت انتخاب بهترین روش‌ تدریس

معلم‌ها و کادر مدیریت مدرسه باید تشخیص دهند که کدام روش تدریس برای دستیابی به اهدافی که مدنظر آن‌ها است، اثربخشی بهتری دارد. برای یک انتخاب درست، یک مربی باید هدف یادگیری، نیازهای دانش‌آموز و محیط یادگیری را در نظر بگیرد.

به مثال زیر توجه کنید:

هدف یادگیری: یک معادله‌ی پیچیده‌ی ریاضی را حل کنید.

محیط آموزشی: یک دوره‌ی ریاضی سطح بالای حضوری با 20 دانش‌آموز.

روش تدریس: آموزش هدایت شده. یعنی اول، معلم یادگیری را با مدل‌سازی تسهیل می‌کند و دانش‌آموزان برای پرسیدن سوال و دریافت توضیحات وقت می‌گذارند. در مرحله‌ی بعد، دانش‌آموزان استفاده از این مهارت‌ها را با هم و سپس به طور مستقل تمرین می‌کنند. درنهایت معلم می‌تواند از ارزشیابی تکوینی برای بررسی میزان درک مطلب از سوی دانش‌آموزان استفاده کند.

ارزشيابى تکويني دانش‌آموزان زمانى انجام می‌شود که فعاليت‌هاى آموزشى هنوز در جریان است و در واقع فهم دانش‌آموزان در حال تکوین است. اين نوع ارزشيابى که به طور مستمر در پايان هر بخش از مطالب تدريس شده و در طول سال تحصيلى انجام مى‌گيرد، ارزشيابى تکويني يا ارزشيابى مرحله‌اي ناميده مى‌شود.

در کنار ارزشیابی تکوینی، ارزشیابی تشخیصی (پیش از شروع مبحث جدید) و ارزشیابی پایانی (امتحانات پایان ترم) از دیگر روش‌های معمول ارزیابی هستند که با توجه به موضوع درس و شرایط آموزش می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.

اگر در مثال ذکر شده، معلم روش تدریس متفاوتی مانند سخنرانی سنتی را انتخاب می‌کرد، دانش‌آموزان باید محتوای سخنرانی را پردازش می‌کردند و همزمان اجرای عملی اصول درس را در ذهن مرور می‌کردند، اما انجام این کار بسیار دشوار است و در تدریس ریاضی منجر به موفقیت کمتری می‌شود.

انتخاب روش تدریس مناسب، آموزش را احیا می‌کند و در عین حال دانش‌آموزان را تشویق می‌کند تا فعالانه با محتوا درگیر شوند و دانش و مهارت‌های خود را توسعه دهند.

تعریف انواع روش‌های تدریس معلم و دانش‌آموز محور

نمودار زیر تعدادی از روش‌های آموزشی را برای انتخاب ارائه می‌دهد. روش‌های تدریس در رویکردشان با یکدیگر تفاوت دارند؛ برخی بیشتر دانش‌آموز محور هستند در حالی که برخی دیگر بیشتر معلم محور به حساب می‌آیند. روش‌هایی را انتخاب کنید که به بهترین نحو دانش‌آموزان شما را برای دستیابی به نتایجی که برای یادگیری تعیین کرده‌اید، راهنمایی کند و به یاد داشته باشید که رویکرد تدریس، روش‌های تدریس و فعالیت‌های شما همه در کنار یکدیگر ثمربخش هستند. [منبع]

روش‌های تدریس بر اساس استفاده از فناوری

استفاده از فناوری در روش‌های تدریس معلم‌ محور

کلاس‌های درس معکوس (فناوری بالا)

ایده‌ی کلاس درس معکوس در سال 2007 زمانی شروع شد که دو معلم شروع به استفاده از نرم افزاری کردند که به آن‌ها اجازه می‌داد سخنرانی‌های زنده‌ی خود را ضبط کنند. در سال تحصیلی بعدی، آن‌ها سخنرانی‌های از پیش ضبط شده را در اختیار دانش‌آموزان قرار دادند و ایده‌ای را به اشتراک گذاشتند که به کلاس درس معکوس معروف شد.

به طور کلی، کلاس درس معکوس ساختاری آموزشی را توصیف می‌کند که در آن برخلاف شنیدن سخنرانی در کلاس و انجام تکالیف در خانه، دانش‌آموزان را تشویق می‌کند دروس از پیش ضبط شده را در خانه تماشا کنند و تکالیف را در کلاس انجام دهند. معلمانی که مدل کلاس درس معکوس را اجرا می‌کنند اغلب از فیلم‌های آموزشی خود استفاده می‌کنند، اما بسیاری نیز از ویدیوهای از پیش ساخته شده و منابع آنلاین بهره می‌برند.

یکی از مزایای کلیدی مدل کلاس درس معکوس این است که به دانش‌آموزان اجازه می‌دهد با سرعت مناسب خودشان به یادگیری دروس بپردازند. در برخی موارد، معلم‌ها ممکن است ویدیوهای یکسانی را به همه‌ی دانش‌آموزان اختصاص دهند، درحالی‌که برخی دیگر از مربیان با رویکرد «متمایزتر» به دانش‌آموزان اجازه می‌دهند که ویدیوهای جدید و دیگری را نیز در حین تسلط بر دروس، تماشا کنند.

با وجود ظرفیت این مدل آموزشی برای دانش‌آموز محوری بیشتر، مدل‌های کلاس درس معکوس هنوز هم عمدتاً مبتنی بر ایده‌ی معلم در مورد چگونگی آموزش و یادگیری هستند. از آنجایی که در اکثر این کلاس‌ها معلم است که تعیین می‌کند دانش‌آموزان به دریافت چه اطلاعاتی نیاز دارند، این روش را عمدتاً معلم‌ محور می‌شمارند. از منظر فناوری، این سیستم به درس‌های از پیش ضبط‌شده و فعالیت‌های آنلاین وابسته است، به این معنا که هم دانش‌آموزان و هم معلم‌ها به یک اتصال اینترنتی خوب و دستگاه‌هایی نیاز دارند که بتوانند به آن دسترسی داشته باشند.

آموزش حرکتی (فناوری پایین)

آموزش حرکتی که گاهی از آن به‌عنوان روش یادگیری حرکتی یا «یادگیری دستی» نیز یاد می‌شود، مبتنی بر ایده‌ی هوش‌های چندگانه است که دانش‌آموزان را به انجام دادن، ساختن یا ابداع انواع چیزها ملزم می‌کند. در یک محیط یادگیری حرکتی، دانش‌آموزان به جای گوش‌دادن، فعالیت‌های بدنی انجام می‌دهند. استفاده از نقاشی، ایفای نقش، ساختن و استفاده از نمایش و ورزش برای سخنرانی یا تماشای تجربیات عملی؛ همگی نمونه‌هایی از فعالیت‌های حرکتی کلاس درس هستند.

