دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در برخی از المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد علمی سواد رسانه‌ای هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد سواد رسانه‌ای، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در آن و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد دانش آموزی سواد رسانه‌ای

بر اساس اعلام منابع رسمی، هفتمین دوره‌ی المپیاد سواد رسانه‌ای ویژه‌ی دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم خواهد بود. این دوره از المپیاد توسط باشگاه دانش پژوهان جوان به‌عنوان نهاد رسمی اعتباربخش به المپیادهای علمی کشور و شبکه‌ی امید سیما برگزار خواهد شد.

علاقه‌مندان به شرکت در هفتمین دوره‌ی المپیاد سواد رسانه‌ای می‌توانند تا تاریخ ۲۸ آذر ۱۴۰۱ از طریق سایت my.medu.ir در این المپیاد ثبت‌نام کنند.

المپیاد سواد رسانه‌ای در سه مرحله برگزار می‌شود و برگزیدگان مرحله‌ی سوم، مدال‌های طلا، نقره و برنز خواهند گرفت. مرحله‌ی اول این المپیاد در قالب یک آزمون چندگزینه‌ای روز سه شنبه (۴ بهمن ۱۴۰۱) برگزار می‌شود. مرحله‌ی دوم المپیاد سواد رسانه‌ای اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۲ در قالب یک آزمون تشریحی بین برگزیدگان مرحله‌ی اول برگزار می‌شود. مرحله‌ی سوم نیز طی ماه‌های مرداد و شهریور ۱۴۰۲ در قالب یک اردوی یک‌هفته‌ای بین برگزیدگان مرحله‌ی دوم برگزار خوهد شد.

شرایط شرکت در المپیاد سواد رسانه‌ای

شرکت در هر رشته از المپیادهای علمی دانش‌آموزی شرایط اختصاصی خود را دارد. در ادامه فهرستی از شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش‌آموزی سواد رسانه‌ای ارائه شده است:

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم در تمامی رشته‌های تحصیلی امکان ثبت‌نام برای شرکت در این المپیاد را دارند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 تمامی راه یافتگان به مرحله دوم المپیاد سواد رسانه‌ای می‌توانند علاوه بر شرکت در مراحل بعدی المپیاد، در رقابت تلویزیونی فضانورد که در تابستان ۱۴۰۲ تولید و پخش می‌شود، شرکت کنند. مسابقه تلویزیونی فضانورد یک برنامه تلویزیونی بر پایه‌ی سواد رسانه ای است که در شبکه امید سیما تولید و پخش خواهد شد.

🔹 مدال‌آوران المپیاد سواد رسانه‌ای از تسهیلات متعددی برای آموزش و ورود به عرصه‌ی تولیدات هنری و رسانه‌ای بهره‌مند خواهند شد.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی سواد رسانه‌ای به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

🔹 با توجه به اینکه برخی از فعالیت‌های دوره‌ی تابستانی المپیاد سواد رسانه‌ای به شکل گروهی برگزار می‌شود، ممکن است کمیته‌ی علمی با توجه به جنسیت نفرات برتر، حداکثر دو نفر به تعداد پذیرفته شدگان دوره اضافه کند.

منابع المپیاد علمی سواد رسانه‌ای

بر اساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، منابع درسی مرحله‌ی اول المپیاد سواد رسانه‌ای به قرار زیر هستند:

• کتاب درسی تفکر و سواد رسانه‌ای پایه دهم مشترک سه‌رشته
• کتاب منطق پایه‌ی دهم رشته‌ی علوم انسانی

سوالات مرحله‌ی اول المپیاد سواد رسانه‌ای متناسب‌با سرفصل‌های این دو کتاب طراحی می‌شود.

منابع آزمون مرحله دوم و سوم المپیاد سواد رسانه‌ای

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد علمی سواد رسانه‌ای

علاقه‌مندانی که اقدام به ثبت‌نام در المپیاد سواد رسانه‌لی می‌کنند، باید با مطالعه‌ی منابع ذکر شده، خود را برای شرکت در آزمون و رقابت با سایر دانش‌آموزان آماده کنند. قبولی در مرحله‌ی اول این المپیاد دشوار نیست. چراکه منبع اصلی این مرحله کتاب‌های درسی هستند. اما کسب آمادگی برای مرحله‌ی دوم این المپیاد علمی، نیازمند تلاش بیشتر و بهره‌مندی از برخی از کتب غیردرسی در زمینه‌ی سواد رسانه‌ای است.

موفقیت در مرحله اول المپیاد سواد رسانه‌ای

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال به‌صورت هم‌زمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

در آزمون مرحله‌ی اول المپیاد سواد رسانه‌ای، سؤالات چندگزینه‌ای (تستی) هستند. این آزمون روز سه شنبه ۴ بهمن ۱۴۰۱ به صورت همزمان و در حوزه‌های منتخب برگزار می‌شود. منابع از کتاب‌های درسی آموزش پرورش هستند. از بین شرکت‌کنندگان در مرحله‌ی اول این المپیاد، چند صد نفر پذیرفته می‌شوند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد سواد رسانه‎‌ای

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد به‌ طور معمول اردیبهشت ماه هر سال برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در این مرحله پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی اول هستند. افرادی که در مرحله‌ی دوم المپیاد برگزیده می‌شوند، همگی می‌توانند موفق به کسب مدال شوند. اما برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، برگزیدگان در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند.

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد سواد رسانه‎‌ای تشریحی است.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد علمی سواد رسانه‌ای

دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) المپیاد مرداد و شهریورماه هر سال برگزار می‌شود. در انتهای این دوره، تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود. شرکت‌کنندگان در این دوره، پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی کشور هستند. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است.

راه‌یافتگان به دوره‌ی تابستان المپیاد سواد رسانه‌ای، برای کسب مدال، علاوه بر شرکت در کلاس‌های آموزشی، در بستر موقعیت‌های رسانه‌ای گوناگون قرار گرفته و متناسب با این آموزش‌ها و موقعیت‌ها مورد سنجش قرار می‌گیرند. برخی از این موقعیت‌ها در سال‌های گذشته از این قرار بوده است:

• بازدید از پشت صحنه‌ی فیلم‌های سینمایی و برنامه‌های تلویزیونی
• آشنایی با آخرین پیشرفت‌های متاورس و بازی‌های رایانه‌ای
• رقابت مبتنی بر تکنولوژی AR و VR و …

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد سواد رسانه‌ای در دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

* با توجه به اینکه برخی از فعالیت‌های دوره‌ی تابستانی المپیاد سواد رسانه‌ای به شکل گروهی برگزار می‌شود، ممکن است کمیته‌ی علمی با توجه به جنسیت نفرات برتر، حداکثر دو نفر به تعداد پذیرفته شدگان دوره اضافه کند.

مزایای کسب رتبه در المپیاد سواد رسانه‌ای چیست؟

بر اساس آنچه در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش آمده است، برگزیدگان کشوری المپیاد سواد رسانه‌ای، مزایایی مانند معافیت یا کسب امتیاز در کنکور سراسری ندارند. این برگزیدگان تسهیلات ویژه‌ی المپیاد بنیاد ملی نخبگان را نیز دریافت نمی‌کنند. تمام برگزیدگان صاحب مدال‌های طلا، نقره و برنز می‌توانند پس از پرکردن فرم مربوطه، از برنامه های آموزشی، مهارت افزایی و فرصت‌های تولیدی برخوردار شوند.

مدال آوران دوره آموزشی تابستان المپیاد سواد رسانه‌ای عضو باشگاه امید شبکه‌ی امید سیما شده و از تسهیلات متعددی برای آموزش و ورود به عرصه‌ی تولیدات هنری و رسانه‌ای بهره مند خواهند شد.

جمع‌بندی

المپیاد علمی دانش‌آموزی سواد رسانه‌ای تنها چند سال است که در ایران برگزار می‌شود. منابع اصلی مراحل اول و دوم این المپیاد کتاب‌های درسی هستند. از این نظر قبولی در این مراحل نسبت به برخی از المپیادهای دیگر ساده‌تر است.

برگزارکننده‌ی اصلی این المپیاد، باشگاه سواد رسانه‌ای است که سازمانی مردم‌نهاد در زمینه‌ی آموزش سواد رسانه‌ای است. این گروه از سال 1395، در باشگاه سواد رسانه‌ای در حوزه‌هایی مثل تحلیل محتوای رسانه‌ها، پژوهش‌های رسانه‌ای و هم‌چنین تولید رسانه‌ای فعالیت می‌کنند هم‌چنین، باشگاه سواد رسانه‌ای عهده‌دار اصلی برگزاری المپیاد سواد رسانه‌ای است؛ المپیادی دانش‌آموزی که می‌توان گفت بزرگ‌ترین رویداد دانش‌آموزی کشور در زمینه سواد رسانه‌ای محسوب می‌شود.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد سواد رسانه‌ای + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد سلول های بنیادی، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در آن و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد دانش آموزی سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

المپیاد دانش‌آموزی سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی در ایران توسط سازمان پرورش استعدادهای درخشان آموزش و پرورش و البته با همکاری ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برگزار می‌شود. بر اساس آنچه این ستاد اعلام کرده است، مشارکت در توسعه‌ی دانش و فناوری سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی در سطح دانش‌آموزی با بسترسازی و ایجاد فضای مناسب برای ترویج و رقابت در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، رسالت اصلی برگزاری این المپیاد است.

شرایط شرکت در المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

شرکت در هر رشته از المپیادهای علمی دانش‌آموزی شرایط اختصاصی خود را دارد. در ادامه فهرستی از شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش‌آموزی سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی ارائه شده است:

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در این المپیاد را دارند.

🔹 برگزیدگان المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی در دوره‌ی آموزشی تابستان و دانش‌آموزان دارنده‌ی مدال‌های طلا، نقره و برنز سایر المپیادها، در صورت تمایل به شرکت دوباره در المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی، ملزم به شرکت در مرحله‌ی اول آزمون در سال تحصیلی جاری بوده و فقط در صورت موفقیت، به مرحله‌ی بعدی راه خواهند یافت.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند. اما تسهیلات بنیاد ملی نخبگان شامل حال آن‌ها می‌شود.

🔹 برگزدیدگان این المپیاد در صورت قبولی در رشته‌های مرتبط با المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی می‌توانند از امتیاز شرکت در کارگاه‌های آموزشی، تندیس، جوایز نقدی و کمک هزینه‌های پژوهشی استفاده کنند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

منابع المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی

بر اساس اعلام ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی، مواد امتحانی و منابع سوالات برای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی به قرار زیر است:

1. مبحث زیست شناسی (منبع: کتاب‌های پایه‌ی دهم و یازدهم متوسطه)
2. مبحث شیمی (منبع: کتاب‌های پایه‌ی دهم و یازدهم متوسطه)
3. مبحث فیزیک (منبع: کتاب‌های پایه‌های دهم و یازدهم متوسطه)
4. مبحث آمار (منبع کتاب‌ درسی پایه‌ی یازدهم متوسطه در رشته‌ی ریاضی و فیزیک)

علاوه بر این کتب درسی و مباحث ذکر شده، کتاب‌های غیر درسی زیر نیز به‌عنوان منابع آزمون مرحله‌ی اول المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی معرفی شده‌اند:

1. کتاب سلول‌ های بنیادی بافتی، تألیف دکتر حسین بهاروند، چاپ خانه زیست شناسی
2. کتاب تمایز سلول‌ های بنیادی، تألیف دکتر حسین بهاروند، چاپ خانه زیست شناسی
3. کتاب سلول های بنیادی پرتوان، تألیف دکتر حسین بهاروند، چاپ خانه زیست شناسی
4. کتاب مهندسی بافت، تألیف دکتر حسین بهاروند، چاپ خانه زیست شناسی

یکی از مهم‌ترین راهکارها برای کسب موفقیت در آزمون‌های مراحل اول و دوم المپیادها، رجوع به سوالات سال‌های گذشته است. اگر می‌خواهید سوالات دوره‌ی هفتم برگزاری المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی را مرور کنید، اینجا کلیک کنید.

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد علمی سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

علاقه‌مندانی که اقدام به ثبت‌نام در المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی می‌کنند، باید با مطالعه‌ی منابع این المپیاد، خود را برای شرکت در آزمون و رقابت با سایر دانش‌آموزان آماده کنند. قبولی در مرحله‌ی اول این المپیاد دشوار نیست. چراکه منبع اصلی این مرحله، کتاب‌های درسی هستند. اما کسب آمادگی برای مرحله‌ی دوم این المپیاد علمی، نیازمند تلاش بیشتر و بهره‌مندی از برخی از کتب غیردرسی است.

علاوه بر مطالعه‌ی کتب درسی و غیر درسی که فهرست آن‌ها در بخش منابع المپیاد در این مقاله ذکر شد، بهره‌گیری از سوالات المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی در سال‌های گذشته نیز می‌تواند در کسب موفقیت موثر باشد.

موفقیت در مرحله اول المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال به‌صورت هم‌زمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir  انجام می‌شود.

مرحله‌ی اول هشتمین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی روز دوشنبه مورخ 1401/11/3 ساعت 14 بعدازظهر برگزار می‌شود.

آزمون در مرحله‌ی اول به صورت چند گزینه‌ای (تستی) توسط کمیته‌ی علمی متشکل از نمایندگان ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و نمایندگان کمیته‌های علمی مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان، طراحی و در سطح حوزه‌های اجرایی تعیین شده در سراسر کشور، برگزار می‌شود.

سوالات در آزمون مرحله‌ی اول به صورت 40 تا 60 سوال چند گزینه‌ای است و نمره‌ی منفی هم دارد.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد به‌ طور معمول اردیبهشت ماه هر سال برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در این مرحله پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی اول هستند. افرادی که در مرحله‌ی دوم المپیاد برگزیده می‌شوند، همگی می‌توانند موفق به کسب مدال شوند. اما برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، برگزیدگان در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند.

آزمون مرحله‌ی دوم در مرکز استان‌‌ها برگزار می‌شود. آزمون این مرحله نیز شامل 40 تا 60 سوال چند گزینه‌ای است و نمره‌ی منفی دارد.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) المپیاد شهریورماه هر سال برگزار می‌شود. در انتهای این دوره، تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود. شرکت‌کنندگان در این دوره، پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی کشور هستند.

40 نفر برگزیده‌ی آزمون مرحله‌ی دوم در کارگاه آموزشی در دو حوزه‌ی پژوهش و فناوری شرکت می‌کنند. این کارگاه‌ها برای هدایت و تقویت علاقمندی افراد به صورت مدرسه‌ی تابستانی با هزینه‌ی معاونت علمی و فناوری نهاد ریاست جمهوری برگزار می‎‌شود. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است.

آزمون‌ها در دوره‌ی تابستان در پایان هر مرحله (آموزش نظری و عملی) به صورت تجمیعی و آزمون پایانی به صورت تشریحی، چندگزینه‌ای و مصاحبه‌ی حضوری و به روش‌های فردی و گروهی خواهد بود.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی در دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مزایای کسب رتبه در المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی چیست؟

بر اساس آنچه در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش آمده است، برگزیدگان کشوری المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی، مزایایی مانند معافیت یا کسب امتیاز در کنکور سراسری ندارند. اما این برگزیدگان تسهیلات ویژه‌ی المپیاد بنیاد ملی نخبگان را دریافت می‌کنند. دریافت جوایز نقدی و لوح تقدیر همراه با برخی امتیازات پژوهشی و امکان حضور در همایش‌های ملی ازجمله مزایای شرکت در این المپیاد هستند.

جوایز نقدی المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

به برگزیدگان ملی و نهایی المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی علاوه بر اعطای تندیس، جایزه‌ی نقدی اختصاص داده می‌شود. مبلغ جوایز بر اساس آخرین اعلام ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی، به قرار زیر است:

دریافت کمک هزینه پژوهشی

علاوه بر جوایز نقدی، کمک هزینه‌ی پژوهشی نیز از امتیازات کسب رتبه در المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی است. البته این حمایت به شرط قبولی در رشته‌های مرتبط با سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی در دانشگاه، صورت می‌گیرد. مبلغ اختصاص یافته به قرار زیر است:

جوایز اختصاصی المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

بر اساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، جوایز اختصاصی المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی به شرح زیر است:

• آموزش تکمیلی پژوهش در مراکز تحقیقاتی دانشگاهی و شرکت‌های دانش‌بنیان حوزه‌ی سلول‌های بنیادی
• شرکت در کارگاه‌های تخصصی ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی
• حمایت ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی پس از ورود به دانشگاه
• حمایت‌های مادی و معنوی ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

جمع‌بندی

ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی ارزش‌های حاکم بر المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی را برشمرده است. ترویج مرزهای دانش در حیطه‌ی سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی، توسعه‌ی سلامت به‌عوان حق مسلم برای آحاد جامعه، خلاقیت و نو آوری، گسترش ارتباطات ملی، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و کار گروهی، ازجمله‌ی این ارزش‌ها هستند.

این المپیاد در سه مرحله به صورت متمرکز برگزار می‌شود.  آزمون مرحله اوّل در سطح حوزه‌های اجرایی تعیین شده در سراسر کشور، آزمون مرحله‌ی دوم در مرکز استان برگزار می‌شود و در نهایت برگزیدگان مرحله دوم، به مرحله سوم یا اردوی تابستانی راه می‌یابند. در نهایت مدال‌آوران این المپیاد از کنکور معاف نمی‌شوند اما جوایز نقدی، کمک هزینه‌های پژوهشی و دوره‌ی آموزشی رایگان دریافت می‌کنند.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی+ منابع برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در برخی از المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد علمی اقتصاد و مدیریت هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد اقتصاد و مدیریت، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در آن و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد دانش آموزی اقتصاد و مدیریت

بر اساس اعلام منابع رسمی، وزارت آموزش و پرورش با همکاری مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان با هدف ایجاد چالشی جدید در میان دانش‌آموزان و سوق دادن آن‌ها به سمت علوم انسانی و به ویژه بخش‌های مدیریتی و اقتصادی، اقدام به برگزاری المپیاد اقتصاد و مدیریت می‌کند.

اولین دوره‌ی المپیاد اقتصاد و مدیریت سال 1398 شمسی با همکاری باشگاه دانش‌پژوهان جوان و سازمان مدیریت صنعتی در سه مرحله برگزار شد.

مرحله‌ی اول چهارمین دوره‌ی المپیاد اقتصاد و مدیریت روز چهارشنبه مورخ 1401/11/5 ساعت 14 بعدازظهر برگزار می‌شود.

شرایط شرکت در المپیاد اقتصاد و مدیریت

شرکت در هر رشته از المپیادهای علمی دانش‌آموزی شرایط اختصاصی خود را دارد. در ادامه فهرستی از شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش‌آموزی اقتصاد و مدیریت ارائه شده است:

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم در تمامی رشته‌های تحصیلی امکان ثبت‌نام برای شرکت در این المپیاد را دارند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 به نفرات برتر کمک هزینه‌های مالی برای نوشتن مقالات و شرکت در سمینارها تعلق می‌گیرد.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی اقتصاد و مدیریت به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

منابع المپیاد علمی اقتصاد و مدیریت

بر اساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، منابع درسی مرحله‌ی اول المپیاد اقتصاد و مدیریت به قرار زیر هستند:

• کتاب اقتصاد پایه‌ی دهم رشته‌ی علوم انسانی
• کتاب جامعه‌شناسی پایه‌ی دهم و یازدهم رشته‌ی علوم انسانی
• کتاب ریاضی و آمار (1) پایه‌ی دهم، فصل‌های 3، 4 و 5
• کتاب ریاضی و آمار (2) پایه‌ی یازدهم، فصل‌های 1 و 3
• کتاب روانشناسی پایه‌ی یازدهم، فصل‌های 5، 6 و 7

منابع آزمون مرحله دوم المپیاد اقتصاد و مدیریت

معمولاً منابع آزمون مرحله‌ی سوم المپیاد اقتصاد و مدیریت که پس از دوره‌ی آموزشی تابستان برگزار می‌شود، بر اساس جزوات اساتید دوره‌ی آموزشی و کتاب‌هایی که این اساتید معرفی می‌کنند. اما کمیته‌ی علمی باشگاه دانش‌پژوهان جوان نیز منابعی برای این مرحله معرفی کرده است که به قرار زیر هستند:

• در موضوع اقتصاد: مبانی علم اقتصاد، اثر گریگوری منکیو، ترجمه‌ی دکتر حمیدرضا ارباب، نشر نی
• در موضوع استراتژی: تحلیل استراتژی در عصر حاضر، اثر رابرت ام. گرنت، ترجمه‌ی بیژن نهاوندی، نوید جعفری نژاد، الهوردی تقوی، عادل آذر، چاپ انتشارات رسا
• در موضوع مدیریت مالی: حسابداری و مدیریت مالی برای مدیران، اثر پرویز بختیاری، چاپ انتشارات سازمان مدیریت صنعتی و کتاب اقتصاد مهندسی (ارزیابی اقتصادی پروژه‌های صنعتی)، اثر دکتر محمد مهدی اسکونژاد، چاپ انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر
• در موضوع مدیریت سازمان: پنجمین فرمان (خلق سازمان یادگیرنده) اثر پیتر سنگه، ترجمه‌ی حافظ کمال هدایت، چاپ سازمان مدیریت صنعتی و کتاب تئوری و طراحی سازمان، اثر ریچارد ال. دفت، ترجمه‌ی دکتر علی پارساییان و دکتر سید محمد عرابی، چاپ دفتر پژوهش‌های فرهنگی

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد علمی اقتصاد و مدیریت

علاقه‌مندانی که اقدام به ثبت‌نام در المپیاد اقتصاد و مدیریت می‌کنند، باید با مطالعه‌ی منابع ذکر شده، خود را برای شرکت در آزمون و رقابت با سایر دانش‌آموزان آماده کنند. قبولی در مرحله‌ی اول این المپیاد دشوار نیست. چراکه منبع اصلی این مرحله کتاب‌های درسی هستند. اما کسب آمادگی برای مرحله‌ی دوم این المپیاد علمی، نیازمند تلاش بیشتر و بهره‌مندی از برخی از کتب غیردرسی در زمینه‌ی اقتصاد و مدیریت است.