اگرچه استفاده از این روش راه بسیار خوبی برای درگیر نگه داشتن دانش‌آموزان و گاهی اوقات بیدار نگه داشتن ذهن آن‌هاست، تعداد بسیار کمی از کلاس‌های درس به طور انحصاری از فعالیت‌های یادگیری حرکتی استفاده می‌کنند. یکی از دلایل این موضوع این است که شواهد کافی مبتنی بر تحقیق وجود ندارد که نشان دهد آموزش به سبک‌های یادگیری خاص نتایج تحصیلی بهتری ایجاد می‌کند.

یادگیری حرکتی به ندرت مبتنی بر فناوری است زیرا این روش به حرکت و خلاقیت، بیش از مهارت‌های تکنولوژیکی اهمیت می‌دهد. یادگیری حرکتی می‌تواند بیشتر دانش‌آموز محور باشد تا معلم محور.

استفاده از فناوری در روش‌های تدریس دانش‌آموز محور

آموزش متمایز (فناوری پایین)

آموزش متمایز، شیوه‌ای است که در آن آموزش، متناسب با نیازهای دانش‌آموزان ارائه می‌شود. این روش در ابتدا برای آموزش افراد دارای معلولیت مطرح شود و برای آنکه همه‌ی کودکان به آموزش عمومی دسترسی برابر داشته باشند، محبوبیت پیدا کرد. برنامه‌های آموزشی فردی که در فرآیند اجرای این طرح آغاز شد، به معلم‌ها کمک کرد تا دانش‌آموزان با نیازهای ویژه را متمایز کنند. امروزه از آموزش متمایز برای رفع نیازهای همه نوع یادگیرنده استفاده می‌شود.

معلم‌ها می‌توانند در این روش در مورد نحوه‌ی دسترسی دانش‌آموزان به محتوا، انواع فعالیت‌هایی که دانش‌آموزان برای تسلط بر یک مفهوم انجام می‌دهند، نحوه‌ی ارزیابی دانش‌آموزان و نحوه‌ی تنظیم کلاس درس، بین شاگردانشان تمایز قائل شوند.

اگرچه تمایز بر نیازهای فردی دانش‌آموزان متمرکز است، اما بیشتر توسط معلم برنامه‌ریزی و اجرا می‌شود و فناوری، اگرچه یک کمک بالقوه است، اما ویژگی بارز سبک آموزشی متمایز نیست و این موضوع آن را به روشی نسبتاً سنتی و کم مانع تبدیل می‌کند.

آموزش مبتنی بر تحقیق (فناوری بالا)

یادگیری مبتنی بر تحقیق، یک روش آموزشی است که معلم را نه به عنوان یک شخصیت انحصاری سخنران، بلکه به‌عنوان چهره‌ای پشتیبان معرفی می‌کند که دانش‌آموزان را در طول فرآیند یادگیری، راهنمایی و پشتیبانی می‌کند.

در این روش، معلم‌ها دانش‌آموزان را تشویق می‌کنند تا سؤال بپرسند و آنچه را که می‌خواهند درباره‌ی دنیای اطراف بدانند، در نظر بگیرند. سپس دانش‌آموزان در مورد سؤالات خود تحقیق می‌کنند، اطلاعات و منابعی را پیدا می‌کنند که مفاهیم کلیدی را توضیح می‌دهد و مشکلاتی را که ممکن است در طول مسیر با آن‌ها مواجه شوند، حل می‌کنند. یافته‌ها ممکن است به‌عنوان ویدیوهای خودساخته، وب‌سایت‌ها یا ارائه‌های رسمی نتایج تحقیقات منتشر شوند.

یادگیری مبتنی بر تحقیق تحت رویکرد دانش‌آموز محور قرار می‌گیرد چون دانش‌آموزان نقش فعال و مشارکتی در یادگیری خود دارند. اما تسهیلگری معلم نیز در این فرآیند بسیار کلیدی است. معمولاً در طول چرخه‌ی تحقیق، هر دانش‌آموز روی سؤال یا موضوع متفاوتی کار می‌کند. در این محیط، معلمان سؤالات سطح بالا می‌پرسند و به جای محتوا، پیشنهادات تحقیقی را در مورد فرآیند ارائه می‌دهند. در پایان چرخه‌ی تحقیق، دانش‌آموزان در مورد تجربه و آموخته‌های خود فکر می‌کنند. آن‌ها همچنین نحوه‌ی اتصال موضوع تحقیق خود به موضوعات دیگری که به آن‌ها علاقه دارند را نیز در نظر می‌گیرند، زیرا پژوهش در مورد یک موضوع، اغلب منجر به سوالات بیشتر و سپس جستجو در زمینه‌های جدید می‌شود.

یادگیری مبتنی بر تحقیق می‌تواند از سایت‌های تحقیقاتی آنلاین و رسانه‌های اجتماعی بهره ببرد، اما بسته به موضوع مورد نظر، لزوماً به آن نیاز ندارد.

آموزش اردویی (فناوری بالا)

یادگیری اردویی مبتنی بر ایده‌های مربی‌ای است که پیوند به بیرون را ایجاد کرده است و شکلی از یادگیری مبتنی بر پروژه است که در آن دانش‌آموزان به سفرهای اکتشافی می‌روند و در مطالعه عمیق موضوعاتی که بر مدارس و جوامع آن‌ها تأثیر می‌گذارد، شرکت می‌کنند.

یادگیری در این مدل شامل حوزه‌های محتوایی متعددی است به طوری که دانش‌آموزان می‌توانند ببینند چگونه حل مسئله می‌تواند در دنیای واقعی اتفاق بیفتد. برای مثال، یک دانش‌آموز در یک شهر بزرگ، ممکن است در مورد آلودگی مطالعه کند، اطلاعاتی در مورد اثرات آلودگی به دست آورد و به مکان‌هایی در شهر خود سفر کند که تحت تأثیر این مشکل قرار گرفته‌اند. وقتی دانش‌آموزان و معلمان درک خوبی از شرایط داشته باشند، برای یافتن راه‌حلی تلاش می‌کنند که بتوانند فعالانه اجرا کنند.

آموزش شخصی (فناوری بالا)

یادگیری شخصی چنان مدل آموزشی جدیدی است که تعریف آن هنوز در حال تغییر است. در قلب این مدل، معلم‌ها از دانش‌آموزان می‌خواهند که برنامه‌های یادگیری شخصی‌‌سازی‌شده‌ای را دنبال کنند که مخصوص علایق و مهارت‌های آن‌هاست. خود هدایتی دانش‌آموز و اهمیت انتخاب او در برنامه‌ی درسی از ویژگی‌های بارز یادگیری شخصی است.

در این شیوه، ارزیابی نیز متناسب با هر دانش‌آموز تنظیم می‌شود: مدارس و کلاس‌هایی که یادگیری شخصی‌‌سازی‌شده را اجرا می‌کنند از پیشرفت مبتنی بر شایستگی حمایت می‌کنند. به طوری که دانش‌آموزان زمانی می‌توانند به سراغ استانداردها یا موضوعات بعدی بروند که بر آنچه در حال حاضر روی آن کار می‌کنند، تسلط بیابند. به این ترتیب، دانش‌آموزان در کلاس‌های یادگیری شخصی‌سازی‌شده می‌توانند با تسلط بر موضوعات، فراتر از سطح کلاس خود پیشرفت کنند، در حالی که دانش‌آموزانی که به کمک بیشتری نیاز دارند، می‌توانند از زمان خود برای تسلط بر مباحثی استفاده کنند که هنوز در آن‌ها اشکال دارند.

معمولاً در روش آموزش شخصی تأکید زیادی برای آماده کردن دانش‌آموزان برای محیط‌های دانشگاهی و شغلی وجود دارد و کسب مهارت‌های اجتماعی  از مهم‌ترین اهداف تعیین شده برای دانش‌آموزان است.

یادگیری شخصی به شدت دانش آموز محور است، اما معلمان موظف هستند که درس‌ها را تدریس کنند، به داده‌های مربوط به ارزیابی‌ها توجه کنند و با دانش‌آموزان ملاقات کنند تا تغییرات لازم را در برنامه‌های آموزشی خود ایجاد کنند. آن‌ها همچنین باید با فناوری آشنایی جدی داشته باشند: آموزش‌های متمایز و شخصی که دانش‌آموزان دریافت می‌کنند اغلب به شکل درس‌ها و برنامه‌های آنلاین است، بنابراین معلمان باید بتوانند به راحتی از پلتفرم‌های مجازی استفاده کنند.

سامانه‌ی مدیریت آموزشی تراز می‌تواند تسهیل‌گر بهره‌بردن معلم‌ها و مدیران خلاق از فناوری‌های روز برای آموزش و ارتباط با دانش‌آموزان و اولیای آن‌ها باشد. استفاده از امکانات این سامانه‌، دریچه‌ی تازه‌ای رو به امکانات پیشرفته‌ی آموزش آنلاین، آزمون‌های تحلیلی با قابلیت درک نقاط ضعف دانش‌آموزان و صدها امکان دیگر، باز می‌کند.

یادگیری مبتنی بر بازی (فناوری بالا)

یادگیری مبتنی بر بازی از تمایل به مشارکت دانش‌آموزان در یادگیری فعال‌تر در کلاس درس نشأت گرفته است. از آنجایی که از دانش‌آموزان می‌خواهند خود حل‌کننده‌ی مشکلات باشند و از مهارت‌هایی استفاده کنند که در بزرگسالی به آن نیاز دارند، بازی‌ها به جای تمرکز بر نمرات، راهی عالی برای تشویق «تسلط» ذهنیت هستند.

در یک محیط یادگیری مبتنی بر بازی، دانش‌آموزان برای دستیابی به یک هدف خاص (هدف یادگیری) با انتخاب اقدامات و آزمایش در طول مسیر، روی ماموریت‌های بازی کار می‌کنند. همانطور که دانش‌آموزان پیشرفت یا دستاوردهای خاصی دارند، می‌توانند نشان‌ها و امتیازاتی کسب کنند، درست مانند بازی‌های ویدیویی مورد علاقه‌ی آن‌ها در دنیای مجازی.

یادگیری مبتنی بر بازی، مستلزم زمان و برنامه‌ریزی زیادی از سوی معلم‌ها است. خوشبختانه، نرم افزارهایی وجود دارند که این فرآیند را بسیار آسان‌تر می‌کنند.

از آنجایی که معلم‌ها در این مدل آموزشی نقش مهمی در برنامه‌ریزی و تولید محتوا دارند، یادگیری مبتنی بر بازی صرفاً دانش‌آموز محور نیست. با این حال باز هم بیشتر روی عملکرد دانش‌آموزی متمرکز است که با سرعت خودش کار می‌کند و در یک محیط بازی‌سازی شده، انتخاب‌های مستقلی دارد.

نتیجه‌گیری

اطلاع از انواع روش‌های تدریس و نحوه‌ی اجرای آن‌ها این امکان را به کادر آموزشی مدارس می‌دهد که با برنامه‌ریزی و کسب مهارت‌های لازم به کلاس درس بروند و هدف اصلی خود یعنی آموزش به دانش‌آموزان برای کسب بهترین خروجی را محقق بسازد.

از این رو، معلم باید نتایج استفاده از هر یک از رویکردهای اصلی تدریس یعنی انواع مدل‌های معلم محور، دانش آموز محور، استفاده از فناوری بالا و استفاده از فناوری پایین و زیر شاخه‌های آن‌ها را مرور کند و با توجه به اهداف آموزشی و امکانات محیط به بهترین وجه روش تدریس خود را انتخاب کند.

سوالات متداول

این نوشته معرفی انواع روش های تدریس [رویکردها، تعاریف و فعالیت‌ها] برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

حرکت از آموزش حضوری به آموزش مجازی می‌تواند مشکل باشد و به همین دلیل لازم است معلم‌ها، دانش‌آموزان و والدین آن‌ها با تدریس مجازی و مزایا و معایب آن آشنا شوند.

در این مقاله به تعریف تدریس مجازی، تفاوت آن با تدریس آنلاین، مزایا و معایب آن و اقداماتی که یک معلم باید برای کلاس مجازی انجام دهد، پرداخته می‌شود.

تعریف کلاس مجازی

کلاس مجازی یک روش ابتکاری جدید برای گرد هم آوردن دانش‌آموزان در یک محیط کنترل شده است که برای آموزش مفاهیم و ایده‌های جدید طراحی شده است. کلاس مجازی یک محیط آموزشی و یادگیری در بستر آنلاین است که در آن معلم‌ها و دانش‌آموزان می‌توانند مطالب درسی ارائه دهند، با سایر اعضای کلاس مجازی تعامل داشته باشند و به صورت گروهی با هم کار کنند.

در این شیوه اطلاعات اغلب از طریق کنفرانس صوتی یا ویدیویی با چندین شرکت‌کننده و مربی متصل به یک رابط چت منتقل می‌شود. دانش‌آموزان می‌توانند از هر دستگاهی که می‌تواند به اینترنت متصل شود، با مطالب ارائه شده در ارتباط قرار بگیرند. درس‌ها بر اساس نیازهای دانش‌آموز ایجاد می‌شوند، مربیان می‌توانند در صورت لزوم کمک و پیگیری کنند که دانش‌آموزان به کدام بخش‌های درس بپردازند.