موفقیت در مرحله اول المپیاد اقتصاد و مدیریت

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال به‌صورت هم‌زمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

در آزمون مرحله‌ی اول المپیاد اقتصاد و مدیریت، سؤالات چندگزینه‌ای (تستی) هستند. منابع از کتاب‌های درسی آموزش پرورش هستند و موضوعات این مرحله شامل موضوعات اقتصاد، روانشناسی، جامعه شناسی و ریاضی آمار است. از بین شرکت‌کنندگان در مرحله‌ی اول این المپیاد، چند صد نفر پذیرفته می‌شوند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد اقتصاد و مدیریت

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد به‌ طور معمول اردیبهشت ماه هر سال برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در این مرحله پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی اول هستند. افرادی که در مرحله‌ی دوم المپیاد برگزیده می‌شوند، همگی می‌توانند موفق به کسب مدال شوند. اما برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، برگزیدگان در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند.

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد اقتصاد و مدیریت نیز تستی است و شامل موضوعات مدیریت عمومی، اصول اقتصاد و ریاضی و آمار می‌شود. در این مرحله از بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ نفر شرکت‌کننده، فقط حدود ۴۰ نفر به مرحله‌ی سوم راه پیدا می‌کنند.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد علمی اقتصاد و مدیریت

دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) المپیاد شهریورماه هر سال برگزار می‌شود. در انتهای این دوره، تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود. شرکت‌کنندگان در این دوره، پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی کشور هستند. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است.

معمولاً دوره‌ی تابستان برای المپیاد اقتصاد و مدیریت حدود 10 الی 30 روز به طول می‌انجامد. این مرحله استاد محور است و منابع آزمون مرحله‌ی سه بر اساس جزواتی که اساتید دوره‌ی تابستان ارائه می‌دهند و کتاب‌هایی که معرفی می‌کنند، تعیین می‌شوند. آزمون در این مرحله تشریحی است و موضوعاتی مانند: اقتصاد خرد، اقتصاد کلان، مدیریت سازمان، مدیریت مالی و مدیریت استراتژیک مورد آزمون قرار می‌گیرند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد اقتصاد و مدیریت در دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مزایای کسب رتبه در المپیاد اقتصاد و مدیریت چیست؟

بر اساس آنچه در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش آمده است، برگزیدگان کشوری المپیاد اقتصاد و مدیریت، مزایایی مانند معافیت یا کسب امتیاز در کنکور سراسری ندارند. این برگزیدگان تسهیلات ویژه‌ی المپیاد بنیاد ملی نخبگان را نیز دریافت نمی‌کنند. دریافت جوایز نقدی و لوح تقدیر همراه با برخی امتیازات پژوهشی و امکان حضور در همایش‌های ملی ازجمله مزایای شرکت در این المپیاد هستند.

برگزیدگان نهایی المپیاد اقتصاد و مدیریت از جوایز نقدی و حمایت‌های معنوی باشگاه دانش‌پژوهان جوان و سازمان مدیریت صنعتی بهره‌مند می‌شوند.

جمع‌بندی

المپیاد علمی دانش‌آموزی اقتصاد و مدیریت تنها چند سال است که در ایران برگزار می‌شود. منابع اصلی مراحل اول و دوم این المپیاد کتاب‌های درسی هستند. از این نظر قبولی در این مراحل نسبت به برخی از المپیادهای دیگر ساده‌تر است. اما با پیش رفتن دانش‌آموزان تا مرحله‌ی سوم و ورود به دوره‌ی آموزش تابستانی، مباحث دشوارتری در زمینه‌های مختلف اقتصاد و مدیریت مطرح می‌شوند.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد اقتصاد و مدیریت + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد علمی نانو فناوری هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد نانو فناوری، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در آن و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد دانش آموزی نانو فناوری

طبق تفاهم‌نامه‌ی ستاد ویژه‌ی توسعه‌ی فناوری نانو و سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان، المپیاد دانش‌آموزی علوم و فناوری نانو توسط سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان و با همکاری باشگاه دانش‌آموزی علوم و فناوری نانو برگزار می‌‏شود. این المپیاد مورد تایید بنیاد ملی نخبگان قرار گرفته است.

مرحله‌ی اول چهاردهمین دوره‌ی المپیاد علوم و فناوری نانو روز پنج‌شنبه مورخ 1401/11/6 ساعت 14 بعدازظهر برگزار می‌شود.

شرایط شرکت در المپیاد نانو فناوری

شرکت در هر رشته از المپیادهای علمی دانش‌آموزی شرایط اختصاصی خود را دارد. در ادامه فهرستی از شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش‌آموزی نانو فناوری ارائه شده است:

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم در تمامی رشته‌های تحصیلی امکان ثبت‌نام برای شرکت در این المپیاد را دارند. البته باید در دوره‌ی متوسطه هیچگونه وقفه‌ی تحصیلی یا ترک تحصیل نداشته باشند. همچنین بیش از دو دوره در مرحله‌ی عملی المپیاد نانو حضور پیدا نکرده باشند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند. اما تسهیلات بنیاد ملی نخبگان شامل حال آن‌ها می‌شود.

🔹 برای دارندگان مدال طلا ۷۰ امتیاز، مدال نقره ۵۰ امتیاز و مدال برنز ۳۰ امتیاز در بنیاد ملی نخبگان لحاظ می‌شود.

🔹 ثبت نام المپیاد نانو به دو صورت فردی و گروهی است؛ برای ثبت نام انفرادی مستقیماً به وبگاه my.medu.ir و برای ثبت‌نام گروهی به پژوهش‌سراهای منطقه‌ی محل سکونت خود مراجعه کنید. برگزیدگان علاوه بر دریافت لوح تقدیر و مدال، از جوایز نقدی برخوردار می‌شوند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی نانو فناوری به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

منابع المپیاد علمی نانو فناوری

باشگاه دانش‌آموزی فناوری نانو اقدام به تدوین سرفصل آزمون و معرفی مقالات و کتب، به عنوان منابع پیشنهادی المپیاد نانو کرده است. مباحث اتمی و مولکولی در کتاب‌های درسی فیزیک، شیمی و مطالب درون سلولی در زیست‌شناسی پایه‌های دهم تا دوازدهم (مقطع متوسطه دوم) و مقالات منتخب سایت باشگاه نانو منابع اصلی آزمون‌های کتبی المپیاد نانو است.

باشگاه نانو علاوه بر مقالاتی که لینک دانلود آن‌ها بالاتر در اختیار شما قرار گرفت، کتاب‌های دیگری را نیز به عنوان منابع پیشنهادی معرفی کرده است. این کتب به شرح زیر هستند:

1. کتاب مفاهیم اولیه فناوری نانو و کاربردهای آن در شیمی
2. کتاب مفاهیم اولیه فناوری نانو و کاربردهای آن در فیزیک
3. کتاب مفاهیم اولیه فناوری نانو و کاربردهای آن در زیست شناسی
4. نگاهی نو به دنیای نانو، مبانی علوم و فناوری نانو
5. مجموعه سوالات المپیاد دانش آموزی علوم و فناوری نانو – المپیاد علوم و فناوری نانو ایران

همچنین برای آماده‌‏سازی دانش ‌آموزان شرکت‏‌کننده در المپیاد نانو، به مراکز و نهادهای ترویجی مجری کارگاه‏‌های آمادگی المپیاد، مبالغی به عنوان حمایت پرداخت می‏‌شود تا از این طریق، توانمندی علمی داوطلبان، قبل از شرکت در مراحل مختلف المپیاد نانو ارتقاء یابد. داوطلبان می‌توانند با مراجعه به سایت باشگاه نانو، قسمت دوره‌های آموزشی، در این دوره‌ها ثبت‌نام کنند.

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد علمی نانو فناوری

علاقه‌مندانی که اقدام به ثبت‌نام در المپیاد علوم و فناوری نانو می‌کنند، باید با مطالعه‌ی منابع این المپیاد، خود را برای شرکت در آزمون و رقابت با سایر دانش‌آموزان آماده کنند. قبولی در مرحله‌ی اول این المپیاد دشوار نیست. چراکه منبع اصلی این مرحله، کتاب‌های درسی و مقالات مقدماتی هستند. اما کسب آمادگی برای مرحله‌ی دوم این المپیاد علمی، نیازمند تلاش علمی بیشتر است.

موفقیت در مرحله اول المپیاد نانو فناوری

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال به‌صورت هم‌زمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

مرحله‌ی اول المپیاد نانو فناوری معمولاً شامل  ۲۵ سوال تستی است که باید در مدت زمان ۵۰ دقیقه به آن‌ها پاسخ داد. براي پاسخ‌‏های غلط، نمره‌ی منفی در نظر گرفته می‏‌شود.

✔️ سرفصل‏‌های آزمون مرحله‌ی اول المپیاد علوم و فناوری نانو در جدول زیر فهرست شده‌اند:

موفقیت در مرحله دوم المپیاد نانو فناوری

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد به‌ طور معمول اردیبهشت ماه هر سال برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در این مرحله پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی اول هستند. افرادی که در مرحله‌ی دوم المپیاد برگزیده می‌شوند، همگی می‌توانند موفق به کسب مدال شوند. اما برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، برگزیدگان در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند.

حد نصاب راهیابی به مرحله‌ی دوم المپیاد نانو فناوری توسط اعضای کمیته‌ی علمی مشخص خواهد شد. با توجه به تعداد راه یافتگان به مرحله‌ی دوم، این مرحله در حوزه‏‌های منتخب در سراسر کشور برگزار خواهد شد. این مرحله از آزمون شامل ۲۰ سوال تستی و ۶ سوال تشریحی است و در مدت زمان ۱۲۰ دقیقه برگزار می‌‏شود. براي پاسخ‌‏های غلط در سوالات تستی، نمره‌ی منفی در نظر گرفته شده است. محور سوالات مشتمل بر نانوفیزیک، نانوشیمی و نانوزیست‌فناوری است. محتوای سوالات در این چهار محور شامل مبانی فناوری نانو، نانو مواد، خواص نانو مواد، روش‌های سنتز، روش‌های مشخصه‌یابی، کاربردهای فناوری نانو و ایمنی می‌شود.

✔️ بودجه‌بندی سوالات تستی به صورت زیر است:

✔️ سوالات تشریحی مرحله‌ی دوم در سه حالت زیر مطرح می‌‏شود:

• حل مساله (یک سوال)
• سوال تحلیلی (چهار سوال)
• سوال از کاربرد، نحوه‌ی کار و نکات ایمنی استفاده از دستگاه‌های تخصصی شبکه‌ی آزمایشگاه‌های آموزشی نانو (توانا) شامل الکتروریسی، انفجار الکتریکی سیم، پوشش‌دهی به روش اسپاترنیگ، پوشش دهی دورانی، همگن‌ساز التراسونیک، میکروسکوپ تونلی روبشی (STM)، میکروسکوپ نیروی اتمی (AFM) و اسپکتروفتومتر (UV-Vis) (یک سوال).

موفقیت در مرحله سوم المپیاد علمی نانو فناوری

دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) المپیاد شهریورماه هر سال برگزار می‌شود. در انتهای این دوره، تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود. شرکت‌کنندگان در این دوره، پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی کشور هستند. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است.

این مرحله با حضور ۴۰ نفر برتر مرحله دوم در قالب یک اردوی عملی- آموزشی برای برگزیدگان کشوری در یک مرکز معتبر علمی-پژوهشی برگزار خواهد شد. قبل از دوره، دانش‌آموزان با حضور در دو جلسه غیرحضوری (وبینار)، در خصوص محتوای دوره و جزئیات اجرایی آن اطلاعات لازم را کسب خواهند کرد.

در این مرحله، دانش‌آموزان ضمن فراگیری روش‌های ساخت و کاربرد نانومواد در آزمایشگاه، از حداقل یک مرکز فعال کشور در حوزه فناوری نانو نیز بازدید خواهند کرد. دانش‌آموزان در گروه‏‌های سه نفره و در قالب فعالیت‏ آزمایشگاهی با نظارت ۱۰ استاد و پشتیبان علمی که متخصص فناوری نانو هستند، با یکدیگر رقابت می‌کنند. برای هدفمند شدن فعالیت‌ها و ارزیابی بهتر، تمامی گروه‏‌ها روی یک چالش علمی و فناورانه به صورت متمرکز به فعالیت پژوهشی می‌پردازند. ارزیابی نهایی در این مرحله بر اساس امتیازات انفرادی انجام می‏‌شود.

✔️ بخش‌های اصلی مرحله عملی (مرحله سوم) المپیاد نانو به شرح زیر است:

• انجام آزمایش کاربردی در حوزه‌ی فناوری نانو به همراه انجام آزمون‏‌ها و تحلیل‌‎‏های علمی در ارتباط با یک چالش علمی و فناورانه
• برگزاری کارگاه‌های آموزشی آشنایی با نانوساختارها، روش‌های مشخصه‌یابی، خلاقیت و حل مساله
• بازدید از یک مجموعه‌ی علمی و صنعتی مرتبط با چالش دوره
• آموزش‌ شیوه‌ی ارایه، گزارش‌کار و مقاله‌نویسی علمی
• برگزاری آزمون کتبی پایان دوره بر اساس موضوع چالش مرحله‌ی سوم
• ارائه‌ی گزارش و ارائه‌ی شفاهی دستاوردهای علمی در حین دوره و نتایج کار توسط هر تیم در حضور داوران

در نهایت پس ارزیابی ‌های صورت گرفته، افراد صاحب مدال طلا، نقره و برنز مشخص می‏‌شوند. ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد نانو فناوری در دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در جدول زیر آمده است:

مزایای کسب رتبه در المپیاد نانو فناوری چیست؟

بر اساس آنچه در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش آمده است، برگزیدگان کشوری المپیاد نانو فناوری، مزایایی مانند معافیت یا کسب امتیاز در کنکور سراسری ندارند. اما این برگزیدگان تسهیلات ویژه‌ی المپیاد بنیاد ملی نخبگان را دریافت می‌کنند. دریافت جوایز نقدی و لوح تقدیر همراه با برخی امتیازات پژوهشی و امکان حضور در همایش‌های ملی ازجمله مزایای شرکت در این المپیاد هستند. درنهایت برگزیدگان جهانی در سطح مسابقاتی مانند المپیادهای بین‌المللی، جایگاه علمی خاصی در رشته‌ی المپیاد خود خواهند یافت. این جایگاه می‌تواند زمینه‌ساز دریافت بورسیه‌های علمی از دانشگاه‌های معتبر جهان و حضور در همایش‌های بین‌المللی شود.

جوایز مدال‌آوران المپیاد نانو فناوری

جوایز برگزیدگان مرحله‌ی سوم (مرحله نهایی) سیزدهمین المپیاد دانش آموزی علوم و فناوری نانو (سال 1401) به شرح زیر اعلام شده بود:

جوایز و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و ستاد ویژه توسعه فناوری نانو به برگزیدگان المپیاد سیزدهم 

مزایای عضویت در کانون برگزیدگان باشگاه نانو

• ارتباط مستقیم با نخبگان علوم و فناوری نانوی کشور و امکان شرکت در دورهمی­‌های علمی
• امکان حضور در دوره‌های آموزشی ویژه راه‌اندازی کسب و کارهای نوین
• امکان حضور در دوره‌های آموزشی تخصصی در حوزه‌ی فناوری نانو
• دریافت حمایت برای پروژه های پژوهشی

تسهیلات ویژه ستاد ویژه توسعه فناوری نانو

داوطلبان المپیاد دانش‌آموزی علوم و فناوری نانو در سال تحصیلی 1401-1400 از طرف ستاد ویژه‌ی توسعه فناوری نانو مشمول تسهیلات زیر شدند:

• تمامی داوطلبان المپیاد نانو، امکان ثبت نام رایگان در دوره‌ی آمادگی آزمون مرحله اول المپیاد نانو را خواهند داشت.
• تمامی راه‌یافتگان به مرحله‌ی دوم المپیاد نانو امکان ثبت نام رایگان در دوره‌ی پیشرفته‌ی آمادگی آزمون مرحله دوم المپیاد نانو را خواهند داشت.
• ۲۰۰ نفر برتر در آزمون مرحله‌ی دوم، امکان ثبت نام رایگان در دوره‌ی کسب و کار که به صورت آنلاین برگزار خواهد شد را خواهند داشت.
• اختصاص گرنت آموزشی-پژوهشی به مبلغ ۵.۰۰۰.۰۰۰  ریال  به ۶۰ نفر برتر آزمون مرحله دوم برای انجام پروژه‌های پژوهشی در زمینه فناوری نانو یا استفاده از خدمات و محصولات آموزشی باشگاه نانو

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد نانو فناوری

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد نانو فناوری برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

جمع‌بندی

ابتکار برگزاری المپیاد دانش‌آموزی علوم و فناوری نانو متعلق به ایران است. در کشورهای دیگر مسابقات دانش‌آموزی با تعیین یک طرح مشخص و یا اردوهای یک هفته‌ای آموزش فعالیت‌های آزمایشگاهی برگزار می‌شود، اما ترکیب رقابت همزمان در حیطه‌ی تئوری و عملی که همه‌ی مباحث اصلی مطرح در علوم و فناوری نانو را در برگیرد، تا به حال در هیچ کشوری اجرا نشده است. تاکنون سیزده دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی نانو در مراحل مختلف به صورت برگزاری آزمون تئوری و برگزاری یک اردوی علمی-عملی برای برگزیدگان مراحل تئوری برگزار شده است و برگزیدگان نهایی با توجه به آزمون‌های مرحله عملی معرفی شده‌اند.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد نانو فناوری + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد علمی جغرافیا هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد جغرافیا، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در آن و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد دانش آموزی جغرافیا

المپیاد دانش‌آموزی جغرافیا مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی در ایران توسط سازمان پرورش استعدادهای درخشان آموزش و پرورش برگزار می‌شود. ازجمله اهداف برگزاری این المپیاد می‌توان به این موارد اشاره کرد: ایجاد علاقه نسبت به مطالعات جغرافیایی، حضور فعال دانش‌آموزان در مباحث جهانی مربوط به جغرافیا، تشکیل تیم ملی المپیاد جغرافیای ایران برای شرکت در مسابقات جهانی این رشته و تهسیل ارتباط میان نوجوانان کشورهای مختلف حول محور علم جغرافیا و اهمیت پرداختن به آن.

محله‌ی اول پنجمین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی جغرافیا روز شنبه مورخ 1401/11/1 ساعت 14 بعدازظهر برگزار می‌شود.

المپیاد جهانی جغرافیا (iGeo) یک رقابت معتبر سالانه بین دانش‌آموزان 16 تا 19 ساله از سراسر جهان است. دانش‌آموزان منتخب هر کشور، از میان هزاران دانش‌آموزی که در المپیادهای جغرافیای ملی خود شرکت می‌کنند، برگزیده می‌شوند. از المپیاد جهانی جغرافیا به‌عنوان معتبرترین المپیاد جهانی یاد می‌کنند. المپیاد جهانی جغرافیا از سه بخش تشکیل شده است: یک آزمون کتبی، یک آزمون چند رسانه‌ای و یک تمرین میدانی قابل‌توجه که نیاز به مشاهده دارد. در مرحله‌ی میدانی نقشه برداری و تجزیه و تحلیل جغرافیایی انجام می‌شود. تیم‌های ملی در این المپیاد همچنین پوستر ارائه می‌دهند و به تبادلات فرهنگی می‌پردازند.

شرایط شرکت در المپیاد جغرافیا

شرکت در هر رشته از المپیادهای علمی دانش‌آموزی شرایط اختصاصی خود را دارد. در ادامه فهرستی از شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش‌آموزی جغرافیا ارائه شده است:

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم در رشته‌های ادبیات و علوم انسانی و معارف اسلامی امکان ثبت‌نام برای شرکت در این المپیاد را دارند.

🔹 میانگین نمره‌ی 17 و بالاتر در درس زبان انگلیسی در دوره‌ی اول متوسطه و پایه‌های دهم و یازدهم از شرایط ضروری برای شرکت در این المپیاد است.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند. اما تسهیلات بنیاد ملی نخبگان شامل حال آن‌ها می‌شود.

🔹 با توجه به اینکه آزمون المپیاد بین‌المللی جغرافیا به زبان انگلیسی است، تعدادی از سوال‌های المپیاد ملی جغرافیا نیز در مراحل مختلف به زبان انگلیسی خواهد بود.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی جغرافیا به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 8 عدد.

منابع المپیاد علمی جغرافیا

بر اساس بخشنامه‌ی آموزش و پرورش برای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد جغرافیا مطالعه‌ی کتب درسی زیر مفید است:

• کتاب جغرافیای ایران پایه‌ی دهم
• کتاب جغرافیای 2 (ناحیه‌ای) پایه‌ی یازدهم علوم انسانی
• کتاب جغرافیای 3 (کاربردی) پایه‌ی دوازدهم علوم انسانی
• کتاب انسان و محیط زیست پایه‌ی یازدهم

همچنین باشگاه دانش‌پژوهان جوان در طی سال‌های گذشته این کتب را نیز به‌عنوان منابع مطالعاتی برای شرکت در مراحل اول و دوم المپیاد جغرافیا اعلام کرده است:

• بخش جغرافیای کتاب مطالعات اجتماعی پایه‌های هفتم، هشتم و نهم (دوره‌ی متوسطه‌ی اول)
• کتاب مبانی نقشه‌خوانی، تالیف مجتبی ایمانی، چاپ انتشارات دانشگاه تهران (فصول اول تا شش و دهم تا سیزدهم)
• کتاب مبانی جغرافیای سیاسی، تالیف فاطمه‌سادات میراحمدی، دره(مهاجرانی) میرحیدر و عمران راستی، چاپ انتشارات سمت (فصول چهار و پنج)
• کتاب مقدمه‌ای بر جغرافیا، تالیف: جان اسمیت، ترجمه‌ی سیدیحیی صفوی، مهدی مدیری، چاپ سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد علمی جغرافیا

علاقه‌مندانی که اقدام به ثبت‌نام در المپیاد جغرافیا می‌کنند، باید با مطالعه‌ی منابع این المپیاد، خود را برای شرکت در آزمون و رقابت با سایر دانش‌آموزان آماده کنند. قبولی در مرحله‌ی اول این المپیاد دشوار نیست. چراکه منبع اصلی این مرحله، کتاب‌های درسی هستند. اما کسب آمادگی برای مرحله‌ی دوم این المپیاد علمی، نیازمند تلاش بیشتر و بهره‌مندی از برخی از کتب غیردرسی در زمینه‌ی جغرافیا است.