تفاوت کلاس‌های آنلاین، مجازی و ترکیبی

در بیشتر مواقع، یادگیری مجازی یا از راه دور و یادگیری آنلاین شبیه به هم تلقی می‌شوند و با هم اشتباه گرفته می‌شوند. دلیل آن هم این است که این دو شیوه‌ی آموزشی در واقع شباهت‌های زیادی دارند. اما چند تفاوت اساسی نیز وجود دارد که باعث می‌شود این دو مدل یادگیری از یکدیگر کاملاً متمایز باشند.

روش تدریس: آنلاین

در آموزش آنلاین، الزامی برای برگزاری زنده‌ی کلاس‌ها و تعامل مستقیم میان مربی‌ها و شرکت‌کنندگان در کلاس نیست. کلاس آنلاین یک مربی دارد که بر نحوه‌ی استفاده از فناوری‌ و نکات مهم در یادگیری آنلاین مسلط است. در یک برنامه‌ی درسی مبتنی بر آموزش آنلاین از سخنرانی‌های ویدیویی یا تکالیف خود‌آموز به عنوان حالت‌های اصلی آموزش استفاده می‌کنند.

کلاس‌های آنلاین معمولاً ترکیبی از ویدئوهای ضبط شده یا سخنرانی‌های زنده هستند و دانش‌آموزان در زمانی که برایشان مناسب‌تر است به مطالعه‌ی دروس ارائه شده و انجام فعالیت‌های لازم برای کلاس می‌پردازند.

مزیت اصلی کلاس آنلاین این است که فراگیر می‌تواند زمان خود را برای انجام کار بر اساس برنامه‌ای که خود تدوین می‌کند، بدون نیاز به شرکت در کلاس مجازی زنده یا حضوری، مدیریت کند.

یادگیری آنلاین بیشتر در سطح بزرگسالان اتفاق می‌افتد، مثلاً زمانی که یادگیرندگان بزرگسال برای کسب گواهینامه، توسعه‌ی یک مهارت جدید یا تحصیل در مقاطع عالی، تلاش می‌کنند. به این ترتیب، یادگیری آنلاین معمولاً نسبت به یادگیری مجازی، انعطاف‌پذیرتر است و به فراگیران آنلاین این امکان را می‌دهد که در زمان‌های خاص خود، سخنرانی‌ها و دوره‌های آنلاین را فرابگیرند.

در واقع، بیشتر کار در کلاس‌های آنلاین به صورت مستقل انجام می‌شود. ممکن است جلسات منعطفی با مربی یا همکلاسی‌ها وجود داشته باشد، اما کلاس‌های آنلاین به نحوی طراحی شده‌اند تا کار در زمان، مکان و سرعتی که برای فراگیر و دانش‌آموز مناسب است، صورت بگیرد.

روش تدریس: مجازی

یادگیری مجازی یا از راه دور تلاش می‌کند تا محیط کلاس را بازسازی کند و دانش‌آموز از طریق رایانه و اینترنت با برنامه‌ی آموزشی خود درگیر می‌شود. معمولاً، دانش‌آموز با ورود به یک کلاس مجازی برای تکمیل تکالیف، گوش دادن به سخنرانی‌ها یا شرکت در فعالیت‌های گروهی، برنامه‌ای مشابه یک روز معمولی در مدرسه‌ی حضوری را دنبال می‌کند. اساساً، یادگیری مجازی یا از راه دور، تجسمی از کلاس درس حضوری است که به قلمرو مجازی منتقل شده است.

روش تدریس: ترکیبی

کلاس‌های ترکیبی، یادگیری حضوری و آنلاین را ترکیب می‌کنند، به این معنی که ترکیبی از فعالیت‌های کلاس حضوری و تکالیف آنلاین هستند.

مزیت اصلی کلاس ترکیبی این است که علاوه بر مدیریت زمان شخصی، می‌توان ارتباطات شخصی مفید را با مربیان و همکلاسی‌ها حفظ کرد.

کلاس ترکیبی، انعطاف‌پذیری یادگیری آنلاین و ارتباطات اجتماعی یادگیری حضوری را تلفیق می‌کند و راهی عالی برای تجربه‌ی هر دو نوع یادگیری در یک کلاس است.

مزایای کلاس درس مجازی

برگزاری کلاس‌های درس مجازی به صورت زنده و همراه با ابزارهای دیجیتالی برای ایجاد ارتباط و تعامل سازنده میان دانش‌آموزن با یکدیگر و با دبیران، در دوران معاصر و با توجه به شیوع بیماری‌های همه‌گیری مانند کرونا، نقش مهمی در حفظ ساختار آموزش در تمام دنیا ایفا کرده است. در ادامه 8 مزیت این روش تدریس ذکر شده است:

(1) امکان یادگیری از راه دور را فراهم می‌کند

کلاس‌های مجازی بدون شک یادگیری موضوعات و مهارت‌های جدید را برای دانش‌آموزان بسیار آسان‌تر می‌کند. یادگیری آنلاین این امکان را برای متخصصان شاغل، افرادی که زندگی خانگی پرمشغله دارند، یا افرادی که منابع مالی کمتری دارند، فراهم می‌کند که به یادگیری مهارت‌های جدید و رشد دانش خود بپردازند.

(2) کلاس‌های مجازی امکان به اشتراک‌گذاری را برای مربیان آسان‌تر می‌کند

همه‌ی پلتفرم‌های یادگیری آنلاین این امکان را برای موسسات آموزشی و مربیان فراهم می‌کنند تا بدون نیاز به رفتن به مدارس و موسسات آموزشی، دانش و تدریس خود را به اشتراک بگذارند و کسب درآمد راحت‌تری داشته باشند.

(3) کلاس‌های مجازی برند موسسات آموزشی را بیشتر مطرح می‌کند

برای مدارس و موسسات آموزشی که برای رشد برند خود و جذب دانش‌آموزان بیشتر تلاش می‌کنند، ارائه دوره‌های آنلاین یا کلاس‌های مجازی، می‌تواند راهی هوشمندانه برای دسترسی به دانش‌آموزان بیشتری باشد که حتی در منطقه‌ی جغرافیایی آن موسسات آموزشی نیستند.

(4) هزینه کمتر

بدون نیاز به مدیریت هزینه‌های سفر، امکانات فیزیکی یا برنامه‌ریزی زمان‌بندی، هزینه‌ی کلاس‌های مجازی بسیار کمتر از کلاس‌های سنتی است. آن‌ها روشی انعطاف‌پذیر برای ارائه‌ی آموزش مجازی در محیط‌های دنیای واقعی ارائه می‌دهند.

(5) دسترسی جهانی

چه بخواهید به دانش‌آموزان محلی آموزش دهید یا بخواهید با فراگیرانی که در کشورهای دیگر خواهان شرکت در کلاس درس هستند، ارتباط برقرار کنید، یک کلاس درس مجازی بهترین راه برای انتقال مطالب با زمان و تلاش کم است.

(6) پشتیبانی چند رسانه‌ای

قالب‌های کلاس مجازی می‌توانند بسیار بیشتر از متن و تصویر میزبانی کنند. فایل‌های ویدئویی و صوتی، شبیه سازی‌های تعاملی و حتی بازی‌های آموزشی می‌توانند انعطاف پذیری دوره را بهبود بخشند.

(7) بازخورد سریع تر

از آنجایی که تمام محتوای ذکر شده در یک کلاس مجازی فوراً ضبط می‌شود، فراگیران پس از پایان جلسه برای بررسی مطالب به منابع لازم دسترسی دارند. شما می توانید عملکرد دانش‌آموزان خود را تجزیه و تحلیل کنید، ببینید آن‌ها در چه زمینه‌هایی بهتر عمل می‌کنند و در چه زمینه‌هایی با مشکل روبرو می‌شوند. بدین ترتیب بازخورد ارزشمندی در مورد منابع آموزشی خود جمع آوری می‌کنید.

(8) متناسب با نیاز دانش‌آموزان گسترش می‌یابد

محیط کلاس مجازی انعطاف‌پذیری تقریباً بی‌نهایتی ارائه می‌دهد. با افزایش نیازهای دانش‌آموزان، می‌توانید به راحتی توانایی‌های کلاس‌های مجازی خود را افزایش دهید.

معایب بالقوه تدریس مجازی چیست؟

کلاس‌های مجازی دارای چند اشکال قابل توجه هستند که برخی از آن‌ها عبارتند از:

1. در مناطقی با اتصال اینترنت محدود یا کمبود سخت افزار، نمی‌توان به کلاس‌های مجازی دسترسی داشت.
2. از آنجایی که دانش‌آموزان و مربیان از نظر فیزیکی به یکدیگر نزدیک نیستند، حفظ تمرکز کلاس می‌تواند یک چالش باشد. از این رو، باید اطمینان حاصل کرد تا با استفاده از تجزیه و تحلیل، بفهمیم که کدام بخش‌های درس برای دانش‌آموزان دشوار و نیازمند توضیح بیشتر است.

راه‌حل‌های موثر برای تدریس مجازی

برای آنکه تدریس موفقی در یک فضای مجازی ایجاد شود لازم است اقدامات زیر صورت بگیرد:

1. بهینه‌سازی برنامه‌های کلاس مجازی به گونه‌ای که با موبایل، تبلت یا رایانه پشتیبانی شود و حتی انعطاف‌پذیری بیشتری نسبت به گذشته ارائه دهند.
2. تقویت همکاری مهم است. این که دانش‌آموزان شما نزدیک یکدیگر نیستند به این معنی نیست که نمی‌توانند تعامل و همکاری داشته باشند. یادگیری گروهی و ایجاد انجمن‌ها، روش‌های محبوبی برای ایجاد روابط در کلاس درس مجازی هستند.
3. تعامل کلاس‌های مجازی را افزایش بدهید چه از طریق شبیه‌سازی، تنظیم‌های کلاس درس معکوس یا مطالعات موردی واقعی. کلاس‌های مجازی این پتانسیل را دارند که فراتر از گوش دادن به صحبت‌های یک مربی باشند. برنامه‌های آنلاین متعددی وجود دارند در هنگام درگیر شدن با مطالب، شرایط بهتری برای افزایش میزان تعامل ارائه می‌هند.

معلم مجازی کیست؟

معلم مجازی آموزگاری است که در کلاس‌های آنلاین تدریس می‌کند. یک معلم مجازی، ممکن است به عنوان عضو کادر آموزشی یک مدرسه سنتی یا یک موسسه‌ی صرفاً آنلاین، کار کند. وظایف او مشابه وظایف یک معلم حضوری است و شامل آماده شدن برای کلاس‌های خود، مدیریت «کلاس درس آنلاین»، برگزاری سخنرانی‌ها یا سمینارها، بررسی تکالیف و امتحان گرفتن از دانش‌آموزان است. معلمان مجازی می‌توانند در مدارس سنتی یا آنلاین، یا حتی در استارت‌آپ‌های آموزشی که آموزش از راه دور را برای کاربران خود فراهم می‌کنند، اشتغال داشته باشند.

چگونه یک معلم مجازی شویم

تبدیل شدن به یک معلم مجازی، از بسیاری جهات، شبیه راهی است که برای تبدیل شدن به یک معلم عادی طی می‌کنید. صلاحیت‌های حرفه‌ای شامل مدرک تحصیلی و مهارت‌های تدریس باید قابل قبول باشند. همچنین باید از فناوری به عنوان بخشی از تجربه‌ی آموزشی استفاده کنید. برخی از معلمان مجازی برای بهبود فرصت‌های شغلی خود، به دنبال دریافت گواهینامه‌ی مورد تأیید از سازمان‌های مربوطه هستند.

10 نکته مهم برای آموزش مجازی/آنچه که هر معلم مجازی باید بداند

اگر به فکر ورود به حرفه‌ی معلمی مجازی هستید، ممکن است بخواهید قبل از شروع کار، چند باید و نباید را بخوانید. در اینجا فهرستی از 10 نکته آورده شده است که می‌تواند در زمان شما صرفه جویی زیادی کند و به عنوان یک معلم مجازی به شما کمک کند:

(1) آموزش مجازی زمان و آمادگی زیادی می طلبد

آموزش مجازی به اندازه‌ی آموزش در یک کلاس درس سنتی و گاهی بیش از آن، آمادگی می‌خواهد. آماده باشید تا آنچه را که در کلاس درس می‌آموختید را بردارید و آن را برای یک محیط مجازی بازسازی کنید. این به این معنی است که درباره‌ی نحوه ارائه‌ی مطالب، کار درسی و تکالیف روزانه دوباره و بر اساس امکانات فضای مجازی فکر کنید. علاوه بر ایجاد برنامه‌ی درسی، باید آن را به گونه ای ترسیم کنید که بتوان آن را به صورت آنلاین ارائه کرد. دسترسی به این برنامه باید  آسان و خواندن آن ساده باشد.

(2) با کلاس مجازی آشنا شوید

قبل از اینکه درس دادن را شروع کنید، باید زمانی را برای یادگیری برنامه‌نویسی کلاس درس مبتنی بر وب اختصاص دهید. شما نمی‌توانید به سادگی وارد کلاس شوید، به دانش‌آموزان خود لبخند بزنید و گفت‌وگو را شروع کنید. به راه‌هایی برای استقبال از دانش‌آموزان فکر کنید. در مورد مطالب و تکالیف دوره، بارگذاری مطالب، بازیابی و حتی نمره‌دهی تمرین کنید. قبل از شروع تدریس مطمئن شوید که می دانید چه کاری باید انجام دهید.