علاوه بر مطالعه‌ی کتب درسی و غیر درسی که فهرست آن‌ها در بخش منابع المپیاد جغرافیا در این مقاله ذکر شد، بهره‌گیری از سوالات المپیاد جغرافیا در سال‌های گذشته نیز می‌تواند در کسب موفقیت موثر باشد.

موفقیت در مرحله اول المپیاد جغرافیا

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال به‌صورت هم‌زمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

مطالعه‌ی کتب درسی مرتبط با جغرافیا که فهرست آن‌ها بالاتر ذکر شده است، معمولاً برای کسب قبولی در این مرحله کافی است.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد جغرافیا

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد به‌ طور معمول اردیبهشت ماه هر سال برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در این مرحله پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی اول هستند. افرادی که در مرحله‌ی دوم المپیاد برگزیده می‌شوند، همگی می‌توانند موفق به کسب مدال شوند. اما برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، برگزیدگان در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند.

بر اساس آنچه سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان اعلام کرده است، مرحله‌ی دوم المپیاد جغرافیا براساس سرفصل‌های المپیاد جهانی تعیین می‌شود. مرحله‌ی دوم آزمون المپیاد جغرافیا شامل سوالات عملی، چندگزینه‌ای، تشریحی و پاسخ کوتاه می‌شود. برای موفقیت در این مرحله از المپیاد باید علاوه بر کتاب‌های درسی، کتب مرجع جغرافیا از جمله منابعی که بالاتر ذکر شد مطالعه شوند. پس از برگزاری آزمون مرحله‌ی دوم، حدود 40 دانش‌آموز برگزیده می‌شوند و باید در دوره‌ی تابستانی شرکت کنند.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد علمی جغرافیا

دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) المپیاد شهریورماه هر سال برگزار می‌شود. در انتهای این دوره، تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود. شرکت‌کنندگان در این دوره، پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی کشور هستند. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد جغرافیا در دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد دانش‌ آموزی جغرافیا

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند ازجمله المپیاد جغرافیا برگزار می‌شود. طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد جغرافیا بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد جغرافیا 4 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

مزایای کسب رتبه در المپیاد جغرافیا چیست؟

بر اساس آنچه در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش آمده است، برگزیدگان کشوری المپیاد جغرافیا، مزایایی مانند معافیت یا کسب امتیاز در کنکور سراسری ندارند. اما این برگزیدگان تسهیلات ویژه‌ی المپیاد بنیاد ملی نخبگان را دریافت می‌کنند. دریافت جوایز نقدی و لوح تقدیر همراه با برخی امتیازات پژوهشی و امکان حضور در همایش‌های ملی ازجمله مزایای شرکت در این المپیاد هستند.

درنهایت برگزیدگان جهانی در سطح مسابقاتی مانند المپیادهای بین‌المللی، جایگاه علمی خاصی در رشته‌ی المپیاد خود خواهند یافت. این جایگاه می‌تواند زمینه‌ساز دریافت بورسیه‌های علمی از دانشگاه‌های معتبر جهان و حضور در همایش‌های بین‌المللی شود.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد جغرافیا

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد جغرافیا برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد جغرافیا می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

المپیاد جغرافیا برای دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم رشته‌های علوم انسانی و معارف اسلامی برگزار می شود. دارا بودن میانگین نمره‌ی هفده و بالاتر در درس زبان انگلیسی در دوره‌ی اول متوسطه و پایه‌های دهم و یازدهم یکی دیگر از شرایط شرکت در این المپیاد است. منابع اصلی مراحل اول و دوم این المپیاد، کتاب‌های درسی و تنها سه عنوان کتاب مرجع در زمینه‌‎ی علم جغرافیا هستند. از این نظر قبولی در این مراحل نسبت به برخی از المپیادهای دیگر ساده‌تر است. اما با پیش رفتن دانش‌آموزان تا مرحله‌ی سوم و ورود به دوره‌ی آموزش تابستانی، مباحث دشوارتری در زمینه‌های مختلف علم جغرفیا مطرح می‌شوند.

تسلط به زبان انگلیسی برای کسب موفقیت در مرحله‌ی نهایی المپیاد جغرافیا و حضور در مسابقات جهانی اهمیت دارد. با توجه به اینکه کسب مدال کشوری در این المپیاد مزایایی مانند معافیت از کنکور را در پی ندارد، داوطلبان شرکت در این المپیاد باید به رشته‌ی جغرافیا علاقمند باشند. درنهایت موفقیت در این رشته‌ی خاص و پیش رفتن تا سطح مسابقات جهانی می‌تواند دانش‌آموز منتخب را به سمت کسب سهمیه‌های علمی مناسب و یا امکان حضور در همایش‌های مطرح جهانی سوق دهد.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد جغرافیا + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد نجوم و اخترفیزیک هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد نجوم و اخترفیزیک، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در المپیاد نجوم و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد نجوم دانش آموزی

المپیاد نجوم و اخترفیزیک با هدف جذب دانش‌آموزان با استعداد و علاقمند به علوم پایه‌ای مانند فیزیک و نجوم برگزار می‌شود. این المپیاد به نسبت المپیادهای دیگر، پویاتر، هیجان‌انگیزتر و جالب‌تر است و به همین دلیل علاقمندان بسیاری دارد. باشگاه دانش‌پژوهان جوان هر ساله المپیاد ملی نجوم و اخترفیزیک را در سه مرحله برگزار می‌کند. مرحله‌ی اول شامل یک آزمون تستی است و در مرحله‌ی دوم یک آزمون کتبی تشریحی از شرکت‌کنندگان گرفته می‌‎شود. 40 برگزیده‌ی نهایی مرحله‌ی دوم نیز که به دوره‌ی تابستانی می‌روند، بعد از طی کردن دوره‌های آموزشی و شرکت در آزمون‌های تئوری و عملی، در آزمون رصد نیز شرکت می‌کنند. درنهایت 10 نفر مدال طلا خواهند گرفت و از میان این افراد 5 نفر تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران را تشکیل خواهند داد.

مرحله‌ی اول نوزدهمین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی نجوم و اخترفیزیک، روز دوشنبه مورخ 1401/11/3 ساعت 9 صبح برگزار می‌شود.

المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک (IOAA) یک مسابقه‌ی بین‌المللی برای دانش‌آموزان دبیرستانی است. نخستین المپیاد جهانی نجوم در سال 2007 میلادی در تایلند برگزار شد. این المپیاد بین‌المللی در سال 2009 به میزبانی ایران برگزار شد. درواقع نماینده‌ی ایران در کنار نمایندگان کشورهای تایلند، اندونزی، چین و لهستان ایده‌ی برگزاری المپیاد بین‌المللی نجوم و اخترفیزیک را مطرح کردند. البته بد نیست بدانید که مسابقات مشابهی از سال ۱۹۹۶ در حال برگزاری است که المپیاد جهانی نجوم (IAO) نامیده می‌شود. قبل از ایجاد المپیاد جدید، بیشتر کشورها از جمله ایران در این المپیاد شرکت می‌کردند.

المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک طی 10 روز برگزار می‌شود و هر کشور یک تیم 5 نفره به مسابقات اعزام می‌کند. شرکت‌کنندگان ابتدا در یک آزمون تئوری شرکت می‌کنند که معمولاً شامل 15 سوال کوتاه و 2 یا 3 سوال بلند است. نتیجه‌ی این آزمون، نیمی از نمره‌ی نهایی تیم‌ها خواهد بود. آزمون بعدی مربوط به تحلیل داده است که 25 درصد از نمره‌ی نهایی را به خود اختصاص می‌دهد. آزمون رصد نیز بخش نهایی المپیاد است و 25 درصد نمره‌ی نهایی مربوط به این بخش است. در این مسابقات بین‌المللی کسانی مدال طلا کسب می‌کنند که نمره‌شان بیش از ۹۰٪ میانگین سه نفر اول باشد.

شرایط شرکت در المپیاد نجوم و اخترفیزیک

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در المپیاد نجوم و اخترفیزیک و مزایای کسب رتبه و مدال در این رشته ذکر شده است:

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد نجوم و اخترفیزیک را دارند.

✔️ دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد نجوم و اخترفیزیک دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

✔️ تمامی مدال آوران المپیاد نجوم و اخترفیزیک می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

✔️ دانش‌آموزانی که موفق به کسب مدال طلا شوند در باشگاه دانش پژوهان جوان آموزش‌های تکمیلی می‌بینند و بعد از آزمون‌های انتخابی تیمی، 5 نفر برگزیده و به المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک اعزام می‌شوند.

✔️ بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی نجوم و اخترفیزیک به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 15 عدد، تعداد مدال نقره 15 عدد، تعداد مدال طلا 10 عدد.

منابع المپیاد نجوم و اخترفیزیک

منابع آزمون‌های المپیاد گسترده هستند. اگر علاقمند به هر کدام از رشته‌های المپیاد، ازجمله نجوم و اخترفیزیک، باشید، منابع فارسی و انگلیسی بسیاری در بازار برای مطالعه‌ی جدی این رشته‌ها وجود دارد. اما بر اساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، منابع مرحله‌ی اول آزمون المپیاد نجوم شامل این کتب درسی دوره‌ی متوسطه‌ی دوم است:

• ریاضی 1 و 2
• فیزیک 1 و 2 و 3
• هندسه 1 و 2 و 3
• حسابان 1 و 2

در بخشنامه‌ی مربوط به المپیادهای علمی 1401 آمده است که سوالات مرحله‌ی اول المپیاد نجوم و اخترفیزیک شامل مباحث ذیل هستند:

• نجوم کروی
• مکانیک سماوی
• اخترفیزیک
• کیهان‌شناسی
• ابزارشناسی و رصد

در ادامه منابع مناسب برای شرکت در آزمون‌های مراحل مختلف المپیاد نجوم و اخترفیزیک را ذکر کرده‌ایم:

منابع مرحله اول المپیاد نجوم و اخترفیزیک

در مرحله‌ی اول المپیاد نجوم و اخترفیزیک معمولاً 35 سوال تستی مطرح می‌شود. علاوه بر منابع درسی که خود باشگاه دانش‌پژوهان جوان طی بخشنامه‌ای که بالاتر ذکر شد، اعلام کرده است، مطالعه‌ی کتاب‌های مقدماتی نجوم نیز کمک کننده خواهند بود. در ادامه منابع مناسب مرحله‌ی اول المپیاد نجوم و اخترفیزیک ذکر شده‎‌اند:

• الفبای نجوم و اخترفیزیک، تالیف محمدپیام بهرام‌پور، چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان
• ستاره‌شناسی؛ اصول و عمل، تالیف دیکلارک، ترجمه‌ی احسان مهرجو، چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان
• نجوم به زبان ساده، تالیف مایر دگانی، ترجمه‌ی محمدرضا خواجه‌پور، چاپ انتشارات گیتاشناسی
• نجوم دینامیکی، تالیف رابرت جیمز دیکسون، ترجمه‌ی احمد خواجه‌نصیرطوسی، چاپ مرکز نشر دانشگاهی
• تئوری و مسائل نجوم، تالیف پالن استیسی، ترجمه‌ی صمد غلامی، چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان

منابع مرحله دوم و سوم المپیاد نجوم و اخترفیزیک

در مرحله‌ی دوم المپیاد نجوم، سوالات دشوارتر و پیچیده‌تر هستند. در این مرحله آزمون مشتمل بر 6 تا 10 سوال تشریحی است. برای کسب آمادگی آزمون مرحله دوم، علاوه بر منابع مرحله‌ی اول باید منابع دیگری مطالعه کنید که نام برخی از آن‌ها در ادامه آمده است:

منابع مبحث نجوم کروی:

• نجوم کروی، تالیف و.م. اسمارت، ترجمه‌ی داود محمدزاده جسور، چاپ مرکز نشر دانشگاهی (توصیه می‌شود فصل‌های 1، 2، 3 و 6 این کتاب مطالعه شوند.)
• نجوم و مثلثات کروی، تالیف کامبیز خالقی، چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان

منابع مبحث مکانیک سماوی:

• آشنایی با مکانیک، تالیف دنیل کلپنر و رابرت کُلنکو، ترجمه‌ی محمدعلی جعفری، چاپ انتشارات فاطمی (توصیه می‌شود فصول 1 تا انتهای 6 و فصل 9 این کتاب مطالعه شود.)
•  مکانیک سماوی، تالیف محمدجواد شریعت‌زاده و مهدی خاکیان قمی، چاپ انتشارات خوشخوان
• مکانیک تحلیلی، تالیف گرانت فاولز و جورج کسیدی، ترجمه‌ی جعفر قیصری، چاپ مرکز نشر دانشگاهی

منابع مبحث اخترفیزیک:

• مقدمه‌ای بر اخترفیزیک نوین، تالیف برادلی کارول و دیل استلی، ترجمه‌ی کامبیز خالقی و احسان مهرجو، چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان
• نجوم و اخترفیزیک مقدماتی، تالیف تقی عدالتی و جمشید قنبری، چاپ انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد
• آشنایی با اخترفیزیک ستاره‌ای (سه جلد)، تالیف اریکا بوم – ویتنس، ترجمه‌ی منیژه رهبر، چاپ مرکز نشر دانشگاهی
• مبانی نجوم، تالیف هانو کارتونن، هیکی اوجا، کروگر، مارکو پوتانن، کارل جی. دونر، ترجمه‌ی کامبیز خالقی، ذوالفقار دانشی‌نسب، چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان

منابع مبحث کیهان‌شناسی:

• مقدمه‌ای بر کیهان‌شناسی نوین، تالیف اندرو لیدل، ترجمه‌ی کامبیز خالقی و فرهاد ذکاوت، چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان
• آشنایی با کیهان‌شناسی، تالیف جیانت ویشنو نارلیکار، ترجمه‌ی منیژه رهبر، چاپ مرکز نشر دانشگاهی

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد نجوم و اخترفیزیک

در حال حاضر بسیاری از مدارس کشور برای علاقمندان به شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی کلاس‌ برگزار می‌کنند. برخی از موسسات آموزشی آزاد نیز کلاس‌های المپیاد دارند. معمولاً مدال‌آوران سال‌های گذشته، به تدریس مباحث المپیاد می‌پردازند. استفاده از کلاس‌های آموزشی، بهره‌گیری از برنامه‌های مشاوران تحصیلی و استفاده از منابع مناسب برای مطالعه‌ی مباحث المپیاد، برای کسب موفقیت در المپیاد نجوم و اخترفیزیک، اهمیت دارند.

موفقیت در هر مرحله از المپیاد نجوم تلاش‌های خاص خود را می‌طلبد و درنهایت مزایا و تسهیلاتی برای برگزیدگان در بر دارد. در ادامه‌ی مقاله توصیه‌هایی برای تسهیل روند موفقیت در هر مرحله ذکر شده و به مزایا و تسهیلات کسب رتبه در آن‌ها، پرداخته شده است:

موفقیت در مرحله اول المپیاد نجوم و اخترفیزیک

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد نجوم معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی  my.medu.ir انجام می‌شود.

برای کسب موفقیت در مرحله‌ی اول نیاز به دانش گسترده نیست. درواقع اگر دانش‌آموزان دوره‌ی دوم متوسطه بر مباحث درسی خود و مباحث مقدماتی نجوم مسلط باشند و سوالات سال‌های گذشته را حل کنند، امکان کسب موفقیت در مرحله‌ی اول را دارند. آزمون مرحله‌ی اول المپیاد نجوم به طور متوسط شامل 35 سوال تستی است. کسب دست‌کم 10 تا 15 درصد کف قبولی در این مرحله است.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد نجوم و اخترفیزیک می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیاد اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی دوم می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود. تقویت پایه‌ای و پیشرفته‌ی دانش‌آموز در دروس فیزیک و ریاضی از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد نجوم است. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیاد نجوم تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس خوبی برای کسب درصدهای خوب در آزمون سراسری کنکور دارند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد نجوم و اخترفیزیک

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. آزمون این مرحله شامل 6 تا 10 سوال تشریحی است. شرکت در آزمون‌های منظم با بهره‌گیری از سوالات مرحله‌ی دوم المپیاد نجوم در سال‌های گذشته و سوالات المپیاد‌های بین‌المللی پیشین می‌تواند شرایط بهتری برای شرکت‌کنندگان فراهم کند.

در این مرحله دیگر هیچ کدام از سوالات در حد مباحث کتاب درسی نیستند و استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی که برخی از آن‌ها در این مقاله ذکر شد، ضروری است. پذیرفته شدگان این مرحله معمولاً بین 30 تا 40 درصد نمره‌ی کل آزمون را کسب می‌کنند.

در مرحله‌ی دوم حدود 40 نفر در المپیاد نجوم و اخترفیزیک برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

پس موفقیت در آزمون مرحله‌ی دوم المپیادها به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان مرحله‌ی دوم المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند. به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد نجوم و اخترفیزیک

در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد نجوم و اخترفیزیک دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مطالعه برای دوره‌ی تابستان بسیار پیشرفته‌تر از مراحل قبلی است. در این مرحله که شامل یک دوره‌ی حدوداً هشت هفته‌ای است، مباحث پیشرفته‌ی نجوم و اخترشناسی به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود.

بعد از برگزاری چندین و چند آزمون در این دوره، برگزیدکان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیاد نجوم منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای دانش‌آموزی است.

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد نجوم و اخترفیزیک

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند از جمله المپیاد نجوم برگزار و طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک 5 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

مزایای کسب رتبه در المپیاد نجوم چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیاد نجوم و اخترفیزیک، پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیاد نجوم

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا در المپیاد نجوم و اخترفیزیک که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، 10 نفر است.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد نجوم

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد نجوم برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد نجوم و اخترفیزیک می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

المپیاد‌ نجوم و اخترفیزیک می‌تواند برای دانش‌آموزان علاقمند، کوشا و با استعداد، یک سکوی پرتاب به حساب آید که شرکت در آن مزایای بسیاری برای آن‌ها دربر داشته باشد. جوایز برگزیدگان المپیاد را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیاد نجوم مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند نیز سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

دانش‌آموزان کشور ما همواره شرکت فعالی در المپیاد‌های جهانی داشته‌اند. در پانزدهمین المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک (IOAA ۲۰۲۲) که در شهر کوتایسی گرجستان برگزار شد، تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران ۹ مدال طلا و یک نقره کسب کرد. در المپیاد جهانی نجوم، علاوه بر تیم 5 نفره‌ی اصلی، هر کشور می‌تواند یک تیم «ب» (میهان) نیز به مسابقات اعزام کند. تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران از میان ۴۵ کشور برای دومین بار مقام اول مسابقات را کسب کرد. در این دوره از مسابقات، تیم‌های آمریکا، کانادا، کره جنوبی، هند، برزیل و تایلند بعد از تیم جمهوری اسلامی ایران قرار گرفتند.

اما کسب موفقیت در مراحل مختلف المپیاد نجوم منوط به تلاش مستمر، شرکت در کلاس‌های آموزشی یا دسترسی به منابع معتبر المپیاد است. ما در این مقاله ضمن معرفی مباحث مختلف المپیاد نجوم، مهم‌ترین منابع موجود برای مطالعه را معرفی کرده و شرایط شرکت، کسب موفقیت و تسهیلات ارائه شده در این المپیاد دانش‌آموزی را تشریح کردیم.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد نجوم + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان و ارتقای سطح علمی در کشور است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد ادبی هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد ادبی، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در المپیاد ادبی و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد ادبی دانش آموزی

المپیاد ادبی از سال تحصیلی 1367-1366 در ایران در حال برگزاری است. هدف از برگزاری این المپیاد شناسایی دانش‌آموزان مستعد برای تحصیل در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی است. تمام دانش‌آموزان رشته‌های نظری می‌توانند در المپیاد ادبی شرکت کنند. این ویژگی خاص این رشته از المپیاد است. اما درنهایت ۱۲ نفر اول رشته‌های علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی، مدال طلا می‌گیرند. ۶ نفر اول رشته‌های ریاضی فیزیک و علوم تجربی هم اگر نمره‌ای کمتر از آخرین طلای رشته‌های انسانی و معارف نگرفته نباشند، مدال طلا خواهند گرفت.

المپیاد ادبی در سه مرحله برگزار می‌شود. دو مرحله‌ی اول شامل سوالات تستی هستند. در مرحله‌ی اول حدود یکصد نفر پذیرفته می‌شوند. در مرحله‌ی دوم از میان این افراد، تنها 40 نفر برگزیده خواهند شد. این 40 نفر در دوره‌ی آموزشی تابستان شرکت خواهند کرد. در انتهای این دوره‌ی آموزشی چند هفته‌ای که شامل آزمون‌ها و مصاحبه‌های علمی نیز هست، برگزیدگان نهایی معرفی می‌شوند.

دارندگان مدال طلای المپیاد ادبی می‌توانند در هر یک از رشته‌های دانشگاهی علوم انسانی و هنر بدون کنکور به تحصیل خود ادامه بدهند.

مرحله‌ی اول سی‌وششمین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی ادبی روز پنج‌شنبه مورخ 1401/11/6 ساعت 9 صبح برگزار می‌شود.

شرایط شرکت در المپیاد ادبی

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در المپیاد ادبی و مزایای کسب رتبه و مدال در این رشته ذکر شده است:

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد ادبی را دارند.

✔️ شرکت دانش‌آموزان پایه‌ی دهم در المپیاد ادبی به صورت آزمایشی است و به دوره‌ی آموزشی تابستان راه نخواهند یافت.

✔️ دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد ادبی دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

✔️ برگزیدگان المپیاد ادبی می‌توانند در کنار رشته‌های علوم انسانی، رشته‌های گروه هنر را نیز برای تحصیل در دانشگاه انتخاب کنند.

✔️ تعداد نفرات دریافت‌کننده‌ی مدال طلای المپیاد ادبی از رشته‌های علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی، 12 نفر و از سایر رشته‌ها 6 نفر هستند که به شرط کسب حد نصاب لازم، معرفی می‌شوند.

✔️ تمامی مدال آوران المپیاد ادبی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

✔️ بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی ادبی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 11 عدد، تعداد مدال نقره 11 عدد، تعداد مدال طلا 18 عدد.

منابع المپیاد ادبی

محوریت اصلی سوالات در آزمون مرحله‌ی اول المپیاد ادبی، متون کهن نظم و نثر فارسی است. مطالعه‌ی غزلیات حافظ و سعدی در کنار شناخت شاهنامه‌ی فردوسی و آشنایی با کتاب تاریخ بیهقی قطعاً در کسب موفقیت موثر هستند. اما در مرحله‌ی دوم این المپیاد، دانش ادبی نیز اهمیت می‌یابد. مثلاً آشنایی با انواع شعر کلاسیک و نو و سبک‎‌های مختلف شعر همچون سبک‌های عراقی، هندی و خراسانی، مهم است. برای کسب موفقیت در این مرحله مطالعه‌ی کتاب‌هایی مانند «ادوار شعر فارسی» به قلم دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی، به شما کمک خواهد کرد.

🔹 هر سال باشگاه دانش‌پژوهان جوان منابع مربوط به مرحله‌ی اول المپیاد ادبی را اعلام می‌کند. بر اساس بخشنامه‌ی 1401، منابع مرحله‌ی اول المپیاد ادبی به قرار زیر هستند:

الف) کتب درسی:

• کتاب فارسی پایه‌ی دهم و یازدهم، کتاب علوم و فنون ادبی 1 و 2، کتاب عربی و زبان قرآن 1 و 2

ب) متون نظم و نثر:

• شاهنامه‌ی فردوسی، داستان سیاوش، تصحیح جلال خالقی مطلق
• مثنوی معنوی، دفتر اول، تصحیح نیکلسون
• قابوسنامه، باب‌های 4، 5 و 6، نشر علمی و فرهنگی
• گلستان سعدی، باب‌های 1 و 2، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی
• بوستان سعدی، باب‌های 1 و 2، تصحیح و توضیح علامحسین یوسفی
• دفتر آینه‌های ناگهان، قیصر امین‌پور و شعر مسافر سهراب سپهری

منابع مراحل دوم و سوم المپیاد ادبی

تا اینجا منابعی را مطرح کردیم که در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش برای مرحله‌ی اول المپیاد ادبی 1401 معرفی شده بودند. اما به طور کلی برای کسب موفقیت در مراحل مختلف المپیاد ادبی، کتب زیادی را می‌توان مطالعه کرد.

مثلاً برای کسب آمادگی در مرحله‌ی دوم، عموماً دانش‌آموزان کتاب‌های درسی؛ ادبیات یازدهم انسانی، زبان فارسی یازدهم انسانی، عربی یازدهم انسانی، آرایه‌های ادبی یازدهم انسانی و تاریخ ادبیات یازدهم انسانی را نیز مطالعه می‎‌کنند. کتب نثر و اشعار بسیاری ممکن است به عنوان منبع آزمون‌های مراحل دوم و سوم المپیاد ادبی مطرح باشند، بخشی از آن‌ها در جدول زیر ذکر شده‌اند:

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد ادبی

در حال حاضر بسیاری از مدارس کشور برای علاقمندان به شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی کلاس‌ برگزار می‌کنند. برخی از موسسات آموزشی آزاد نیز کلاس‌های المپیاد دارند. معمولاً مدال‌آوران سال‌های گذشته، به تدریس مباحث المپیاد می‌پردازند. استفاده از کلاس‌های آموزشی، بهره‌گیری از برنامه‌های مشاوران تحصیلی و استفاده از منابع مناسب برای مطالعه‌ی مباحث المپیاد، برای کسب موفقیت در المپیاد ادبی، اهمیت دارند.

موفقیت در هر مرحله از المپیاد ادبی تلاش‌های خاص خود را می‌طلبد و درنهایت مزایا و تسهیلاتی برای برگزیدگان در بر دارد. در ادامه‌ی مقاله توصیه‌هایی برای تسهیل روند موفقیت در هر مرحله ذکر شده و به مزایا و تسهیلات کسب رتبه در آن‌ها، پرداخته شده است:

موفقیت در مرحله اول المپیاد ادبی

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد ادبی معمولاً بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

در آزمون مرحله‌ی اول المپیاد ادبی، 100 سوال تستی مطرح می‌شود. داوطلبان شرکت در این آزمون باید برای کسب موفقیت در این مرحله، علاوه بر کتب درسی، از منابع غیر درسی مانند شرح آثار مهمی مانند شاهنامه‌ی فردوسی، مثنوی معنویِ مولانا و بوستان و گلستان سعدی، استفاده کنند.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد ادبی می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیاد اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی دوم می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود. تقویت پایه‌ای و پیشرفته‌ی دانش‌آموز در درس ادبیات فارسی از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد ادبی است. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیاد ادبی تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس خوبی برای کسب درصد خوب ادبیات در آزمون سراسری کنکور دارند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد ادبی

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. شرکت در آزمون‌های منظم با بهره‌گیری از سوالات مرحله‌ی دوم المپیاد ادبی در سال‌های گذشته می‌تواند شرایط بهتری برای شرکت‌کنندگان فراهم کند.

در مرحله‌ی دوم المپیاد ادبی نیز مانند مرحله‌ی اول، آزمون تستی است و شامل یکصد سوال می‌شود. سوالات از مرحله‌ی اول دشوارتر و البته تخصصی‌تر هستند. پس از برگزاری آزمون حدود 40 نفر برگزیده می‌شوند و به دوره‌ی تابستانی می‌روند. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد ادبی

موفقیت در آزمون مرحله‌ی سوم المپیاد ادبی به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان  المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند. به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد ادبی دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مطالعه برای دوره‌ی تابستان بسیار پیشرفته‌تر از مراحل قبلی است. در این مرحله که شامل یک دوره‌ی هشت هفته‌ای است. بعد از برگزاری چندین و چند آزمون در این دوره، برگزیدگان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیاد ادبی منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای دانش‌آموزی است.

مزایای کسب رتبه در المپیاد ادبی چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیاد ادبی، پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیاد ادبی

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا در المپیاد ادبی که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط (رشته‌های علوم انسانی و گروه هنر) به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، 18 نفر (حداکثر 18 نفر)  است.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد ادبی

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد ادبی برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد ادبی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

المپیاد‌ ادبی می‌تواند برای دانش‌آموزان علاقمند، کوشا و با استعداد، یک سکوی پرتاب به حساب آید که شرکت در آن مزایای بسیاری برای آن‌ها دربر داشته باشد. جوایز برگزیدگان المپیاد را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیاد ادبی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند نیز سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

دانش‌آموزان کشور ما همواره شرکت فعالی در المپیاد‌های جهانی داشته‌اند. کسب موفقیت در مراحل مختلف المپیاد ادبی منوط به تلاش مستمر، شرکت در کلاس‌های آموزشی یا دسترسی به منابع معتبر المپیاد است. ما در این مقاله ضمن معرفی مباحث مختلف المپیاد ادبی، مهم‌ترین منابع موجود برای مطالعه را معرفی کرده و شرایط شرکت، کسب موفقیت و تسهیلات ارائه شده در این المپیاد دانش‌آموزی را تشریح کردیم.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد ادبی + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد کامپیوتر هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد کامپیوتر، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در المپیاد کامپیوتر و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد کامپیوتر دانش آموزی

المپیاد کامپیوتر، مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی از آغاز تا پایان روند انتخاب اعضای تیم ملی کشور، شامل چهار مرحله است. مرحله‌ی اول معمولاً بهمن‌ماه برگزار می‌شود و پذیرفته شده‌های این مرحله، اردیبهشت‌ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. حدود 40 نفر در مرحله‌ی دوم المپیاد کامپیوتر برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود و درنهایت مدال‌ها توزیع می‌شوند.

مرحله‌ی اول سی‌وسومین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی کامپیوتر روز شنبه مورخ 1401/11/1، ساعت 9 صبح برگزار می‌شود.

دارندگان مدال طلا در دوره‌ی دیگری که معمولاً در نیمه‌ی دوم سال برگزار می‌شود، شرکت می‌کنند. پس از پایان دوره‌ی طلایی‌ها، آزمون‌های انتخاب تیم برگزار می‌شود که رتبه‌های برتر به‌عنوان اعضای تیم ملی جمهوری اسلامی ایران برای اعزام به المپیادهای جهانی انتخاب می‌شوند.

المپیاد جهانی کامپیوتر یا انفورماتیک  (IOI)یک مسابقه‌ی رقابتی برنامه‌نویسی است که سالانه برای دانش‌آموزان دبیرستانی برگزار می‌شود. اولین المپیاد جهانی کامپیوتر در سال 1989 در کشور بلغارستان برگزار شد. تیم ملی المپیاد کامپیوتر جمهوری اسلامی ایران در سی و چهارمین المپیاد بین‌المللی کامپیوتر که مرداد ماه سال 1401 در کشور اندونزی برگزار شد، موفق به کسب 2 مدال طلا، یک مدال نقره و یک دیپلم افتخار شد. در این المپیاد بین‌المللی ۳۵۷ دانش‌آموز از ۹۰ کشور جهان شرکت کردند و تیم ایران توانست در مجموع جایگاه نهم این دوره را به خود اختصاص دهد.

شرایط شرکت در المپیاد کامپیوتر

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در المپیاد کامپیوتر و مزایای کسب رتبه و مدال در این رشته ذکر شده است:

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد کامپیوتر را دارند.

✔️ دانش‌آموزان پایه یازدهم که موفق به کسب مدال طلا و نقره شده‌اند در صورت شرکت مجدد، می‌توانند با ارائه‌ی گواهی اشتغال به تحصیل، بدون شرکت در مرحله اول و دوم در دوره‌ی آموزشی تابستان شرکت کنند.

✔️ دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد کامپیوتر دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

✔️ تمامی مدال آوران المپیاد کامپیوتر می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

✔️ دانش‌آموزانی که موفق به کسب مدال طلا شوند در باشگاه دانش پژوهان جوان آموزش‌های تکمیلی می‌بینند و بعد از آزمون‌های انتخابی تیمی، 4 نفر برگزیده و به المپیاد جهانی کامپیوتر اعزام می‌شوند.

✔️ بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی کامپیوتر به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 16 عدد، تعداد مدال نقره 16 عدد، تعداد مدال طلا 8 عدد.

منابع المپیاد کامپیوتر

بر اساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، کتاب‌های ریاضی (1) پایه‌ی دهم متوسطه‌ی رشته‌ی ریاضی فیزیک و ترکیبیات اثر علیرضا علیپور و چاپ انتشارات فاطمی از جمله منابع مهم المپیاد کامپیوتر هستند. در این بخشنامه کتاب آشنایی با الگوریتم‌ها اثر یحیی تابش، چاپ انتشارات فاطمی نیز به عنوان منبع ذکر شده است. در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش همچنین نام یک کتاب انگلیسی با عنوان Mathematical Circles (Russian Experience) آمده است. ترجمه‌ی فارسی این منبع با عنوان «محافل ریاضی» چاپ انتشارات فاطمی، موجود است.

منابعی که در بالا اشاره شد، در واقع منابع مرحله‌ی اول المپیاد کامپیوتر به حساب می‌آیند. برای کسب موفقیت در مراحل بعدی، باید منابع بیشتری را مورد مطالعه قرار بدهید. مثلاً کتاب‌های المپیادهای کامپیوتر ایران از آغاز تا کنون که شامل سوالات مراحل مختلف هستند، مفید خواهند بود. همچنین منابع بسیاری برای مباحث مختلف المپیاد کامپیوتر موجود است که نام برخی از آن‌ها در ادامه فهرست شده‌ است:

🔹 منابع مبحث ترکیبیات:

• آنالیز ترکیبی، تالیف علیرضا علی‌پور، انتشارات فاطمی
• جلوه‌هایی از ترکیبیات، نوشته ویکتور برایانت، ترجمه‌ی عباس ثروتی و مهدی محمدی، انتشارات دانش‌پژوهان جوان
• روش‌های احتمالاتی در المپیاد، انتشارات خوشخوان
• روش‌‎های ترکیبیات، علیرضا علی‌پور، انتشارات فاطمی
• صد و دو مسئله‌ی ترکیبیات، مؤلف تیتو آندرسکو و زومینگ فنگ، ترجمه‌ی عباس ثروتی، انتشارات دانش‌پژوهان جوان
• ترکیبیات شمارشی، تالیف احسان آرزم سا و نگین‌سادات موسوی، انتشارات خوشخوان
• آنالیز ترکیبی، تالیف علیرضا علی‌پور، انتشارات الگو
• ترکیبات شمارشی، تالیف سیداحسان آزرم‌سا و نگین‌السادات موسوی، انتشارات خوشخوان

🔹 منابع مبحث گراف:

• آشنایی با گراف‌ها، تالیف یحیی تابش، انتشارات فاطمی
• آشنایی با نظریه‌ی گراف، علیرضا علی‌پور، انتشارات فاطمی
• درس‌هایی از نظریه‌ی گراف، علیرضا علی‌پور، نشریه‌ی راه المپیاد
• نظریه‌ی گراف و کرابردهای آن، باندی مورتی
• آشنایی با نظریه‌ی گراف، داگلاس بی.وست، ترجمه‌ی بیژن شمس، نشر گسترش علوم پایه

🔹 منابع مبحث الگوریتم:

• آشنایی با الگوریتم‌ها، تالیف یحیی تابش، انتشارات فاطمی
• معماهای الگوریتمی، تالیف محمد قدسی و یاشار گنجعلی، انتشارات فاطمی
• مسئله‌های الگوریتمی، تالیف محمد قدسی و محمد مهدیان، انتشارات فاطمی
• ۶۰۰ مسئله‌ی چندگزینه‌ای از داده‌ ساختارها و الگوریتم‌ها، انتشارات فاطمی
• آشنایی با الگوریتم با رویکردی خلاقانه، انتشارات دانش پژوهان جوان
• طراحی الگوریتم با رویکردی خلاقانه، یودی منبر،

🔹 منابع مبحث برنامه‌نویسی:

• دایتل و دایتل ترجمه حسن محمدی و حسین محمدی، انتشارات نورپردازان
• الفبای C++، تالیف علی امینیان، انتشارات خوشخوان
• برنامه نویسی به زبان C++، تالیف عین‌الله جعفرنژاد قم، انتشارات علوم رایان

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد کامپیوتر

در حال حاضر بسیاری از مدارس کشور برای علاقمندان به شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی کلاس‌ برگزار می‌کنند. برخی از موسسات آموزشی آزاد نیز کلاس‌های المپیاد دارند. معمولاً مدال‌آوران سال‌های گذشته، به تدریس مباحث المپیاد می‌پردازند. استفاده از کلاس‌های آموزشی، بهره‌گیری از برنامه‌های مشاوران تحصیلی و استفاده از منابع مناسب برای مطالعه‌ی مباحث المپیاد، برای کسب موفقیت در المپیاد کامپیوتر، اهمیت دارند.

موفقیت در هر مرحله از المپیاد کامپیوتر تلاش‌های خاص خود را می‌طلبد و درنهایت مزایا و تسهیلاتی برای برگزیدگان در بر دارد. در ادامه‌ی مقاله توصیه‌هایی برای تسهیل روند موفقیت در هر مرحله ذکر شده و به مزایا و تسهیلات کسب رتبه در آن‌ها، پرداخته شده است:

موفقیت در مرحله اول المپیاد کامپیوتر

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد کامپیوتر معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

در مرحله‌ی اول المپیاد کامپیوتر 30 سوال 5 گزینه‌ای مورد آزمون قرار می‌گیرند. مبحث مورد نظر در مرحله‌ی اول ترکیبیات است. در این مرحله مهارت حل مسئله‌ی دانش‌آموزان مورد سنجش قرار می‌گیرند. اغلب سوالات حول محور مباحث شمارشی می‌گردند. در مراحل اول و دوم المپیاد کامپیوتر نیازی به برنامه‌نویسی نیست. اما دانش‌آموزانی که دانش برنامه‌نویسی دارند فهم بهتری از مباحث مورد سوال در این دو مرحله پیدا می‌کنند.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد کامپیوتر می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیاد اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی دوم می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود. تقویت پایه‌ای و پیشرفته‌ی دانش‌آموز در درس ریاضی از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد کامپیوتر است. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیاد کامپیوتر تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس خوبی برای کسب درصد خوب ریاضی در آزمون سراسری کنکور دارند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد کامپیوتر

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. شرکت در آزمون‌های منظم با بهره‌گیری از سوالات مرحله‌ی دوم المپیاد کامپیوتر در سال‌های گذشته و سوالات المپیاد‌های بین‌المللی پیشین می‌تواند شرایط بهتری برای شرکت‌کنندگان فراهم کند.

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد طی دو روز برگزار می‌شود. روز اول سوالات تستی هستند و مباحثی مانند شمارش، الگوریتم و احتمال پیشرفته مورد سوال قرار می‌گیرند. در روز دوم سوالات تشریحی هستند و مباحثی مانند استقرا، لانه کبوتری، الگوریتم‌های سازنده‌، بازی‌ها و احتمال و گراف پیشرفته مورد سوال هستند.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد کامپیوتر

مرحله‌ی سوم یا عملی المپیاد پیش از برگزاری دوره‌ی آموزشی تابستان، مختص به المپیادهای کامپیوتر و فیزیک است. پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی دوم (چند برابر ظرفیت) المپیاد کامپیوتر ملزم به شرکت در آزمون‌های تعیین‌شده از سوی کمیته‌ی عملی ذی‌ربط جهت ورود به دوره‌ی آموزشی تابستان هستند.

در مرحله‌ی عملی باید کد بزنید. برنامه‌نویسی پویا، جست‌وجوی حالت‌ها، ترکیبیات شمارشی و نظریه‌ی اعداد شمارشی الگوریتم‌ها ازجمله مباحث این مرحله هستند. در مرحله‌ی عملی حدود 40 نفر در المپیاد کامپیوتر برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

پس موفقیت در آزمون مرحله‌ی سوم المپیاد کامپیوتر به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان  المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند. به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد کامپیوتر دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مطالعه برای دوره‌ی تابستان بسیار پیشرفته‌تر از مراحل قبلی است. در این مرحله که شامل یک دوره‌ی هشت هفته‌ای است. بعد از برگزاری چندین و چند آزمون در این دوره، برگزیدگان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیاد کامپیوتر منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای دانش‌آموزی است.

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد کامپیوتر

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند از جمله المپیاد کامپیوتر برگزار و طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد کامپیوتر بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد کامپیوتر 4 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

مزایای کسب رتبه در المپیاد کامپیوتر چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیاد کامپیوتر، پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیاد کامپیوتر

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا در المپیاد کامپیوتر که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، 8 نفر است.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد کامپیوتر

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد کامپیوتر برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد کامپیوتر می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

المپیاد‌ کامپیوتر می‌تواند برای دانش‌آموزان علاقمند، کوشا و با استعداد، یک سکوی پرتاب به حساب آید که شرکت در آن مزایای بسیاری برای آن‌ها دربر داشته باشد. جوایز برگزیدگان المپیاد را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیاد کامپیوتر مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند نیز سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

دانش‌آموزان کشور ما همواره شرکت فعالی در المپیاد‌های جهانی داشته‌اند. کسب موفقیت در مراحل مختلف المپیاد کامپیوتر منوط به تلاش مستمر، شرکت در کلاس‌های آموزشی یا دسترسی به منابع معتبر المپیاد است. ما در این مقاله ضمن معرفی مباحث مختلف المپیاد کامپیوتر، مهم‌ترین منابع موجود برای مطالعه را معرفی کرده و شرایط شرکت، کسب موفقیت و تسهیلات ارائه شده در این المپیاد دانش‌آموزی را تشریح کردیم.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد کامپیوتر + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد زیست شناسی هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد زیست شناسی، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در المپیاد زیست شناسی و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد زیست شناسی دانش آموزی

المپیاد زیست شناسی، مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی از آغاز تا پایان روند انتخاب اعضای تیم ملی کشور، شامل چهار مرحله است. مرحله‌ی اول معمولاً بهمن‌ماه برگزار می‌شود و پذیرفته شده‌های این مرحله، اردیبهشت‌ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. حدود 40 نفر در مرحله‌ی دوم المپیاد زیست شناسی برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود و درنهایت مدال‌ها توزیع می‌شوند.

مرحله‌ی اول بیست و ششمین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی زیست‌شناسی روز جمعه مورخ 1401/11/7 ساعت 9 صبح برگزار می‌شود.

دارندگان مدال طلا در دوره‌ی دیگری که معمولاً در نیمه‌ی دوم سال برگزار می‌شود، شرکت می‌کنند. پس از پایان دوره‌ی طلایی‌ها، آزمون‌های انتخاب تیم برگزار می‌شود که رتبه‌های برتر به‌عنوان اعضای تیم ملی جمهوری اسلامی ایران برای اعزام به المپیادهای جهانی انتخاب می‌شوند.