(3) از برنامه درسی کلاس حضوری استفاده نکنید

برنامه‌هایی که در یک کلاس درس معمولی و حضوری مفید و ثمربخش بودند، ممکن است در کلاس مجازی بی‌فایده یا حتی آسیب‌زا باشند. به عنوان مثال در یک کلاس حضوری سنتی، بسیاری از مطالب با بحث همزمان و پاسخگویی به سوالات دانش‌آموزان روشن می‌شود، اما اجرای این برنامه در کلاس مجازی میسر نیست. ایجاد صفحه‌های مربوط به پیام و یا چت‌ روم‌های کلاسی و گروهی و استفاده از روش‌های مجازی برای ایجاد تعامل منظم و جذاب از جمله برنامه‌هایی است که باید دنبال کنید.

(4) ارتباط برقرار کنید

در کلاس مجازی ایجاد ارتباط بسیار مهم است. در واقع، ممکن است برخی از دانش‌آموزان تصور کنند که کلاس درس بدون توجه به ساعت روز یا شب همیشه باز است. برای بررسی مکرر ایمیل، چت یا پیام‌های متنی آماده باشید. برای پاسخگویی به دانش‌آموزان و ارائه بازخورد به طور کامل و به موقع برنامه‌ریزی کنید. لازم نیست شما در تمام ساعات شبانه‌روز پاسخگو باشید، اتفاقاً بهتر است که ساعات مشخصی از روز را برای پاسخ دادن به پیام‌ها در نظر بگیرید. اما می‌توانید امکانی فراهم کنید که دانش‌آموزان بتوانند در تمام طول شبانه‌روز سوالات خود را مطرح کنند.

در کلاس حضوری و سنتی شما با پاسخ دادن به سوال یک دانش‌آموز، احتمالاً به سوال مشابه چند دانش‌آموز دیگر را هم پاسخ می‌دهید، اما در تدریس مجازی باید زمان بیشتری را برای پاسخگویی به سوالات درنظر بگیرید. با این حال، صرف این زمان، این فرصت را به شما می‌دهد تا با دانش‌آموزانی که به کمک‌های بیشتری نیاز دارند، تک به تک کار کنید.

(5) ارائه آسان درس ضروری است

مطمئن شوید که درس شما به شیوه‌ای واضح و مختصر ارائه شده است. دانش‌آموزان دوره‌های آنلاین را راهی برای تسریع آموزش خود می‌دانند و انتظار دارند وارد سیستم شوند، مطالب روز را بررسی کنند، تکالیف خود را ارسال کنند و ادامه دهند. با در نظر گرفتن این موضوع، باید مطمئن شوید که همه چیز در یک محیط آسان برای استفاده، فراهم شده است. در صورت امکان، به عنوان دانش‌آموز وارد سیستم شوید و دوره را آزمایش کنید تا ببینید آیا چیزی وجود دارد که باید اضافه یا حذف کنید تا دوره راحت‌تر اجرا شود؟

(6) درک کنید که ارائه تکالیف بیشتر طول می‌کشد

اگر انجام تکالیف، بیش از آنچه انتظار دارید، طول می‌کشد، تعجب نکنید. در کلاس حضوری ممکن است از دانش‌آموزان بخواهید که به مدت 30 دقیقه برای تکمیل یک تکلیف به‌تنهایی کار کنند، اما این انتظار را به صورت آنلاین نداشته باشید. دانش‌آموزان در زمان‌های مختلف روز یا هفته به کلاس درس می‌آیند و خارج می‌شوند، بنابراین تاریخ‌های تعیین تکلیف را مطابق با آن برنامه‌ریزی کنید.

(7) یک جامعه‌ آنلاین قوی بسازید

فقط شما می‌توانید در کلاس مجازی یک حس قوی از جامعه ایجاد کنید. باید استفاده از امکانات آنلاین برای مباحثات گروهی، ارسال ایمیل و شرکت در چت‌های گروهی را تشویق کنید. دانش‌آموزان مستعد به سیستم وارد می‌شوند، مطالب را مرور، تکالیف را تکمیل می‌کنند و از آن خارج می‌شوند. سوالات جذابی مطرح کنید که آغاز کننده‌ی یک بحث باشند. دانش‌آموزان را در مکالمه درگیر کنید و تشویقشان کنید تا از طریق مباحثات آنلاین با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. دانش‌آموزان باید احساس کنند که نظرشان مهم است و از آن‌ها استقبال می‌شود تا هر بار برگردند و در فعالیت‌های کلاسی شرکت کنند.

(8) همیشه به سوالات پاسخ دهید

مواقعی پیش می‌آید که دانش‌آموزی برای کمک گرفتن در یک موضوع خاص، به شما پیام می‌دهد. حتی اگر قبلاً در پیام‌های دیگری به سوال او پاسخ داده‌اید یا پاسخ سوال را به وضوح هنگام تدریس بیان کرده‌اید، برای پاسخ دادن به آن سؤال وقت بگذارید. سوال را نادیده نگیرید و به‌سادگی دانش‌آموز را به سمت صفحه‌ یا پیامی که پاسخ را ارائه می‌دهد، هدایت کنید.

(9) تدریس زنده با دقت

اگر در حال تدریس زنده هستید، مطمئن شوید که سیستم و فناوری مورد استفاده برای برگزاری کلاس را از قبل می‌شناسید. اگر شما به هر دلیلی هنگام تدریس زنده، برای استفاده از امکانات نرم‌افزاری دچار سردرگمی شوید، دانش‌آموزان برای اعتماد به شما و عملکردتان در تدریس دچار چالش می‌شوند. زودتر آماده شوید و با ورود به اسلاید خوشامدگویی به دانش آموزان خوش آمد بگویید. مناسب نیست که دانش‌آموزان هنگام ورود به فضای تدریس با یک صفحه خالی بدون حضور معلم روبرو بشوند، بنابراین زودتر از آن‌ها وارد فضای کلاس مجازی شوید. فراموش نکنید که گزینه‌های چت را روشن نگه دارید تا دانش‌آموزان بتوانند سوال بپرسند و با دانش‌آموزان دیگر تعامل داشته باشند.