المپیاد بین‌المللی زیست شناسی (IBO) مختص دانش‌آموزان زیر 20 سال است و یکی از شناخته‌شده‌ترین المپیادهای علمی بین‌المللی به حساب می‌آید. اولین IBO در سال 1990 میلادی در چکسلواکی برگزار شد و از آن زمان تاکنون هر سال برگزار شده است. این رقابت به تدریج گسترش یافته و در حال حاضر دانش‌آموزان بیش از 75 کشور از پنج قاره در آن شرکت می‌کنند. همه‌ی کشورهای شرکت کننده، معمولاً چهار مدال‌آور المپیاد ملی زیست شناسی خود را به IBO می‌فرستند.

شرایط شرکت در المپیاد زیست شناسی

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در المپیاد زیست شناسی و مزایای کسب رتبه و مدال در این رشته ذکر شده است:

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد زیست شناسی را دارند.

✔️ دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد زیست‌ شناسی دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

✔️ تمامی مدال آوران المپیاد زیست شناسی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

✔️ دانش‌آموزانی که موفق به کسب مدال طلا شوند در باشگاه دانش پژوهان جوان آموزش‌های تکمیلی می‌بینند و بعد از آزمون‌های انتخابی تیمی، ۴ نفر برگزیده و به المپیاد جهانی زیست شناسی اعزام می‌شوند.

✔️ بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی زیست شناسی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 16 عدد، تعداد مدال نقره 16 عدد، تعداد مدال طلا 8 عدد.

مباحث المپیاد زیست شناسی

علم زیست‌شناسی بسیار گسترده است. به همین دلیل مباحث مورد بحث و آزمون در المپیاد این رشته نیز گستردگی خاص خود را دارند. مباحث مورد سوال در المپیاد زیست‌شناسی در جدول زیر ارائه شده است:

منابع المپیاد زیست شناسی

منابع آزمون‌های المپیاد گسترده هستند. اگر علاقمند به هر کدام از رشته‌های المپیاد، ازجمله زیست شناسی، باشید، منابع فارسی و انگلیسی بسیاری در بازار برای مطالعه‌ی جدی این رشته‌ها وجود دارد. بر اساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش کتب زیست شناسی دبیرستان منابع اصلی مرحله‌ی اول المپیاد زیست شناسی هستند. در عین حال در این بخشنامه ذکر شده است که شناخت کافی از مطالب کتاب‌های فیزیک و شیمی دبیرستان نیز، ضروری است.

در ادامه منابع مناسب برای شرکت در آزمون‌های مراحل مختلف المپیاد زیست شناسی را ذکر کرده‌ایم:

• مرحله‌ی اول: کتاب‌های زیست‌شناسی و فیزیک و شیمی دبیرستان و زیست‌ شناسی کمپبل
• مبحث بیوشیمی: بیوشیمی استرایر (انتشارات اندیشه رفیع) و اصول بیوشیمی لنینجر (انتشارات اندیشه رفیع)
• مبحث فیزیولوژی: فیزیولوژی پزشکی گایتون و هال (انتشارات ارجمند)، فیزیولوژی پزشکی برن و لوی (انتشارات اندیشه رفیع)، مبانی فیزیولوژی (مولفین: کوشا پایداری و محمدحسین پورنبی – انتشارات دانش‌پژوهان جوان)
• مبحث گیاهی: الفبای گیاه‌شناسی (مولف: محمدصادق‌ پورجعفری- انتشارات دانش‌پژوهان جوان)، فیزیولوژی گیاهی تایز و زایگر (نشر جهاد دانشگاهی مشهد)، زیست‌ شناسی گیاهی رست (انتشارات مدرسه)
• مبحث ژنتیک: ژنتیک کلاسیک (مولف: رضا شاه‌نظر – انتشارات فاطمی)، ژنتیک از دیدگاه حل مسئله (مولف: ساسان امینی – انتشارات اندیشه‌سرا)، مقدمه‌ای بر تجزیه و تحلیل ژنتیک گریفیث (انتشارات دانش‌پژوهان جوان)
• مبحث زیست شناسی سلولی: مبانی زیست شناسی سلولی آلبرتس (انتشارات خانه زیست شناسی و اندیشه رفیع)
• مبحث زیست شناسی مولکولی: مبانی ژنتیک مولکولی (مولفین: سیدعلی آل‌محمد و منیژه رحمانی – انتشارات فاطمی)، ژنتیک مولکولی واتسون (انتشارات خانه زیست شناسی)، مبانی زیست مولکولی و مهندسی ژنتیک (مولف: گیتی امتیازی – نشر مانی)
• مبحث اکولوژی: الفبای اکولوژی جمعیت (مولف: کوشا پایداری – چاپ انتشارات دانش‌پژوهان جوان)، رفتارشناسی (مولف: محمد کرام‌الدینی – انتشارات فاطمی)، بوم‌ شناسی (مولف: محمد کرام‌الدینی – انتشارات فاطمی)

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد زیست شناسی

در حال حاضر بسیاری از مدارس کشور برای علاقمندان به شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی کلاس‌ برگزار می‌کنند. برخی از موسسات آموزشی آزاد نیز کلاس‌های المپیاد دارند. معمولاً مدال‌آوران سال‌های گذشته، به تدریس مباحث المپیاد می‌پردازند. استفاده از کلاس‌های آموزشی، بهره‌گیری از برنامه‌های مشاوران تحصیلی و استفاده از منابع مناسب برای مطالعه‌ی مباحث المپیاد، برای کسب موفقیت در المپیاد زیست شناسی، اهمیت دارند.

موفقیت در هر مرحله از المپیاد زیست شناسی تلاش‌های خاص خود را می‌طلبد و درنهایت مزایا و تسهیلاتی برای برگزیدگان در بر دارد. در ادامه‌ی مقاله توصیه‌هایی برای تسهیل روند موفقیت در هر مرحله ذکر شده و به مزایا و تسهیلات کسب رتبه در آن‌ها، پرداخته شده است:

موفقیت در مرحله اول المپیاد زیست شناسی

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد زیست شناسی معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

برای کسب موفقیت در مرحله‌ی اول نیاز به دانش گسترده نیست. تسلط بر کتاب‌های زیست‌ شناسی دوره‌ی متوسطه‌ی دوم و آشنایی با مباحث زیست شناسی عمومی کافی است. آزمون المپیاد زیست‌ شناسی در این مرحله شامل حدود 40 سوال تستی و 5 سوال پاسخ کوتاه است.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد زیست شناسی می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیاد اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی دوم می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود. تقویت پایه‌ای و پیشرفته‌ی دانش‌آموز در درس زیست از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد زیست شناسی است. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیاد زیست شناسی تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس خوبی برای کسب درصد خوب زیست در آزمون سراسری کنکور دارند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد زیست شناسی

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. آزمون این مرحله معمولاً شامل 30 سوال صحیح و غلط و حدود 10 سوال محاسباتی پاسخ کوتاه است. شرکت در آزمون‌های منظم با بهره‌گیری از سوالات مرحله‌ی دوم المپیاد زیست شناسی در سال‌های گذشته و سوالات المپیاد‌های بین‌المللی پیشین می‌تواند شرایط بهتری برای شرکت‌کنندگان فراهم کند.

در این مرحله دیگر هیچ کدام از سوالات در حد مباحث کتاب درسی نیستند و استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی که برخی از آن‌ها در این مقاله ذکر شد، ضروری است. برای موفقیت در این مرحله باید علاوه بر تسلط بر مباحث درسی و زیست شناسی عمومی، قدرت حل سوالات و محاسبات دقیق در کوتاه‌ترین زمان ممکن را داشته باشید.

در مرحله‌ی دوم حدود 40 نفر در المپیاد زیست شناسی برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

پس موفقیت در آزمون مرحله‌ی دوم المپیادها به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان مرحله‌ی دوم المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند. به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد زیست شناسی

در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد زیست شناسی دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مطالعه برای دوره‌ی تابستان بسیار پیشرفته‌تر از مراحل قبلی است. در این مرحله که شامل یک دوره‌ی هشت هفته‌ای است، مباحث مختلفی از علم زیست شناسی در دو بخش تئوری و عملی مورد آموزش و آزمون قرار می‌گیرند.

بعد از برگزاری چندین و چند آزمون در این دوره، برگزیدکان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیاد زیست شناسی منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای دانش‌آموزی است.

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد زیست شناسی

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند از جمله المپیاد زیست شناسی برگزار و طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد زیست شناسی بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد زیست شناسی 4 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

مزایای کسب رتبه در المپیاد زیست شناسی چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیاد زیست شناسی، پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیاد زیست شناسی

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا در المپیاد زیست شناسی که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، 8 نفر است.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد زیست شناسی

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد زیست شناسی برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد زیست شناسی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

المپیاد‌ زیست شناسی می‌تواند برای دانش‌آموزان علاقمند، کوشا و با استعداد، یک سکوی پرتاب به حساب آید که شرکت در آن مزایای بسیاری برای آن‌ها دربر داشته باشد. جوایز برگزیدگان المپیاد را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیاد زیست شناسی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند نیز سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

دانش‌آموزان کشور ما همواره شرکت فعالی در المپیاد‌های جهانی داشته‌اند. در تاریخ 27 تیر ماه سال 1401 اعلام شد تیم ملی المپیاد زیست شناسی ایران با کسب چهار مدال طلا در سی و سومین المپیاد بین‌المللی زیست شناسی، رتبه‌ی اول جهان را از آن خود کرده است. در این رقابت‌ها مهدی افشاری اسفیدواجانی، امیررضا زینالی، محمد امین کیانی و محمد مهدی رحیم پور به‌عنوان تیم ملی ایران، همگی مدال طلا را به دست آوردند. بنا بر اعلام باشگاه دانش‌پژوهان جوان، این بهترین نتیجه‌ی تیم ملی المپیاد زیست‌شناسی ایران از سال ۱۳۷۸ تا ۱۴۰۰، بوده است. المپیاد جهانی زیست ۲۰۲۲ به میزبانی ارمنستان و با حضور ۶۵ کشور به صورت حضوری برگزار شد. ایران و روسیه به طور مشترک در رده‌ی نخست قرار گرفتند.

کسب موفقیت در مراحل مختلف المپیاد زیست شناسی منوط به تلاش مستمر، شرکت در کلاس‌های آموزشی یا دسترسی به منابع معتبر المپیاد است. ما در این مقاله ضمن معرفی مباحث مختلف المپیاد زیست شناسی، مهم‌ترین منابع موجود برای مطالعه را معرفی کرده و شرایط شرکت، کسب موفقیت و تسهیلات ارائه شده در این المپیاد دانش‌آموزی را تشریح کردیم.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد زیست‌ شناسی + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد شیمی هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد شیمی، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در المپیاد شیمی و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد شیمی دانش آموزی

المپیاد شیمی، مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی از آغاز تا پایان روند انتخاب اعضای تیم ملی کشور، شامل چهار مرحله است. مرحله‌ی اول معمولاً بهمن‌ماه برگزار می‌شود و پذیرفته شده‌های این مرحله، اردیبهشت‌ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. حدود 40 نفر در مرحله‌ی دوم المپیاد شیمی برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود و درنهایت مدال‌ها توزیع می‌شوند.

دارندگان مدال طلا در دوره‌ی دیگری که معمولاً در نیمه‌ی دوم سال برگزار می‌شود، شرکت می‌کنند. پس از پایان دوره‌ی طلایی‌ها، آزمون‌های انتخاب تیم برگزار می‌شود که رتبه‌های برتر به‌عنوان اعضای تیم ملی جمهوری اسلامی ایران برای اعزام به المپیادهای جهانی انتخاب می‌شوند. اولین المپیاد جهانی شیمی (IChO) در سال 1968 در کشور چکسلواکی برگزار شد. این مسابقه‌ی بین‌المللی معمولاً در ماه ژوئیه‌ی هر سال (به غیر از سال ۱۹۷۱) برای دانش‌آموزان دبیرستانی در یکی از کشورهای جهان به صورت آزمون تئوری و آزمایشگاهی برگزار می‌شود.

مرحله‌ی اول سی‌وسومین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی شیمی روز یکشنبه مورخ 1401/11/2 ساعت 9 صبح برگزار می‌شود.

شرایط شرکت در المپیاد شیمی

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در المپیاد شیمی و مزایای کسب رتبه و مدال در این رشته ذکر شده است:

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد شیمی را دارند.

✔️ دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد شیمی دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

✔️ تمامی مدال آوران المپیاد شیمی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

✔️ دانش‌آموزانی که موفق به کسب مدال طلا شوند در باشگاه دانش پژوهان جوان آموزش‌های تکمیلی می‌بینند و بعد از آزمون‌های انتخابی تیمی، ۴ نفر برگزیده و به المپیاد جهانی شیمی اعزام می‌شوند.

✔️ دانش‌آموزانی که سال دهم در المپیاد شیمی شرکت می‌کنند، اما از دوره‌ی آموزشی تابستان انصراف می‌دهند، در صورت شرکت در المپیاد سال بعد، باید تمام مراحل را از ابتدا بگذرانند. دانش‌آموزان پایه‌ی دهم می‌توانند در آزمون‌های مرحله اول و دوم شرکت کنند. اما تنها یکبار مجاز به شرکت در دوره‌ی آموزشی تابستان و دوره‌های بعد خواهند بود.

✔️ بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی شیمی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 16 عدد، تعداد مدال نقره 16 عدد، تعداد مدال طلا 8 عدد.

منابع المپیاد شیمی

منابع آزمون‌های المپیاد گسترده هستند. اگر علاقمند به هر کدام از رشته‌های المپیاد، ازجمله شیمی، باشید، منابع فارسی و انگلیسی بسیاری در بازار برای مطالعه‌ی جدی این رشته‌ها وجود دارد. بر اساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش کتب شیمی دوره‌ی متوسطه‌‌ی دوم، منابع اصلی مرحله‌ی اول المپیاد شیمی هستند. در عین حال آشنایی با کتاب‌های غیر درسی شیمی عمومی کمک شایانی به شما می‌کند.

علاوه بر منابع مطالعاتی تئوری، باید روی حل تمرین خود نیز در رشته‌ی شیمی کار کنید. در ادامه منابع مناسب برای شرکت در آزمون‌های مراحل مختلف المپیاد شیمی را ذکر کرده‌ایم:

منابع مرحله اول المپیاد شیمی

در مرحله‌ی اول المپیاد شیمی معمولاً بین ۴۰ تا ۵۰ سوال تستی مطرح می‌شود. مباحث مورد سوال در این مرحله شامل این موارد هستند: ساختار اتم و خواص تناوبی، پیوندها، شیمی آلی، استوکیومتری و محلول‌ها، ترمودینامیک، سینتیک، تعادل، اسید و باز و الکتروشیمی. کتاب‌های شیمی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم به‌عنوان منابع آزمون مرحله‌ی اول المپیاد شیمی معرفی شده‌اند. در ادامه منابع مناسب مرحله‌ی اول المپیاد شیمی ذکر شده‎‌اند:

کتب مناسب برای مطالعه‌ی شیمی عمومی:

• کتب درسی شیمی دوره‌ی دوم متوسطه (استفاده از درسنامه‌ها و کتب تست کمک آموزشی توصیه می‌شود.)
• شیمی عمومی سیلبربرگ (انتشارات نوپردازان)
• شیمی عمومی مورتیمر (مرکز نشر دانشگاهی)
• شیمی عمومی پتروچی (به زبان انگلیسی)

کتب مناسب برای حل تمرین و مسئله‌های شیمی:

• مسائل برگزیده‌ی شیمی (انتشارات خوشخوان)
• 2000 مساله‌ی شیمی (انتشارات خوشخوان)
• چگونه مسائل شیمی را حل کنیم (نشر فاطمی)
• المپیادهای شیمی ایران (مرحله 1 و 2) (انتشارات دانش پژوهان جوان)
• شیمی آلی (نویسنده: بهروز بهنام – انتشارات خوشخوان)
• کارگاه شیمی آلی (نویسندگان: محمد زرگرپور و سیاوش متقی – انتشارات دانش پژوهان جوان)

منابع مرحله دوم المپیاد شیمی

در مرحله‌ی دوم المپیاد شیمی، سوالات دشوارتر و پیچیده‌تر هستند. مباحث مربوط به شیمی دوازدهم اهمیت بیشتری در این مرحله دارند. در این مرحله باید ظرف 210 دقیقه به 40 سوال تستی و حدود 6 سوال تشریحی پاسخ داد. در این آزمون مباحث مربوط به اسید و باز پررنگ‌تر هستند. برای کسب آمادگی آزمون مرحله دوم، علاوه بر منابع مرحله‌ی اول باید منابع دیگری مطالعه کنید که نام برخی از آن‌ها در ادامه آمده است:

• کارگاه حل مساله المپیاد شیمی (نویسنده: محمد اسدالهی بابلی – انتشارات دانش پژوهان جوان)
• مسائل پیشرفته‌ المپیاد شیمی (انتشارات خوشخوان)
• گنجینه‌ی المپیاد شیمی رزمندگان
• آمادگی برای المپیاد شیمی (نویسنده: امین حقیقت جهرمی)
• اصول مبانی و کاربردها (نویسنده: محمد نجم‌زاده – انتشارات دانش‌ پژوهان جوان)
• گام آخر المپیاد شیمی (انتشارات فاطمی)
• ساعت‌ها با المپیاد شیمی (نویسنده: مرتضی خلینا)
• 14 آزمون المپیاد شیمی (انتشارات الگو)
• شیمی توصیفی عناصر (نویسنده: منصور عابدینی – نشر فاطمی)
• شیمی آلی (نویسنده: علی سیدی آبی – نشر فاطمی)
• المپیادهای شیمی ایران (نویسنده: هراتی پور – انتشارات مبتکران)
• المپیاد شیمی آمریکا مسابقات ملی (مولفین: پژمان شیرازیان, علیرضا شاکری – انتشارات خوشخوان)

منابع مرحله سوم (دوره تابستان) المپیاد شیمی

در مرحله‌ی سوم المپیاد شیمی مباحثی مانند شیمی آلی، تجزیه، معدنی، شیمی فیزیک و آزمایش‌های شیمی مطرح هستند. معمولاً مشاوران المپیاد توصیه می‌کنند که دانش‌آموزان برای دوره‌‌ی تابستان روی مطالعه‌ی کتاب شیمی-فیزیک اتکینز، چاپ مرکز نشر دانشگاهی متمرکز شوید که سوالات محاسباتی دارد.

منابع شیمی فیزیک (مبحث ترمودینامیک و سینتیک):

• شیمی فیزیک اتکینز (مرکز نشر دانشگاهی)
• شیمی فیزیک لوین (انتشارات فاطمی)
• شیمی فیزیک آلبرتی (مرکز نشر دانشگاهی)
• شیمی فیزیک بارو (مرکز نشر دانشگاهی)
• مسائل برگزیده‌ی شیمی فیزیک

منابع کوانتوم:

• شیمی فیزیک لوین (جلد 3)
• شیمی عمومی مکواری
• شیمی کوانتومی لوین

منابع شیمی آلی:

• شیمی آلی سولومونز
• شیمی آلی موریسون بوید
• شیمی آلی وید
• استریوشیمی و مکانیسم کالسی
• شیمی آلی اسمیت
• شیمی آلی کلایدن
• شیمی آلی ولهارد
• شیمی آلی بروس
• شیمی آلی هورن بک
• شیمی آلی مک موری
• شیمی آلی کلین
• شیمی آلی جنکینز
• شیمی آلی کری
• شیمی آلی جونز
• 191 مسئله شیمی فضایی هلویچ
• طیف سنجی فیلد

منابع شیمی تجزیه:

• حل مسئله در شیمی تجزیه کریستین
• شیمی تجزیه هریس
• تئوری و مسائل شیمی تجزیه شومز
• شیمی تجزیه لیتینن
• شیمی تجزیه اسکوگ وست

منابع شیمی معدنی:

• شیمی معدنی هاوسکرافت (ترجمه‌ی منصور عابدینی – چاپ دانشگاه زنجان)
• شیمی معدنی آقابزرگ – ملاردی
• شیمی معدنی میسلر
• شیمی معدنی هیویی
• شیمی معدنی اتکینز شرایور
• شیمی عمومی بروس ماهان

منابع شیمی معدنی 2 (کمپلکس):

• شیمی معدنی 2 (انتشارات دانشگاه شاهرود)
• شیمی معدنی 2 (انتشارات مبتکران)

منابع شیمی عمومی:

• شیمی فیزیک لوین
• شیمی عمومی مکواری
• شیمی عمومی بروس ماهان

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد شیمی

در حال حاضر بسیاری از مدارس کشور برای علاقمندان به شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی کلاس‌ برگزار می‌کنند. برخی از موسسات آموزشی آزاد نیز کلاس‌های المپیاد دارند. معمولاً مدال‌آوران سال‌های گذشته، به تدریس مباحث المپیاد می‌پردازند. استفاده از کلاس‌های آموزشی، بهره‌گیری از برنامه‌های مشاوران تحصیلی و استفاده از منابع مناسب برای مطالعه‌ی مباحث المپیاد، برای کسب موفقیت در المپیاد شیمی، اهمیت دارند.

موفقیت در هر مرحله از المپیاد شیمی تلاش‌های خاص خود را می‌طلبد و درنهایت مزایا و تسهیلاتی برای برگزیدگان در بر دارد. در ادامه‌ی مقاله توصیه‌هایی برای تسهیل روند موفقیت در هر مرحله ذکر شده و به مزایا و تسهیلات کسب رتبه در آن‌ها، پرداخته شده است:

موفقیت در مرحله اول المپیاد شیمی

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد شیمی معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

برای کسب موفقیت در مرحله‌ی اول نیاز به دانش گسترده نیست. درواقع اگر دانش‌آموزان دوره‌ی دوم متوسطه بر مباحث درسی خود و مباحث شیمی عمومی مسلط باشند و سوالات سال‌های گذشته را حل کنند، امکان کسب موفقیت در مرحله‌ی اول را دارند. آزمون مرحله‌ی اول المپیاد شیمی به طور متوسط شامل 50 سوال تستی است.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد شیمی می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیاد اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی دوم می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود. تقویت پایه‌ای و پیشرفته‌ی دانش‌آموز در درس شیمی از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد شیمی است. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیاد شیمی تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس خوبی برای کسب درصد خوب شیمی در آزمون سراسری کنکور دارند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد شیمی

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. آزمون این مرحله شامل 40 سوال تستی و 7 سوال تشریحی است. شرکت در آزمون‌های منظم با بهره‌گیری از سوالات مرحله‌ی دوم المپیاد شیمی در سال‌های گذشته و سوالات المپیاد‌های بین‌المللی پیشین می‌تواند شرایط بهتری برای شرکت‌کنندگان فراهم کند.