(10) بازخورد بخواهید

پذیرای بازخورد باشید زیرا این به شما کمک می‌کند به عنوان یک معلم مجازی رشد کنید. منتظر درخواست بازخورد در پایان دوره نباشید. در ابتدا و میانه‌ی دوره‌ی آموزش خود نیز نظرخواهی کنید. این به شما کمک می‌کند تا به شیوه‌ای تأثیرگذار به دانش‌آموزان دسترسی پیدا کنید، مخصوصاً اگر چیزی وجود دارد که باید تغییر دهید تا فهم مطالب آنلاین ساده‌تر شود. [منبع]

چگونه آموزش مجازی و آنلاین را کارآمدتر کنیم

با ورود به دنیای جدیدی که در آن انزوای اجتماعی به یک امر عادی تبدیل شده است، اختلال در زندگی ما ناگهانی و شدید بوده است. آموزش نیز تغییر چشمگیری داشته است و از کلاس‌های درس دنیای واقعی به یک محیط مجازی رفته است. از آنجایی که مدارس به سرعت در تلاش هستند تا خود را با کلاس درس دیجیتال تطبیق دهند، ما بررسی می کنیم که چگونه یادگیری آنلاین می تواند واقعاً مؤثر باشد.

تنظیم انتظارات

آموزش حضوری سنتی عمدتاً شامل آموزش و یادداشت‌برداری است. اما با گذار به دستگاه‌های دیجیتال باید اذعان کرد و پذیرفت که کلاس مجازی نمی‌تواند جریانی مشابه کلاس‌های سنتی داشته باشد.

زمان آن فرا رسیده است که بفهمیم وضعیت عادی جدید چیست. حرکت به سمت یک مدل «یادگیری ترکیبی» – ترکیبی از برخی جلسات آنلاین تعاملی در زمان واقعی و برخی تعاملات آفلاین برای تقویت یا غوطه ور شدن عمیق‌تر در مفاهیم – می‌تواند یک رویکرد موفق باشد.

آموزش مجازی با ذهنیت دانش‌آموز

موفقیت یک مدل جدید تا حد زیادی به میزان استقبال از آن بستگی دارد. حرکت رو به جلو در حین پیش‌بینی مشکلات، شاید مانند مسائل فناوری یا شبکه و ایجاد یک مکانیسم بازخورد قوی بسیار مهم است. نکته‌ی کلیدی این است که این واقعیت را بپذیریم که با وجود تلاش‌های ما، ممکن است مسائل آنطور که ما می‌خواهیم بی‌عیب نباشند و با انعطاف‌پذیری به چالش‌ها پاسخ دهیم.

تضمین یادگیری واقعی

آموزش مجازی می‌تواند به عنوان راهی برای بازسازی جریان اصلی تدریس استفاده شود. می‌توان ترکیبی از حالت‌های همزمان و ناهمزمان آموزش را ایجاد کرد. زمان آن فرا رسیده است که معلم نقش یک تسهیل‌گر را در یک مدل عمدتاً دانش‌آموز محور ایفا کند.

همه‌ی عناصر جدول زمانی یک مدرسه باید در حالت ایده‌آل مورد توجه قرار گیرند، اما با توجه به این واقعیت که کلاس‌های آنلاین فرمت متفاوتی خواهند داشت، برای تعامل و افزایش کارایی، ایده‌ی خوبی است که به دانش‌آموزان، پیش از کلاس، کارهایی واگذار شود.

تمرکز بر ارزیابی تکوینی و نه جمعی نیز از ویژگی‌های بارز تدریس آنلاین و مجازی است. آزمون یا تکلیف نباید قضاوتی ارائه دهد. با تمرکز بر توسعه‌ی یادگیری عمیق، آزمون باید ابزاری برای معلم باشد تا ارزیابی کند که هر دانش‌آموز چقدر پیشرفت کرده است و کجا به کمک نیاز دارد.

علاوه بر این، واگذاری وظایف مرتبط و جذاب به دانش‌آموزان به عنوان بخشی از طرح‌های واحد که بر یادگیری مبتنی بر مفهوم تمرکز دارد، کلید موفقیت دانش‌آموز است. این برنامه‌ها یادگیری شخصی‌‌سازی شده‌تر را تشویق و از آن حمایت می‌کنند.

درنهایت، برای اینکه یک دانش‌آموز در کلاس شرکت کند، دستورالعمل‌های مناسبی باید وجود داشته باشد. به عنوان مثال، «قوانین کلاس» ساده مانند بالا بردن دست و اجازه گرفتن از معلم قبل از قطع صدا و سایر اصول اولیه می‌تواند کمک زیادی به اطمینان از آراستگی در کلاس آنلاین کند. چنین قوانینی همچنین می‌تواند برای تسهیل ارتباط همکلاسی‌ها با هم، وجود داشته باشد.

تنظیم مدت زمان مناسب برای برگزاری کلاس‌ها

مدت زمان برگزاری کلاس‌های مجازی باید کمابیش منعکس‌کننده‌ی روز مدرسه‌ی معمولی باشد. با در نظر گرفتن نیاز به محدود کردن زمان استفاده از نمایشگر، بسته به سن هر گروه، در حالت ایده‌آل باید فقط 30 تا 40 دقیقه تا حداکثر 3 ساعت تعامل مستقیم با هر دستگاهی تجویز شود. با این حال، زمانی که دانش‌آموز به‌تنهایی صرف تحقیق، پرس و جو، تأمل، تمرین و تکالیف کتبی می‌کند برای ارائه در کلاس‌های آنلاین می‌کند (همراه با اختصاص دادن زمان‌های برای وعده‌های غذایی، استراحت و …) باید در برنامه‌ریزی زمانی برای برگزاری کلاس‌های مجازی در نظر گرفته شود.

توجه به مسائل در خانه

خانواده‌ها مشکلات خاص خود را دارند. در شرایطی که همه‌گیری کرونا، برخی والدین را مجبور کرده است از خانه کار کنند، مسائلی مانند تعداد محدود دستگاه‌ها، محدود کردن زمان نمایشگر، مسائل مربوط به فضای منزل و… همگی باید در نظر گرفته شوند.

ارائه‌ی یک جدول زمانی که به خوبی برنامه‌ریزی شده و خیلی زودتر از موعد با والدین به اشتراک گذاشته می‌شود و تنظیم برنامه های روزمره در خانه، کمک زیادی به رفع این چالش ها خواهد کرد. یک فضای مشخص برای تسهیل یادگیری در خانه نیز برای موفقیت دانش‌آموز در یادگیری آنلاین بسیار مهم است.

مراقبت از یادگیری کل نگر

یک مدل آنلاین در تدریس باید رویکرد کل‌نگری به رشد دانش‌آموز داشته باشد. بنابراین، نه تنها برنامه‌ریزی فعالیت‌های مدرسه‌ای، بلکه به همان اندازه تعامل مشترک مدرسه‌ و اولیا اهمیت دارد. به ویژه در شرایط کنونی، درگیر کردن دانش‌آموزان با هنر و حرکت نه‌تنها برای ارتقاء و غنی‌سازی عملکرد تحصیلی دانش آموزان، بلکه مانند مدرسه‌ی سنتی، به خاطر خود هنر و اهمیت به سبک زندگی سالم، از نیازهای روز است.