در این مرحله دیگر هیچ کدام از سوالات در حد مباحث کتاب درسی نیستند و استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی که برخی از آن‌ها در این مقاله ذکر شد، ضروری است. برای موفقیت در این مرحله باید علاوه بر تسلط بر مباحث درسی و شیمی عمومی، قدرت حل سوالات و محاسبات دقیق در کوتاه‌ترین زمان ممکن را داشته باشید.

در مرحله‌ی دوم حدود 40 نفر در المپیاد شیمی برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

پس موفقیت در آزمون مرحله‌ی دوم المپیادها به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان مرحله‌ی دوم المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند. به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد شیمی

در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد شیمی دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مطالعه برای دوره‌ی تابستان بسیار پیشرفته‌تر از مراحل قبلی است. در این مرحله که شامل یک دوره‌ی هشت هفته‌ای است، مباحث مختلفی از علم شیمی در دو بخش تئوری و عملی مورد آموزش و آزمون قرار می‌گیرند. هدف این دوره آشنایی دانش‌آموزان با مباحث مقدماتی شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی فیزیک و شیمی معدنی است. دانش‌آموزان همچنین باید بتوانند آزمایش‌های شیمی عمومی را انجام دهند.

بعد از برگزاری چندین و چند آزمون در این دوره، برگزیدکان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیاد شیمی منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای دانش‌آموزی است.

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد شیمی

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند از جمله المپیاد شیمی برگزار و طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد شیمی بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد شیمی 4 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

مزایای کسب رتبه در المپیاد شیمی چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیاد شیمی، پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیاد شیمی

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا در المپیاد شیمی که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، 8 نفر است.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد شیمی

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد شیمی برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد شیمی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

المپیاد‌ شیمی می‌تواند برای دانش‌آموزان علاقمند، کوشا و با استعداد، یک سکوی پرتاب به حساب آید که شرکت در آن مزایای بسیاری برای آن‌ها دربر داشته باشد. جوایز برگزیدگان المپیاد را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیاد شیمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند نیز سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

دانش‌آموزان کشور ما همواره شرکت فعالی در المپیاد‌های جهانی داشته‌اند. در تاریخ 30 تیر ماه سال 1401 اعلام شد تیم ملی المپیاد شیمی جمهوری اسلامی ایران در پنجاه و چهارمین المپیاد جهانی شیمی موفق به کسب دو مدال طلا و دو مدال نقره شد. تیم دانش‌آموزی ایران جایگاه پنجم جهان را از میان ۸۴ کشور شرکت کننده به خود اختصاص داد.

اما کسب موفقیت در مراحل مختلف المپیاد شیمی منوط به تلاش مستمر، شرکت در کلاس‌های آموزشی یا دسترسی به منابع معتبر المپیاد است. ما در این مقاله ضمن معرفی مباحث مختلف المپیاد شیمی، مهم‌ترین منابع موجود برای مطالعه را معرفی کرده و شرایط شرکت، کسب موفقیت و تسهیلات ارائه شده در این المپیاد دانش‌آموزی را تشریح کردیم.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد شیمی + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد علمی علوم زمین هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد علوم زمین، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در آن و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد دانش آموزی علوم زمین

المپیاد دانش‌آموزی علوم زمین مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی در ایران توسط سازمان پرورش استعدادهای درخشان آموزش و پرورش برگزار می‌شود. اولین دوره‌ی المپیاد علوم زمین در ایران سال 2015 (سال تحصیلی 1393-1394) به صورت محدود برگزار شد. اما رقابت بین‌المللی در این رشته از سال 2004 میلادی و به همت سازمان بین‌المللی آموزش علوم زمین آغاز شده است.

دانش‌آموزان علاقه‌مند به شرکت در المپیاد علمی علوم زمین از رشته‌های نظری علوم تجربی و ریاضی‌فیزیک و یا شاخه‌ی تحصیلی فنی‌وحرفه‌ای می‌توانند در این المپیاد شرکت کنند. البته حضور در این المپیاد شرایط خاصی ازجمله کسب معدل خوب، کسب سطحی از نمرات در چند درس و  تسلط به زبان انگلیسی دارد. در ادامه‌ی این مقاله شرایط اختصاصی شرکت در این المپیاد دانش‌آموزی ذکر شده‌اند.

شرایط شرکت در المپیاد علوم زمین

شرکت در هر رشته از المپیادهای علمی دانش‌آموزی شرایط اختصاصی خود را دارد. در ادامه فهرستی از شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش‌آموزی علوم زمین ارائه شده است:

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم در رشته‌های ریاضی فیزیک، علوم تجربی و فنی و حرفه‌ای امکان ثبت‌نام برای شرکت در این المپیاد را دارند.

🔹 کسب نمره‌ی 17 و بالاتر در درس شیمی در پایه‌های دهم و یازدهم. کسب نمره‌ی 18 و بالاتر در درس زبان انگلیسی در پایه‌های دهم و یازدهم. کسب نمره‌ی 18 و بالاتر در درس زمین‌شناسی پایه‌ی یازدهم. کسب نمره‌ی 19 و بالاتر در درس انسان و محیط زیست پایه‌ی یازدهم.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 به برگزیدگان جوایز نقدی و بعضی امتیازات پژوهشی تعلق می‌گیرد.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی علوم زمین به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 8 عدد.

منابع المپیاد علمی علوم زمین

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان، هر ساله منابع آزمون المپیاد علمی علوم زمین را اعلام می‌کند. این سازمان منابع مکتوب این آزمون علمی را برای داوطلبان شرکت در مرحله‌ی اول و دوم المپیاد علوم زمین 1401، به قرار زیر اعلام کرده است:

منابع آزمون مرحله اول المپیاد علوم زمین

منابع مرحله‌ی اول از آزمون المپیاد علمی علوم زمین برای شرکت در سال تحصیلی 1401-1400 همگی از میان کتب درسی مقطع متوسطه هستند:

منابع آزمون مرحله دوم المپیاد علوم زمین

بر اساس اعلام سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان، منابع مرحله‌ی دوم المپیاد علوم زمین برای شرکت در سال 1401، ترکیبی از کتاب‌های درسی و کتاب‌های علمی غیردرسی هستند:

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد علمی علوم زمین

علاقه‌مندانی که اقدام به ثبت‌نام در المپیاد علوم زمین می‌کنند، باید با مطالعه‌ی منابع علوم زمین‌شناسی، خود را برای شرکت در آزمون و رقابت با سایر دانش‌آموزان آماده کنند. قبولی در مرحله‌ی اول این المپیاد دشوار نیست. چراکه منبع اصلی این مرحله کتاب‌های درسی هستند. اما کسب آمادگی برای مرحله‌ی دوم این المپیاد علمی، نیازمند تلاش بیشتر و بهره‌مندی از برخی از کتب نظام قدیم و کتب غیردرسی در زمینه‌ی زمین‌شناسی است.

برخی از دانش‌آموزانی که موفق به کسب مدال در المپیاد علوم زمین شده‌اند، اظهار می‌کنند که برای تسلط بر سوالات این المپیاد، تست‌های زمین‌شناسی کنکورهای سراسری را نیز کار کرده‌اند. برگزیدگان همچنین تأکید دارند که دو کتاب درسی زمین‌شناسی نظام قدیم  که جزو منابع مرحله‌ی دو اعلام شده‌اند، منبع بیشترین سوالات در مرحله‌ی دوم این المپیاد هستند.

موفقیت در مرحله اول المپیاد علوم زمین

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال به‌صورت هم‌زمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانیmy.medu.ir انجام می‌شود.

مرحله‌ی اول چهارمین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی علوم زمین روز شنبه مورخ 1401/11/1 ساعت 14 بعدازظهر برگزار می‌شود.

مطالعه‌ی کتب درسی مرتبط با زمین‌شناسی که فهرست آن‌ها بالاتر ذکر شده است، برای کسب قبولی در این مرحله کافی است.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد علوم زمین

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد به‌ طور معمول اردیبهشت ماه هر سال برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در این مرحله پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی اول هستند. افرادی که در مرحله‌ی دوم المپیاد برگزیده می‌شوند، همگی می‌توانند موفق به کسب مدال شوند. اما برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، برگزیدگان در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند.

بر اساس آنچه سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان اعلام کرده است، مرحله‌ی دوم المپیاد علوم زمین براساس سرفصل‌های جهانی، منابعی برای شرکت‌کنندگان تعیین می‌شود. این منابع می‌تواند کتاب‌های مرجع باشد و به هر حال با منابع مرحله اول متفاوت است. پس از برگزاری آزمون مرحله‌ی دوم، حدود 40 دانش‌آموز برگزیده می‌شوند و باید در دوره‌ی تابستانی شرکت کنند.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد علمی علوم زمین

دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) المپیاد شهریورماه هر سال برگزار می‌شود. در انتهای این دوره، تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

شرکت‌کنندگان در این دوره، پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی کشور هستند. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است.

دوره‌ی تابستانی المپیاد علوم زمین با رشته‌های دیگر المپیاد تفاوت دارد و بین 6 تا 8 هفته طول می‌کشد. کلاس‌های آموزشی این المپیاد هم به صورت تئوری و هم عملی است. بازدیدهای میدانی و طرح مباحث متنوعی مانند اقیانوس‌شناسی، سنگ‌شناسی، شامل سنگ‌های آذرین و رسوبی و دگرگونی از دیگر مواردی است که در دوره‌ی تابستان انجام می‌گیرد.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد علوم زمین در دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد دانش‌ آموزی علوم زمین

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند ازجمله المپیاد علوم زمین برگزار می‌شود. طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد علوم زمین بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد علوم زمین 4 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

المپیاد بین‌المللی علوم زمین

دانش‌آموزان دبیرستانی از سراسر دنیا هر ساله در المپیاد جهانی علوم زمین (IESO) در زمینه‌هایی مانند زمین‌شناسی، هواشناسی، علوم محیط زیست و اخترشناسی زمینی رقابت می‌کنند. سازمان بین‌المللی آموزش علوم زمین این المپیاد را با هدف بالا بردن علاقه‌ی دانش‌آموزان، افزایش آگاهی عمومی از علوم زمین و افزایش سطح یادگیری این علوم در میان دانش‌آموزان برگزار می‌کند.

پانزدهمین دوره‌ی المپیاد بین‌المللی علوم زمین تیرماه سال 1401 به میزبانی کشور ایتالیا برگزار می‌شود. تیم ملی المپیاد علوم زمین ایران حضور فعالی در این رقابت بین‌المللی دارد. به‌طوری که دانش‌آموزان منتخب ایرانی در چهاردهمین دوره‌ی المپیاد بین‌المللی علوم زمین به میزبانی روسیه در سال 2021 میلادی، شش مدال طلای جهانی به دست آوردند. 

المپیاد علوم زمین سال 1400 در روسیه با حضور 199 دانش‌آموز از 33 کشور برگزار شد. در این المپیاد چهار آزمون با عناوین؛ آزمون تستی (DMT)، آزمون فرود بر مریخ (Mission to mars)، پروژه‌ی سیستم‌های زمینی (ESP) و تحقیقات صحرایی (NTFI) برگزار و برای هر آزمون مدال‌های طلا تا برنز درنظر گرفته شد.

تیم ایران در بخش تستی، چهار مدال نقره و دو برنز کسب کرد. در بخش فرود بر مریخ نیز، چهار مدل طلا و دو نقره نصیب تیم ایران شد. در این بخش امیرپویا دانشوریان با کسب بالاترین امتیاز و با فاصله زیاد از دیگر شرکت کنندگان، عنوان «پروفسور آینده» را از کمیته‌ی بین‌المللی المپیاد علوم زمین دریافت کرد. تیم ایران همچنین در بخش سیستم‌های زمینی یک مدال برنز، یک نقره و دو طلا کسب کرد. در بخش تحقیقات صحرایی نیز سه مدال برنز به دانش‌آموزان ایرانی رسید.

مزایای کسب رتبه در المپیاد علوم زمین چیست؟

بر اساس آنچه در بخشنامه‌ی آموزش و پرورش آمده است، برگزیدگان کشوری المپیاد علوم زمین، مزایایی مانند معافیت یا کسب امتیاز در کنکور سراسری ندارند. این برگزیدگان تسهیلات ویژه‌ی المپیاد بنیاد ملی نخبگان را نیز دریافت نمی‌کنند. دریافت جوایز نقدی و لوح تقدیر همراه با برخی امتیازات پژوهشی و امکان حضور در همایش‌های ملی ازجمله مزایای شرکت در این المپیاد هستند.

البته 4 دانش‌آموزی که به المپیاد جهانی علوم زمین اعزام می‌شوند، اگر مدال جهانی به دست بیاورند، امتیازات خاصی کسب خواهند کرد. مدال‌آوران جهانی با معرفی وزارت آموزش و پرورش می‌توانند از سطحی از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان جهانی المپیاد علوم زمین باید برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

درنهایت برگزیدگان جهانی در سطح مسابقاتی مانند المپیادهای بین‌المللی، جایگاه علمی خاصی در رشته‌ی المپیاد خود خواهند یافت. این جایگاه می‌تواند زمینه‌ساز دریافت بورسیه‌های علمی از دانشگاه‌های معتبر جهان و حضور در همایش‌های بین‌المللی شود.

جمع‌بندی

المپیاد علمی دانش‌آموزی علوم زمین تنها چند سال است که در ایران برگزار می‌شود. اما این المپیاد در سطح بین‌المللی تا کنون چهارده بار برگزار شده است. پانزدهمین دوره‌ی آن تیرماه سال 1401 در ایتالیا برگزار شد. منابع اصلی مراحل اول و دوم این المپیاد کتاب‌های درسی هستند. از این نظر قبولی در این مراحل نسبت به برخی از المپیادهای دیگر ساده‌تر است. اما با پیش رفتن دانش‌آموزان تا مرحله‌ی سوم و ورود به دوره‌ی آموزش تابستانی، مباحث دشوارتری در زمینه‌های مختلف زمین‌شناسی و هواشناسی مطرح می‌شوند.

تسلط به زبان انگلیسی برای کسب موفقیت در مرحله‌ی نهایی المپیاد علوم زمین و حضور در مسابقات جهانی اهمیت دارد. با توجه به اینکه کسب مدال کشوری در این المپیاد مزایایی مانند معافیت از کنکور یا بهره‌مندی از تسهیلات خاص بنیاد ملی نخبگان را در پی ندارد، داوطلبان شرکت در این المپیاد باید به رشته‌ی زمین‌شناسی علاقمند باشند. درنهایت موفقیت در این رشته‌ی خاص و پیش رفتن تا سطح مسابقات جهانی می‌تواند دانش‌آموز منتخب را به سمت کسب سهمیه‌های علمی مناسب و یا امکان حضور در همایش‌های مطرح جهانی سوق دهد.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد علوم زمین + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان و ارتقای سطح علمی در کشور است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد تفکر و کارآفرینی هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد تفکر و کارآفرینی، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در آن و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از این المپیاد آشنا شوید.

المپیاد دانش آموزی تفکر و کارآفرینی

المپیاد دانش‌آموزی تفکر و کارآفرینی مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی توسط سازمان پرورش استعدادهای درخشان آموزش و پرورش و البته با همکاری شریف استار برگزار می‌شود.

این موسسه‌ی کارآفرینی و علمی چنین تعریفی از المپیاد کارآفرینی مطرح کرده است: المپیاد دانش‌آموزی تفکر و کارآفرینی در پی توسعه‌ی مهارت‌های نرم دانش‌آموزان، آموزش مدل‌ها و روش‌های کارآفرینی و اشتغال مبتنی بر ایده‌های نوآورانه، ترویج فرهنگ و تقویت مهارت کار تیمی است.

این المپیاد علمی به‌دنبال متوجه کردن دانش‌آموزان از سنین پایین به جستجوی راهکارهای نوآورانه برای حل مشکلات است. بنابراین به ارزیابی و شناسایی دانش‌آموزان خلاق، پرورش صحیح و هدایت تفکر خلاق به فرایندهای نوآورانه و همچنین شناسایی استعدادهای دانش‌آموزان می‌پردازد. هدایت شغلی و تحصیلی متناسب با نیازهای جامعه و استعدادهای منحصر به ‌فرد دانش‌آموزان از دیگر اهداف این المپیاد است.

مرحله‌ی اول چهارمین دوره‌ی المپیاد تفکر و کارآفرینی روز یکشنبه مورخ 1401/11/2 ساعت 14 بعدازظهر برگزار می‌شود.

شرایط شرکت در المپیاد علمی تفکر و کارآفرینی

شرکت در هر رشته از المپیادهای علمی دانش‌آموزی شرایط اختصاصی خود را دارد. در ادامه فهرستی از شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش‌آموزی تفکر و کارآفرینی ارائه شده است:

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد تفکر و کارآفرینی را دارند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 کسانی که سال‌های قبل مدال یا دیپلم افتخار دریافت کرده‌اند‌، مجاز به ثبت‌نام مجدد هستند. به پذیرفته‌شدگان جوایز نقدی اهدا خواهد شد.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی تفکر و کارآفرینی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 8 عدد.

منابع المپیاد تفکر و کارآفرینی

با توجه به اینکه موضوع المپیاد تفکر و کارآفرینی در زمینه‌ی نگرش و مهارت‌‎های تفکر، خلاقیت و کارآفرینی است، برای مرحله اول المپیاد منبع خاصی قابل معرفی نیست. اما علاقمندان برای تقویت اطلاعات پایه، باید به وبسایت http://www.sharifstar.com مراجعه کنند. در این سایت جزواتی به‌عنوان منابع این المپیاد به صورت pdf در 18 موضوع قابل دانلود است.

برای شرکت و موفقیت در المپیاد تفکر و کارآفرینی، باید نسبت به موضوعات مهمی در زمینه‌ی کارآفرینی آگاهی کسب کنید. جزوات منتشر شده از سوی شریف استار با این عناوین در دسترس عموم قرار گرفته‎‌اند: آشنایی با مشاغل، ایده و فرصت، تجارت الکترونیک، تفکر سیستمی، تفکر طراحی، خلاقیت، کار تیمی، کارآفرینی، مالی و حسابداری، BP، BM، طرح تجاری یک صفحه‌ای، مستند سازی، دنیای آینده، مذاکره، مهارت‌های ارتباطی، رهبری و بازاریابی.

کتب منبع برای المپیاد تفکر و کارآفرینی

بر اساس دستورالعمل اجرایی المپیادهای علمی کشور برای سال تحصیلی 1401-1400، منابع آزمون المپیاد علمی تفکر و کارآفرینی به شرح زیر هستند:

کتاب‌های درسی

1. کارگاه کارآفرینی و تولید، متوسطه‌ی نظری تمام رشته‌ها، پایه‌ی دهم
2. کارگاه نوآوری و کارآفرینی، آموزش متوسطه‌ی فنی حرفه‌ای، پایه‌ی یازدهم

منبع تخصصی

• کتاب «کارآفرینی، یک جرعه از بی‌نهایت»، نوشته‌ی سیدعلیرضا فیض‌بخش، چاپ موسسه‌ی کار و تأمین مالی.

در این کتاب مفاهیم و مبانی کارآفرینی تشریح شده است. مهارت‌های مورد نیاز برای کار تیمی، روش تهیه‌ی طرح تجاری، روش‌های تأمین مالی، مهارت‌های مذاکره، مدیریت منابع انسانی، بازاریابی و مباحث حقوقی، ازجمله مباحث مطرح شده در این کتاب هستند.

در بخش پایانی کتاب «کارآفرینی، یک جرعه از بی‌نهایت» نکات مهمی از قانون کار جمهوری اسلامی ایران، قانون مالیات‌های مستقیم، قانون مالیات­ بر ارزش افزوده و قانون انحلال و ورشکستگی شرکت‌ها و همچنین آدرس سایت‌های مفید کارآفرینی ذکر شده است.

موفقیت در المپیاد تفکر و کارآفرینی

تمام دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم از تمام رشته‌ها‌ و شاخه‌های تحصیلی از جمله فنی‌ وحرفه‌ای، کاردانش، علوم انسانی، هنر، علوم تجربی، ریاضی فیزیک و علوم و معارف اسلامی مجاز به شرکت در المپیاد تفکر و کارآفرینی هستند. شرکت در این المپیاد، شرط معدل هم ندارد. اما کسب آمادگی برای موفقیت در این المپیاد نیازمند مطالعه‌ی جزوات و کتاب‌هایی خارج از مباحث درسی معمول است.

یکی از اهداف برگزاری المپیاد کارآفرینی، بالا بردن مهارت‌های حل مسئله، خلاقیت و تفکر نقادانه در دانش‌آموزان است. این المپیاد بر ارزش‌آفرینی از طریق مدل هوش‌های چندگانه تأکید دارد. پس مطالعه در مورد این موضوعات و پرداختن به آن‌ها امکان موفقیت را بالا می‌برد.

موفقیت در مرحله اول المپیاد تفکر و کارآفرینی

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال به‌صورت هم‌زمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

آزمون مرحله اول به صورت کتبی و عموماً تستی برگزار می‌شود. در نهایت بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ نفر برای شرکت در آزمون مرحله‌ی دوم انتخاب می‌شوند. بر اساس تجربیات سال‌های گذشته، استفاده از ماشین حساب در این آزمون مجاز است. امکان استفاده از کتاب یا جزوه‌ی آموزشی نیز در جلسه‎‌ی امتحان طبق نظر کمیته‌ی علمی وجود دارد.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد تفکر و کارآفرینی

آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد به‌ طور معمول اردیبهشت ماه هر سال برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در این مرحله پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی اول هستند. افرادی که در مرحله‌ی دوم المپیاد برگزیده می‌شوند، همگی می‌توانند موفق به کسب مدال شوند. اما برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، برگزیدگان در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند.

بر اساس آنچه سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان اعلام کرده است، دانش‌آموزان شرکت‌کننده در آزمون مرحله‌ی دوم المپیاد تفکر و کارآفرینی 1401، باید در آزمونی شامل حدوداً 50 سوال تستی چهار‌گزینه‌ای و 2 سوال تشریحی، شرکت کنند.

همه‌ی شرکت‌کنندگان ملزم به پاسخگویی به سوالات تشریحی هستند. اما تنها پاسخ سوالات تشریحی حدود 200 نفر اول که موفق به کسب بالاترین نمرات در آزمون تستی شوند، تصحیح می‌شود.

ترکیب سوالات تستی و تشریحی مرحله‌ی دوم المپیاد تفکر و کارآفرینی بدین قرار است:

1. حدود 38 سوال از مبانی کارآفرینی (به صورت متوسط 2 سوال از هر یک از فایل‌های قرار گرفته در لینک: https://sharifstar.com/olampyad)
2. حدود 12 سوال که قدرت و مهارت‌های تفکر، استدلال و منطق شرکت‌کنندگان را ارزیابی خواهد کرد.
3. 2 سوال تشریحی که کلیه‌ی مهارت‌ها و توانمندی‌های کارآفرینانه را مورد ارزیابی قرار می‌دهند.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد تفکر و کارآفرینی

دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) المپیاد شهریورماه هر سال برگزار می‌شود. در انتهای این دوره، تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

شرکت‌کنندگان در این دوره، پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی کشور هستند. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است. در مرحله‌ی نهایی المپیاد، بسیاری از آموزش‌های لازم برای  آشنایی با مهارت‌های بسیار مهم حوزه‌ی کارآفرینی به برگزیدگان منتقل می‌شود تا در آینده بتوانند در این عرصه فعالیت جدی و اصولی داشته باشند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد تفکر و کارآفرینی در دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مزایای کسب رتبه در المپیاد تفکر و کارآفرینی چیست؟

برگزیدگان المپیاد تفکر و کارآفرینی اگر حتی مدال طلا به دست بیاورند، امتیاز معافیت از کنکور ندارند. در این المپیاد  8 نفر مدال طلای کشوری را به دست می‌آورند. اما فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند.

این درحالی است که دارندگان مدال طلا در المپیادهای ادبی، ریاضی، زیست‌شناسی، شیمی، نجوم و اخترفیزیک، کامپیوتر و فیزیک پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

جمع‌بندی

المپیاد تفکر و کارآفرینی نخستین بار در سال 1398 در سه مرحله در ایران برگزار شد. هدف از برگزاری این المپیادها پرورش مهارت‌های مبتنی بر تفکر ازجمله خلاقیت، نوآفرینی و کارآفرینی در سطح دانش‌آموزی است. دانش‌آموزان برگزیده در این المپیاد، منابع مفیدی در زمینه‌ی ایجاد مشاغل جدید و موسسات دانش‌بنیان مطالعه می‌‎کنند. کسب چنین دانشی در این رده‌ی سنی، می‌تواند موجب پیشرفت اقتصادی و علمی جامعه شود.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد تفکر و کارآفرینی + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد فیزیک هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد فیزیک، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در المپیاد فیزیک و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از المپیاد فیزیک آشنا شوید.

المپیاد فیزیک دانش آموزی

المپیاد فیزیک، مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی از آغاز تا پایان روند انتخاب اعضای تیم ملی کشور، شامل چهار مرحله است. مرحله‌ی اول معمولاً بهمن‌ماه برگزار می‌شود و پذیرفته شده‌های این مرحله، اردیبهشت‌ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. حدود 40 نفر در مرحله‌ی دوم المپیاد فیزیک برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود و درنهایت مدال‌ها توزیع می‌شوند.

دارندگان مدال طلا در دوره‌ی دیگری که معمولاً در نیمه‌ی دوم سال برگزار می‌شود، شرکت می‌کنند. پس از پایان دوره‌ی طلایی‌ها، آزمون‌های انتخاب تیم برگزار می‌شود که رتبه‌های برتر به‌عنوان اعضای تیم ملی جمهوری اسلامی ایران برای اعزام به المپیادهای جهانی انتخاب می‌شوند. المپیاد جهانی فیزیک (IPhO) اولین بار در سال ۱۹۶۷ میلادی در شهر ورشو در کشور لهستان برگزار شد و تیم ملی المپیاد فیزیک ایران اولین بار در سال ۱۹۸۹ میلادی در این رقابت علمی شرکت کرد.

المپیاد جهانی فیزیک طی دو روز برگزار می‌شود و شامل آزمون‌های نظری و آزمایشگاهی است. در بخش نظری که پنج ساعت زمان می‌برد، سه سوال مطرح می‌شود. پاسخگویی به سوالات بخش عملی یا آزمایشگاهی نیز از دو ساعت تا حداکثر پنج ساعت زمان می‌برد. ایران در سال 2007 میلادی میزبان سی و هشتمین دوره‌ی المپیاد جهانی فیزیک بود. پنجاه و دومین دوره مسابقات جهانی المپیاد فیزیک تیرماه سال 1401 شمسی به صورت مجازی برگزار خواهد شد.

شرایط شرکت در المپیاد فیزیک

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در المپیاد فیزیک و مزایای کسب رتبه و مدال در این رشته ذکر شده است:

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد فیزیک را دارند.

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم می‌توانند به شکل آزمایشی در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت کنند ولی امکان شرکت در دوره‌ی آموزشی تابستان را ندارند.

✔️ دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد فیزیک دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری رشته‌ی ریاضی فیزیک معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

✔️ تمامی مدال آوران المپیاد فیزیک می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

✔️ بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی فیزیک به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 15 عدد، تعداد مدال نقره 15 عدد، تعداد مدال طلا 10 عدد.

منابع المپیاد فیزیک

بر اساس بخشنامه‌ی آموزش و پرورش با موضوع برگزاری المپیادهای دانش‌آموزی در سال 1401، منابع مرحله‌ی اول المپیاد فیزیک به قرار زیر هستند:

1. کتاب‌های متوسطه‌ی دوم فیزیک 1، فیزیک 2، فیزیک 3 (رشته ریاضی فیزیک)
2. بخش‌های فیزیک از کتاب‌های آزمایشگاه علوم 1 و 2
3. کلیه دروس ریاضی تا پایه‌ی یازدهم شامل ریاضی 1، حسابان 1، هندسه 1، آمار و احتمال و هندسه 2

اما اگر بخواهیم سرفصل‌های اصلی مباحث مورد سوال در المپیاد فیزیک را فهرست‌وار ذکر کنیم، باید به این موارد اشاره کرد: فیزیک مکانیک (مکانیک کلاسیک)، الکترومغناطیس، حرارت و سیالات و امواج، نورشناسی و فیزیک نوین، ریاضیات کاربردی و آزمایشگاه فیزیک.

مباحث مکانیک در المپیاد فیزیک

مکانیک از مهم‌ترین و اصلی‌ترین مباحث المپیاد فیزیک است و درصد بالایی از سوالات مرحله‌ی اول و دوم المپیاد مربوط به این مبحث است. مکانیک همچنین سرفصل یکی از دو بخش اصلی سوالات دوره‌ی تابستان المپیاد فیزیک است.

عناوین، مباحث و موضوعات مبحث مکانیک که باید برای شرکت و کسب موفقیت در المپیاد فیزیک مورد مطالعه قرار بگیرند، به قرار زیر است:

1- مقدمات مکانیک – شامل مباحث: کمیت‌ها و دقت (عدد علمی و اعمال ریاضی، کمیت‌های اصلی و فرعی)، تخمین (روش‌های تخمین، محاسبات و فرضیات)، دیمانسیون (تعاریف و کاربرد)، بردارها (مختصات دکارتی، تجزیه، جمع و تفریق، ضرب اسکالر، ضرب برداری) و مختصات قطبی (بردارهای یکه، بردار مکان سرعت شتاب، تبدیل).

2- سینماتیک – شامل مباحث: حرکت یک بعدی (تعاریف، بردار مکان، بردار سرعت، حرکت بدون شتاب، با شناب)، حرکت دو بعدی (حرکت پرتابی، معادله‌ی مسیر)، حرکت دایره‌‌ای (مکان، سرعت و شتاب زاویه‌ای، شتاب مماسی)، حرکت نسبی (مکان نسبی، سرعت نسبی، شتاب نسبی)، قوانین سینماتیک (تعاریف فرمولی و نمودارها) و حرکت مقیّد (قرقره‌ها و سطح شیب‌دار).

3- دینامیک انتقالی – شامل مباحث: دینامیک (مرجع لخت، تیرو، قوانین نیوتن، رسم نیروها، قرقره‌ها، اصطکاک و روش حل مسائل)، تکانه (مرکز جرم، تکانه خطی، پایستگی تکانه، برخورد، ضریب برگشت، ضربه)، دینامیک قطبی (دینامیک دایره‌ای، مختصات قطبی و نیرو در مختصات قطبی) و گرانش (نیرو و شتاب گرانشی، انرژی گرانشی، حرکت تحت گرانش، مدار سیارات، قوانین کپلر).

4- انرژی – شامل مباحث: کار و انرژی (کار، انرژی جنبشی و پتانسیل، پایستگی، کار و انرژی) و انرژی پتانسیل (انواع پتانسیل، نیروهای پایستار و ناپایستار).

5- دینامیک چرخشی – شامل مباحث: گشتاور (گشتاور و تعادل چرخشی) و انواع تعادل (روش نیرو، روش انرژی)

6- نوسان – شامل مبحث: حرکت و دینامیک نوسانی (معادلات نیرو، معادلات انرژی، فرکانس؛ روش نیرو و انرژی، معادلات حرکت).

منابع مبحث مکانیک در المپیاد فیزیک

تمرین و حل سوالاتی در سطح المپیاد با بهره‌گیری از منابعی مانند سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «همدرس»، قطعاً به شما کمک می‌کند، در عین حال برای فهم مباحث مربوط به مکانیک باید کتب و منابع مفید بهره ببرید. منابعی که معمولاً هنگام کسب آمادگی برای شرکت در المپیاد فیزیک مطالعه می‎‌شوند، در جدول زیر فهرست شده‌اند:

مباحث الکترومغناطیس در المپیاد فیزیک

الکترومغناطیس از مباحث پراهمیت در المپیاد فیزیک است و در مراحل یک و دو حدود 20 الی 25 درصد سوالات از این مبحث طرح می‌شوند. در مرحله‌ی سوم المپیاد فیزیک یعنی در دوره‌ی تابستان مبحث الکترومغناطیس اهمیت بیشتری نیز می‌یابد.

عناوین، مباحث و موضوعات مبحث الکترومغناطیس که باید برای شرکت و کسب موفقیت در المپیاد فیزیک مورد مطالعه قرار بگیرند، به قرار زیر است:

1- الکتریسیته – شامل مباحث: قانون کولن (نیروی کولن، تعادل بارها و توزیع گسسته و پیوسته)، میدان الکتریکی و گاؤس (میدان الکتریکی، خطوط میدان، توزیع گسسته و پیوسته، شار الکتریکی و گاؤس)، پتانسیل الکتریکی (تعریف پتانسیل، روابط، توزیع گسسته و پیوسته و میدان و پتانسیل) و خازن (محاسبه‌ی ظرفیت، بار و اختلاف پتانسیل، انرژی و خازن معادل).

2- جریان و مدار – شامل مباحث: جریان الکتریکی (تعریف جریان و چگالی جریان)، انرژی و توان الکتریکی (روابط، نمودارها و مدار)، مقاومت‌ها (سری، موازی، معادل و ترکیبی)، قوانین کیرشهف (گره، حلقه و مدار) و مدار RC (معادلات، نمودارها و رفتارها).

3- مغناطیس – شامل مباحث: میدان مغناطیسی (تعریف و قانون دست راست)، بار متحرک (حرکت و نیرو)، سیم جریان (نیرو، دو سیم و میدان مغناطیسی) و قانون آمپر (قانون آمپر، میدان ناشی از سیم، سیملوله و چنبره).

4- القای مغناطیسی – شامل مباحث: شار مغناطیسی (تعریف، روابط و تغییر شار)، فارادی و لنز (نیروی محرکه، جهت نیرو و جریان القایی)، خودالقایی و القاگر (محاسبه‌ی ضریب خودالقایی)، مدار RL (معادلات، نمودارها و رفتارها) و جریان متناوب (نیروی محرکه، جریان و نمودار).

منابع مبحث الکترومغناطیس در المپیاد فیزیک

برای فهم مباحث مربوط به الکترومغناطیس باید کتب و منابع مفید بهره ببرید. منابعی که معمولاً هنگام کسب آمادگی برای شرکت در المپیاد فیزیک مطالعه می‎‌شوند، در جدول زیر فهرست شده‌اند:

مباحث حرارت و سیالات و امواج در المپیاد فیزیک

در مراحل اول و دوم المپیاد فیزیک معمولاً حدود 20 درصد از سوالات از مباحث سیالات و حرارت و ترمودینامیک مطرح می‌شود.

عناوین، مباحث و موضوعات مباحث سیالات و حرارت و ترمودینامیک که باید برای شرکت و کسب موفقیت در المپیاد فیزیک مورد مطالعه قرار بگیرند، به قرار زیر است:

1- خواص ماده – شامل عناوین: خواص لختی (مبحث چگالی و موضوعات چگالی و ساختارهای اتمی) و خواص مکانیکی (مبحث کشش سطحی و موضوعات کشش سطحی، لوله‌های موئین و حباب و قطره).

2- ترمودینامیک – شامل عناوین: حرارت (مبحث دما و گرما شامل موضوعات دماسنجی، تعادل گرمایی، تبخیر -میعان- و ذوب -انجماد-، مبحث انتقال گرما شامل موضوعات رسانش -ترکیب لایه‌ها- همرفت، تابش -مسئله‌ی خورشید و زمین- و روش مقاومت، مبحث انبساط شامل موضوعات انبساط طولی، سطحی و عرضی، انبساط مایعات، تغییر شکل و نیرو) و ترمودینامیک (مبحث قانون گازها شامل موضوعات خواص گازها، روابط، ظرفیت گرمایی گازها و مخلوط‌ها، مبحث انواع فرآیندها شامل موضوعات حجم ثابت، فشار ثابت، دمای ثابت و نمودارها و مبحث قوانین ترمودینامیک شامل موضوعات کار، قانون اول و دوم، چرخه‌ها، کارنو، موتور گرمایی، یخچال و بازده و کارایی).

3- سیالات – شامل عناوین: استاتیک سیالات (مبحث استاتیک سیالات شامل موضوعات فشار، لوله U، پاسکال، ارشمیدس و نیروی سیال) و دینامیک سیالات (موضوعات سیال شتابدار، قانون پیوستگی، قانون برتولی و خط جریان).

منابع مباحث حرارت و سیالات و امواج در المپیاد فیزیک

برای فهم مباحث مربوط به مباحث حرارت و سیالات و امواج باید کتب و منابع مفید بهره ببرید. منابعی که معمولاً هنگام کسب آمادگی برای شرکت در المپیاد فیزیک مطالعه می‎‌شوند، در جدول زیر فهرست شده‌اند:

مباحث نورشناسی و فیزیک نوین در المپیاد فیزیک

عناوین، مباحث و موضوعات مباحث نورشناسی و فیزیک نوین که باید برای شرکت و کسب موفقیت در المپیاد فیزیک مورد مطالعه قرار بگیرند، به قرار زیر است:

1- کلیات – شامل مبحث: قوانین نور (اصل فرما، جذب و انعکاس، سایه و نیم سایه، کسوف و خسوف، زاویه دید و روشنایی).

2- آینه‌ها – شامل مباحث: آینه‌ی تخت (رسم پرتوها، تصویر، آینه‌های متقاطع، چرخش و انتقال و کاربرد) و آینه‌ی کروی (رسم پرتوها، ترکیب، تصویر، روابط، انواع بزرگنمایی، محور فرعی و محل‌یابی).

3- شکست نور – شامل مباحث: شکست (قانون اسنل دکارت، بازتابش کلی، تیغه، منشور، عمق ظاهری و آینه‌ی واقعی) و عدسی‌ها (عدسی‌سازان، رسم پرتوها، ترکیب، تصویر، انواع بزرگنمایی، محور فرعی، محل‌یابی و توان).

4- ابزارها – شامل موضوعات: ذره‌بین، تلسکوپ، میکروسکوپ، چشم، عینک و دوربین.

منابع مباحث مباحث نورشناسی و فیزیک نوین در المپیاد فیزیک

برای فهم مباحث مربوط به مباحث نورشناسی و فیزیک نوین باید کتب و منابع مفید بهره ببرید. منابعی که معمولاً هنگام کسب آمادگی برای شرکت در المپیاد فیزیک مطالعه می‎‌شوند، در جدول زیر فهرست شده‌اند:

مباحث ریاضیات در المپیاد فیزیک

حل مسائل فیزیک در المپیاد بدون تسلط بر ریاضیات امکان‌پذیر نیست. علاقمندان به شرکت در المپیاد فیزیک باید بر مباحث ریاضی، هندسه، حسابان، دیفرانسیل، مشتق و انتگرال مسلط باشند.

1- ریاضی – شامل مباحث: حل معادلات و مثلثات

2- هندسه – شامل مباحث: تشابه و تساوی مثلث، تالس، فیثاغورث و هندسه‌ی تحلیلی شامل مباحث: خط و صفحه، بردارها و مقاطع مخروطی.

3- حسابان – شامل مباحث: تابع، حد و مشتق (تابع، حد، مشتق، کاربرد مشتق، قاعده‌ی زنجیری)، دیفرانسیل و انتگرال (دیفرانسیل، روش‌های انتگرال‌گیری و کاربرد) و بسط تیلور و تقریب (بسط تیلور و مکلورن، تقریب و اختلال)

منابع مباحث ریاضیات در المپیاد فیزیک

برای فهم مباحث مربوط به ریاضی کاربردی باید کتب و منابع مفید بهره ببرید. در وهله‌ی اول تسلط بر کتاب‌های ریاضیات دوره‌ی متوسطه (ریاضیات 1، ریاضیات 2، حسابان، حساب دیفرانسیل و انتگرال، هندسه 1، هندسه 2 و هندسه‌ی تحلیلی و جبر خطی) اهمیت دارد و سپس می‌توان برای تسلط بیشتر منابع دیگری را نیز مطالعه کرد. منابعی که معمولاً هنگام کسب آمادگی برای شرکت در المپیاد فیزیک مطالعه می‎‌شوند، در جدول زیر فهرست شده‌اند:

مبحث آزمایشگاه در المپیاد فیزیک

آزمایشگاه فیزیک از مباحثی است که در مراحل دوم و سوم المپیاد بسیار اثرگذار است. اثرگذاری این مبحث از این جهت است که دانش‌آموزان کمی با انجام اصولی آزمایش‌های فیزیک، نحوه‌ی گزارش‌نویسی در مورد نتیجه‌ی آزمایش‌ها، رسم نمودارها و … در این زمینه آشنایی دارند.

فیزیک، علمی است که بر دو پایه‌ی تعریف و آزمایش استوار شده است. بسیاری از پیشرفت‌هایی که در فیزیک به دست آمده است، بر فرضیه‌هایی استوار بوده است که از طریق آزمایش به اثبات رسیده‌اند. بنابراین آزمایش، موضوع مهمی در علم فیزیک است و جایگاه خاصی را نیز در المپیاد فیزیک به خود اختصاص داده است. برای آشنایی اصولی با این مبحث، بهتر است آزمایش‌های سال‌های قبل را انجام بدهید و میزان توانایی خود را در اجرا و گزارش‌نویسی آزمایش‌ها بسنجید.

منابع مبحث آزمایشگاه در المپیاد فیزیک

در مورد مبحث آزمایشگاه فیزیک، دریافت و کار کردن روی آزمایش‌های سال‌های گذشته در آزمون‌های المپیاد می‌تواند بسیار مفید باشد، اما آثاری نیز برای آشنایی بهتر با این مبحث منتشر شده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها در جدول زیر آمده است:

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد فیزیک

المپیادها شامل دو مرحله آزمون، مرحله‌ی سوم (به‌عنوان دوره‌ی آموزشی تابستان)، مرحله چهارم (به‌عنوان دوره‌ی دارندگان مدال طلا) و مرحله‌ی جهانی هستند و بعضی المپیادها مانند المپیاد فیزیک مرحله‌ای مانند آزمایشگاه نیز دارند. افرادی که فعالیت درسی برای شرکت در المپیاد را آغاز می‌کنند، باید علاقه‌ی زیادی به رشته‌ی مورد نظر داشته باشند تا بتوانند زمان زیادی را به مطالعه و یادگیری بپردازند.

در حال حاضر بسیاری از مدارس کشور برای علاقمندان به شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی کلاس‌ برگزار می‌کنند. برخی از موسسات آموزشی آزاد نیز کلاس‌های المپیاد دارند. معمولاً مدال‌آوران سال‌های گذشته، به تدریس مباحث المپیاد می‌پردازند. استفاده از کلاس‌های آموزشی، بهره‌گیری از برنامه‌های مشاوران تحصیلی و استفاده از منابع مناسب برای مطالعه‌ی مباحث المپیاد، برای کسب موفقیت در المپیاد فیزیک، اهمیت دارند.