فعالیت‌های غیر درسی را فراموش نکنید!

برای جلوگیری از استرس در مورد کارهای ناتمام مدرسه، فعالیت‌های غیر درسی همچون نوبت پزشک، تعطیلات، تفریح و بازی هم باید در تقویم روزانه‌ی دانش‎‌آموزان قرار بگیرد. می‌توانید برای برنامه‌ریزی و ایجاد یک تقویم برای فعالیت‌های درسی و غیردرسی از نرم‌افزارهای موجود یا تقویت گوگل استفاده کنید.

نظم، کلید لذت از تدریس مجازی است!

اگر به فرزندتان کمک کنید تا در طول سال تحصیلی منظم بماند، می‌توانید از انعطاف‌پذیری مدرسه‌ی مجازی لذت بیشتری ببرید. برنامه‌ریزی و تمرین تعهد به اجرای برنامه‌های درسی در زمان‌های مقرر به کودکان و نوجوانان کمک می‌کند تا مسیر رسیدن به اهداف کوتاه مدت و بلند مدت را بشناسند و تمرین کنند.

نتیجه‌گیری

با تغییر و تحول در جهان به ویژه پس از همه‌گیری بیماری کووید-19 که ناشی از گسترش ویروس جدید کرونا بود، آموزش از پیش دبستانی تا دانشگاه دستخوش گذر از روش‌های تدریس سنتی به سوی روش‌های تدریس مجازی، آنلاین و ترکیبی شد.

از این رو، داشتن آگاهی و دانش برای برگزاری چنین دوره‌هایی، تعریف سرفصل‌های درسی و آموختن چگونگی کار با نرم افزارهای آموزش آنلاین و مجازی، هم برای معلمان و هم برای دانش‌آموزان ضرورت دارد.

سامانه‌ی مدیریت آموزشی تراز می‌تواند تسهیل‌گر بهره‌بردن معلم‌ها و مدیران خلاق از فناوری‌های روز برای آموزش و ارتباط با دانش‌آموزان و اولیای آن‌ها باشد. استفاده از امکانات این سامانه‌، دریچه‌ی تازه‌ای رو به امکانات پیشرفته‌ی آموزش آنلاین، آزمون‌های تحلیلی با قابلیت تحلیل نقاط ضعف دانش‌آموزان و صدها امکان دیگر، باز می‌کند.

سوال‌های متداول

این نوشته روش تدریس مجازی [مزایا+معایب+راهبردها ] برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

پذیرش اتباع غیرایرانی در رشته‌هایی که منجر به ایجاد تعهدات استخدامی برای جمهوری اسلامی شود و همچنین رشته‌های تحصیلی خاصی که عناوین آن‌ها در ادامه‌ی این مقاله ذکر می‌شود، ممنوع است. بنابراین اطلاع از مناطق و رشته‌های ممنوعه برای اتباع غیرایرانی از اهمیت بسیاری برخوردار است.

بر اساس این اطلاعیه، پذیرش اتباع غیرایرانی در رشته‌هایی که به ایجاد تعهدات استخدامی برای جمهوری اسلامی ایران منجر شود و همچنین رشته‌های تحصیلی: فیزیک اتمی، فیزیک هسته‌ای، فیزیک مولکولی (پلاسما)، فیزیک ذرات بنیادی، مهندسی پلاسما، مهندسی ایمنی (گرایش بازرسی فنی و حفاظت هواپیما)، مهندسی تعمیر و نگهداری (هلیکوپتر و هواپیما)، مهندسی هوا فضا، مهندسی هوانوردی (خلبانی، ناوبری هواپیما، تعمیر و نگهداری هواپیما، خلبانی هلیکوپتر و مراقبت پرواز)، علوم نظامی، الکترونیک هواپیمایی، تعمیر و نگهداری هواپیما، مخابرات هواپیما، مراقبت پرواز، فناوری اطلاعات IT (گرایش مخابرات امن)، مهندسی فناوری ماهواره و مهندسی کامپیوتر (گرایش رایانش امن) ممنوع است.

وضعیت تحصیل اتباع غیر ایرانی در استان‌ها

بر اساس اعلام سازمان سنجش آموزش کشور، هر یک از اتباع غیرایرانی که متقاضی شرکت در آزمون‌های سراسری هستند، منحصراً می‌بایست واجد شرایط و ضوابط اعلام شده در دفترچه‌های راهنمای هر یک از آزمون‌های ذی ربط باشند و در زمان انتخاب رشته، محل تحصیل خود را با توجه به شرایط و ضوابط مربوط انتخاب کنند.

برای اطلاع از چگونگی دریافت کد 16 رقمی اتباع، این‌ مقاله را بخوانید:

• کد اختصاصی اتباع سنجش | دریافت کد 13 رقمی اتباع

بر اساس آنچه در اطلاعیه‌ی سازمان سنجش آمده است، اتباع غیرایرانی مقیم، مجاز به انتخاب رشته در مناطق ممنوعه نیز نیستند؛ بدیهی است در صورت پذیرش و اعلام قبولی داوطلبان غیرایرانی در رشته‌ها و مناطق ممنوعه، پذیرش آنان در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی آن مناطق، «لغو» می‌شود.

تبصره: آن دسته از اتباع غیرایرانی که دارای «دفترچه مخصوص مدرک اقامت ویژه» صادره از سوی پلیس مهاجرت و گذرنامه نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران هستند، محدودیتی برای تردد یا سکونت در هیچ یک از شهرها یا مناطق کشور ندارند.

جدول مناطق ممنوعه برای تردد و اقامت اتباع غیرایرانی

سازمان سنجش آموزش کشور فهرستی از مناطق ممنوعه برای تردد و اقامت اتباع غیر ایرانی منتشر کرده است که به قرار زیر است:

جمع بندی

همزمان با آغاز زمان ثبت نام برای شرکت در کنکور سراسری 1402، سازمان سنجش آموزش کشور با انتشار اطلاعیه‌ای، فهرست رشته‌ها و مناطق ممنوعه برای داوطلبان اتباع غیرایرانی را منتشر کرده است.

بر اساس این اطلاعیه پذیرش اتباع غیرایرانی در رشته‌هایی که به ایجاد تعهدات استخدامی برای جمهوری اسلامی ایران منجر شود و همچنین برخی رشته‌های مهندسی، هوانوردی، فیزیک و … ممنوع است. اتباع غیرایرانی داوطلب شرکت در کنکور سراسری همچنین مجاز به انتخاب رشته در مناطق ممنوعه نیستند و برای اطلاع از این مناطق باید به جدولی که در این مقاله گنجانده شده است، رجوع کنند.

سوالات متداول

این نوشته رشته ها و مناطق ممنوعه برای داوطلبان اتباع غير ايرانی در کنکور 1402 برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.