موفقیت در هر مرحله از المپیاد فیزیک تلاش‌های خاص خود را می‌طلبد و درنهایت مزایا و تسهیلاتی برای برگزیدگان در بر دارد. در ادامه‌ی مقاله توصیه‌هایی برای تسهیل روند موفقیت در هر مرحله ذکر شده و به مزایا و تسهیلات کسب رتبه در آن‌ها، پرداخته شده است:

موفقیت در مرحله اول المپیاد فیزیک

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد فیزیک معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

مرحله‌ی اول سی و ششمین دوره‌ی المپیاد دانش‌آموزی فیزیک روز سه‌شنبه مورخ 1401/11/4 در ساعت 9 صبح برگزار می‌شود.

برای کسب موفقیت در مرحله‌ی اول نیاز به دانش گسترده نیست. درواقع اگر دانش‌آموزان دوره‌ی دوم متوسطه بر مباحث درسی خود مسلط باشند و سوالات سال‌های گذشته را حل کنند، امکان کسب موفقیت در مرحله‌ی اول را دارند. شرکت کنندگان در این مرحله باید به 30 تا 40 سوال تستی (گاهی با 5 یا 6 گزینه) و حدود 7 تا 10 سوال پاسخ‌کوتاه، پاسخ بدهند. حدود هزار تا هزار و پانصد نفر در این مرحله پذیرفته می‌شوند.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد فیزیک می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیاد اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی دوم می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود. تقویت پایه‌ای و پیشرفته‌ی دانش‌آموز در درس فیزیک از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد فیزیک است. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیاد فیزیک تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس خوبی برای کسب درصد خوب فیزیک در آزمون سراسری کنکور دارند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد فیزیک

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. شرکت در آزمون‌های منظم با بهره‌گیری از سوالات مرحله‌ی دوم المپیاد فیزیک در سال‌های گذشته و سوالات المپیاد‌های بین‌المللی پیشین می‌تواند شرایط بهتری برای شرکت‌کنندگان فراهم کند.

در این مرحله دیگر هیچ کدام از سوالات در حد مباحث کتاب درسی نیستند و استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی که برخی از آن‌ها در این مقاله ذکر شد، ضروری است. شرکت‌کنندگان باید به 7 تا 10 پرسش تشریحی و 1 سوال آزمایشگاه جواب بدهند.

در مرحله‌ی دوم بیش از 40 نفر در المپیاد فیزیک برگزیده می‌شوند و بعد از برگزاری یک آزمون عملی (که فقط شامل المپیادهای فیزیک و کامپیوتر می‌شود) برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

پس موفقیت در آزمون مرحله‌ی دوم المپیادها به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان مرحله‌ی دوم المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند. به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد فیزیک

در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

المپیادهای فیزیک و کامپیوتر پیش از آغاز دوره‌ی آموزشی تابستان آزمون مرحله‌ی سوم (عملی) دارند. در حقیقت پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی دوم (چند برابر ظرفیت) المپیادهای فیزیک و کامپیوتر ملزم به شرکت در آزمون‌های تعیین شده از سوی کمیته‌ی علمی ذی‌ربط برای ورود به دوره‌ی آموزشی تابستان هستند.

شرکت‌کنندگان در این مرحله بین 8 تا 9 هفته در کلاس‌های تئوری و عملی شرکت می‌کنند و برخی مباحث مانند مکانیک، ترمودینامیک و ..  را به صورت پیشرفته می‌آوزند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد فیزیک دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

بعد از برگزاری چندین و چند آزمون در این دوره، برگزیدکان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیاد فیزیک منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای دانش‌آموزی است.

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد فیزیک

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند از جمله المپیاد فیزیک برگزار و طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد فیزیک بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد فیزیک 5 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

مزایای کسب رتبه در المپیاد فیزیک چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیاد فیزیک، پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیاد فیزیک

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا در المپیاد فیزیک که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، 10 نفر است.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد فیزیک

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد فیزیک برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد فیزیک می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

تیم ملی المپیاد فیزیک ایران اولین بار در سال 1367 در المپیاد جهانی فیزیک حضور پیدا کرد و دانش‌آموزان مستعد ایرانی تا کنون بیش از 120 مدال در المپیادهای جهانی فیزیک به دست آورده‌اند. المپیاد‌ فیزیک می‌تواند برای دانش‌آموزان علاقمند، کوشا و با استعداد، یک سکوی پرتاب به حساب آید که شرکت در آن مزایای بسیاری برای آن‌ها دربر داشته باشد.

جوایز برگزیدگان این المپیاد را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیاد فیزیک مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند نیز سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

ما در این مقاله ضمن معرفی مباحث مختلف المپیاد فیزیک ، مهم‌ترین منابع موجود برای مطالعه را معرفی کرده و شرایط شرکت، کسب موفقیت و تسهیلات ارائه شده در این المپیاد دانش‌آموزی را تشریح کردیم.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد فیزیک + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است. البته تسهیلات و مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی نیز انگیزه‌ای برای حضور در این رقابت‌ علمی ملی و جهانی است. 

این مقاله راهنمایی جامع برای دانش‌آموزانی است که علاقمند به شرکت در المپیاد ریاضی هستند. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا با مباحث مورد سوال در المپیاد ریاضی، منابع مناسب برای کسب آمادگی، شرایط و قوانین شرکت در المپیاد ریاضی و تسهیلات و مزایای قبولی در هر مرحله از المپیاد ریاضی آشنا شوید.

المپیاد ریاضی دانش آموزی

المپیاد ریاضی، مانند سایر المپیادهای دانش‌آموزی از آغاز تا پایان روند انتخاب اعضای تیم ملی کشور، شامل چهار مرحله است. مرحله‌ی اول معمولاً بهمن‌ماه برگزار می‌شود و پذیرفته شده‌های این مرحله، اردیبهشت‌ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. حدود 60 نفر در مرحله‌ی دوم المپیاد ریاضی برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود و درنهایت مدال‌ها توزیع می‌شوند.

دارندگان مدال طلا در دوره‌ی دیگری که معمولاً در نیمه‌ی دوم سال برگزار می‌شود، شرکت می‌کنند. پس از پایان دوره‌ی طلایی‌ها، آزمون‌های انتخاب تیم برگزار می‌شود که رتبه‌های برتر به‌عنوان اعضای تیم ملی جمهوری اسلامی ایران برای اعزام به المپیادهای جهانی انتخاب می‌شوند. المپیاد جهانی ریاضی (IMO) قدیمی‌ترین المپیاد علمی در جهان است. در این المپیاد که سالانه برگزار می‌شود، 6 مسئله در مقابل شرکت‌کنندگان قرار می‌گیرد که حل تمام آن‌ها 42 امتیاز در بردارد. اولین حضور تیم ملی المپیاد ریاضی ایران در آی.ام.او به سال ۱۹۸۵ میلادی برمی‌گردد.

شرایط شرکت در المپیاد ریاضی

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در المپیاد ریاضی و مزایای کسب رتبه و مدال در این رشته ذکر شده است:

✔️ دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد ریاضی را دارند.

✔️ بعد از برگزاری مرحله‌ی اول، 600 نفر در این المپیاد وارد مرحله‌ی دوم می‌شوند. 900 نفر از دانش‌آموزان پایه‌ی دهم می‌توانند به شکل آزمایشی در آزمون تشریحی مرحله‌ی دوم شرکت کنند ولی امکان شرکت در دوره‌ی آموزشی تابستان را ندارند.

✔️ دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد ریاضی دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری رشته‌ی ریاضی معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

✔️ تمامی مدال آوران المپیاد ریاضی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

✔️ بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی ریاضی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 60 نفر، تعداد مدال برنز 24 عدد، تعداد مدال نقره 24 عدد، تعداد مدال طلا 12 عدد.

منابع المپیاد ریاضی

تمام کتاب‌های درسی با عناوین ریاضی، هندسه، آمار و احتمال و حسابان تا پایه‌ی یازدهم رشته‌ی ریاضی فیزیک، به‌عنوان منابع آزمون مرحله‌ی اول المپیاد ریاضی معرفی شده‌اند. در کل سوالات المپیاد ریاضی از مباحث دروس هندسه، ترکیبیات، نظریه‌ی اعداد و جبر مطرح می‌شوند.

مباحث و منابع مبحث هندسه در المپیاد ریاضی

هندسه یکی از مباحث ریاضی است که بخش زیادی از سوالات مراحل مختلف المپیاد را به خود اختصاص می‌دهد. جدول زیر برای آشنایی شما با مباحثی ارائه شده است که از آن‌ها سوال طرح می‌شود. در این جدول همچنین منابع مناسبی که برای کسب تسلط بر هندسه در بازار نشر آموزشی وجود دارند، فهرست شده‌اند:

مباحث و منابع مبحث جبر در المپیاد ریاضی

جدول زیر برای آشنایی شما با مباحث و منابع مبحث جبر در مراحل اول و دوم المپیاد ریاضی ارائه شده است:

مباحث و منابع مبحث نظریه اعداد در المپیاد ریاضی

جدول زیر برای آشنایی شما با مباحث و منابع مبحث نظریه اعداد در مراحل اول و دوم المپیاد ریاضی ارائه شده است:

مباحث و منابع مبحث ترکیبیات در المپیاد ریاضی

جدول زیر برای آشنایی شما با مباحث و منابع مبحث ترکیبیات در مراحل اول و دوم المپیاد ریاضی ارائه شده است:

یافتن منابع مفید برای دریافت سوالات مناسب و هم‌سطح با پرسش‌های المپیاد، اهمیت زیادی در کسب موفقیت دارد. یکی از این منابع مفید، سرویس آموزش مبتنی بر تمرین «هم‌درس» است. یک اپلیکیشن هوشمند که سطح یادگیری شما را تحلیل و ارزیابی می‌کند و سپس سوالات و پاسخنامه‌های تشریحی بی‌شماری در اختیار شما قرار می‌دهد. اپلیکیشن هم‌درس آزمون‌های خود را بر اساس سطح‌بندی از بسیار ساده تا بسیار دشوار یا المپیادی تقسیم‌بندی‌ کرده است و بر اساس میزان پاسخگویی صحیح شما به سوالات، رشد شما را در سطوح مختلف اندازه‌گیری می‌کند.

موفقیت در المپیاد ریاضی

مسیر کسب موفقیت در المپیاد پیچیده‌ی ریاضی، طولانی و دشوار است. اما در عین حال مباحث ریاضی برای علاقمندان به این رشته‌ی انتزاعی، لذت‌بخش است. دانش‌آموزان با آغاز مطالعه برای شرکت در این المپیاد و در مسیر طی کردن مراحل آن، تفکر خلاق، دیدی هندسی و قدرت تجسم بالاتری به دست می‌آورند.

در حال حاضر بسیاری از مدارس کشور برای علاقمندان به شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی کلاس‌ برگزار می‌کنند. برخی از موسسات آموزشی آزاد نیز کلاس‌های المپیاد دارند. معمولاً مدال‌آوران سال‌های گذشته، به تدریس مباحث المپیاد می‌پردازند. استفاده از کلاس‌های آموزشی، بهره‌گیری از برنامه‌های مشاوران تحصیلی و استفاده از منابع مناسب برای مطالعه‌ی مباحث المپیاد، برای کسب موفقیت در المپیاد ریاضی، اهمیت دارند.

موفقیت در هر مرحله از المپیاد ریاضی تلاش‌های خاص خود را می‌طلبد و درنهایت مزایا و تسهیلاتی برای برگزیدگان در بر دارد. در ادامه‌ی مقاله توصیه‌هایی برای تسهیل روند موفقیت در هر مرحله ذکر شده و به مزایا و تسهیلات کسب رتبه در آن‌ها، پرداخته شده است:

موفقیت در مرحله اول المپیاد ریاضی

آزمون‌ مرحله‌ی اول المپیاد ریاضی معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برگزار می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir انجام می‌شود.

برای کسب موفقیت در مرحله‌ی اول نیاز به دانش گسترده نیست. درواقع اگر دانش‌آموزان دوره‌ی دوم متوسطه بر مباحث درسی خود مسلط باشند و سوالات سال‌های گذشته را حل کنند، امکان کسب موفقیت در مرحله‌ی اول را دارند.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد ریاضی می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیاد اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی دوم می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود. تقویت پایه‌ای و پیشرفته‌ی دانش‌آموز در درس ریاضی از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد ریاضی است. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیاد ریاضی تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس خوبی برای کسب درصد خوب ریاضی در آزمون سراسری کنکور دارند.

موفقیت در مرحله دوم المپیاد ریاضی

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. این آزمون شامل سوالات چندگزینه‌ای، عملی، تشریحی و کوتاه پاسخ است. شرکت در آزمون‌های منظم با بهره‌گیری از سوالات مرحله‌ی دوم المپیاد ریاضی در سال‌های گذشته و سوالات المپیاد‌های بین‌المللی پیشین می‌تواند شرایط بهتری برای شرکت‌کنندگان فراهم کند.

در این مرحله دیگر هیچ کدام از سوالات در حد مباحث کتاب درسی نیستند و استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی که برخی از آن‌ها در این مقاله ذکر شد، ضروری است. معمولاً دانش‌آموزان زمان بیشتری را به مطالعه‌ی مباحث هندسه و ترکیبیات اختصاص می‌دهند، چون تعداد سوالات بیشتری دارند و گستردگی بیشتری برخوردارند. اما نظریه‌ی اعداد و جبر هم مباحث دشواری دارند و فهم دقیق مباحث آن‌ها نیز اهمیت دارد.

در مرحله‌ی دوم حدود 60 نفر در المپیاد ریاضی برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

پس موفقیت در آزمون مرحله‌ی دوم المپیادها به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان مرحله‌ی دوم المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند. به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

موفقیت در مرحله سوم المپیاد ریاضی

در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) المپیاد ریاضی دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در جدول زیر آمده است:

مطالعه برای دوره‌ی تابستان بسیار پیشرفته‌تر از مراحل قبلی است. در این مرحله مباحث مختلفی از علم ریاضی مورد امتحان قرار می‌گیرند. همچنین سوالات خلاقیت افزوده می‌شوند. سوالات بخش خلاقیت علاوه بر ارزیابی دانش ریاضی، به تفکر خلاق و استدلال انتزاعی نیاز دارند. در اردوی دو ماهه‌ی دوره‌ی تابستان، دروسی آموزش داده می‌شوند، آزمون‌های خلاقیت برگزار می‌شوند و هر دانش‌آموز باید یک مقاله که کمیته‌ی المپیاد تعیین می‌کند را مطالعه کرده و به محتوای آن مباحثی اضافه کرده و درنهایت آن را در مقابل دانش‌آموزان و داوران ارائه کند.

بعد از برگزاری چندین و چند آزمون در این دوره، برگزیدکان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیاد ریاضی منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای دانش‌آموزی است.

موفقیت در مرحله چهارم المپیاد ریاضی

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند از جمله المپیاد ریاضی برگزار و طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی المپیاد ریاضی بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در المپیاد ریاضی 6 نفر است.

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

مزایای کسب رتبه در المپیاد ریاضی چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیاد ریاضی، پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیاد ریاضی

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا در المپیاد ریاضی که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، 12 نفر است.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد ریاضی

براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند. بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیاد ریاضی برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir مراجعه کنند. برگزیدگان باید فعالیت‌های نخبگانی خود را در این سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیاد ریاضی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

جمع‌بندی

اولین المپیاد ریاضی دانش‌آموزی در سال ۱۳۶۳ در ایران برگزار شد و تیم ملی ایران اولین بار در سال ۱۳۶۶ در المپیاد جهانی ریاضی نیز حضور پیدا کرد. المپیاد‌ ریاضی می‌تواند برای دانش‌آموزان علاقمند، کوشا و با استعداد، یک سکوی پرتاب به حساب آید که شرکت در آن مزایای بسیاری برای آن‌ها دربر داشته باشد.

جوایز برگزیدگان این المپیاد را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیاد ریاضی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند نیز سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

اما کسب موفقیت در مراحل مختلف المپیاد ریاضی منوط به تلاش مستمر، شرکت در کلاس‌های آموزشی یا دسترسی به منابع معتبر المپیاد در مباحث هندسه، جبر، ترکیبیات و نظریه‌ی اعداد به‌عنوان مباحث اصلی طرح سوال در مراحل مختلف المپیاد است. ما در این مقاله ضمن معرفی مباحث مختلف المپیاد ریاضی، مهم‌ترین منابع موجود برای مطالعه را معرفی کرده و شرایط شرکت، کسب موفقیت و تسهیلات ارائه شده در این المپیاد دانش‌آموزی را تشریح کردیم.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع المپیاد ریاضی + معرفی منابع آزمون برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

دانش‌آموزان برای شرکت در این المپیادها باید دارای شرایط عمومی و اختصاصی خاصی باشند و در صورت داشتن شرایط شرکت در المپیاد، می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای شرکت در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. هدف از برگزاری این المپیادهای دانش‌آموزی رشد سطح علمی، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی است.

با این حال کسب رتبه در هر کدام از المپیادهای دانش‌آموزی، مزایای خاص خود را نیز برای دانش‌آموزان دارد. ما در این مقاله، مزایای شرکت در المپیاد دانش‌آموزی و تسهیلات کسب رتبه و مدال در هر رشته از المپیادها را بیان می‌کنیم.

مزایای کسب رتبه در المپیاد چیست؟

یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، تأثیری است که کسب رتبه‌ی کشوری آزمون‌های المپیاد بر قبولی در کنکور سراسری دارد. بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان مدال طلا در المپیادهای ادبی، ریاضی، زیست‌شناسی، شیمی، نجوم و اخترفیزیک، کامپیوتر و فیزیک پس از اخذ دیپلم دوره‌ی متوسطه، از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها در زیرگروه مربوط، معاف بوده و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط، به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند.

مهم‌ترین نکاتی که در مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد تسهیلات ارائه شده به برگزیدگان المپیادهای دانش‌آموزی آمده است؛ به قرار زیر هستند:

• دارندگان مدال طلای المپیاد ادبی، امکان ادامه‌ی تحصیل در رشته‌های گروه علوم انسانی و گروه هنر را دارند.
• تعداد نفرات دریافت‌کننده‌ی مدال طلای المپیاد ادبی از رشته‌های علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی، 12 نفر و از سایر رشته‌ها 6 نفر هستند که به شرط کسب حد نصاب لازم، معرفی می‌شوند.
• دارندگان مدال المپیادهای علمی جهانی در رشته‌های ریاضی، فیزیک و کامپیوتر امکان ادامه‌ی تحصیل در رشته‎‌های گروه پزشکی را دارند.

تعداد معافیت از کنکور در المپیادهای دانش‌ آموزی

در میان مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، معافیت در کنکور، یکی از محبوب‌ترین تسهیلات است. تعداد دریافت‌کنندگان مدال طلا که شامل معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی انتخابی در زیرگروه مربوط به دانشگاه مورد نظرشان معرفی می‌شوند، به شرح ذیل است:

1. المپیاد ادبی: 18 نفر (حداکثر 18 نفر)
2. المپیاد ریاضی: 12 نفر
3. المپیاد زیست‌شناسی: 8 نفر
4. المپیاد شیمی: 8 نفر
5. المپیاد فیزیک: 10 نفر
6. المپیاد کامپیوتر: 8 نفر
7. المپیاد نجوم و اخترفیزیک: 10 نفر

امتیاز ورود به دانشگاه در المپیادهای دانش‌ آموزی

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای دارندگان مدال‌های نقره و برنز  المپیادهای اصلی، تسهیلاتی برای ورود به دانشگاه بعد از شرکت در کنکور سراسری در نظر گرفته است. در واقع علاوه بر معافیت از کنکور برای مدال‌آوران طلا، کسب سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور سراسری برای دارندگان مدال‌های نقره و برنز از دیگر مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی است.

بر اساس اعلام این وزارتخانه، دارندگان مدال‌های نقره و برنز المپیادهای ادبی، ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، کامپیوتر و نجوم و اخترفیزیک، در صورت شرکت در آزمون سراسری و کسب حدنصاب 90% نمره‌ی آخرین فرد پذیرفته شده‌ی آزاد، در هر کد محل تحصیل، توسط سازمان سنجش و آموزش کشور به صورت مازاد بر ظرفیت به یکی از دانشگاه‌ها معرفی می‌شوند.

تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان المپیاد

کسب تسهیلات بنیاد ملی نخبگان از دیگر مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی است. براساس آیین‌نامه‌ی بنیاد ملی نخبگان، دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز مرحله‌ی کشوری المپیادهای علمی دانش‌آموزی در سطح ملی یا جهانی (با معرفی وزارت آموزش و پرورش) می‌توانند از تسهیلات این بنیاد استفاده کنند.

برخلاف آنچه تصور می‌شود، بنیاد ملی نخبگان عضو ندارد و برگزیدگان المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی برای بهره‌مندی از تسهیلاتی که این بنیاد ارائه می‌دهد، باید با مراجعه به سامانه‌ی اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان به نشانی sina.bmn.ir، فعالیت‌های نخبگانی خود را در سامانه بارگذاری و ثبت کنند تا امکان بررسی درخواست آن‌ها مطابق تسهیل مورد نظر، فراهم شود.

تمامی مدال آوران المپیادهای ادبی، ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، کامپیوتر و نجوم و اخترفیزیک می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران دارنده‌ی مدال طلا می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

مزایای قبولی در مرحله اول المپیاد

آزمون‌های مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً اوایل بهمن ماه هر سال در حوزه‌های داخل و خارج از کشور به‌صورت هم‌زمان برای شرکت دانش‌آموزان داوطلب پایه‌های دهم و یازدهم برگزار می‌شوند. دانش‌آموزان معمولاً آذر ماه ثبت‌نام می‌کنند. بارگذاری دفترچه‌ و کلید سوالات، پس از برگزاری آزمون و همچنین دریافت و پاسخ به درخواست‌های تجدیدنظر دانش‌آموزان از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی به نشانی http://oly.medu.ir انجام می‌شود.

از مزایای قبولی در این مرحله از المپیاد می‌توان به دریافت جواز شرکت در مرحله‌ی دوم المپیادها اشاره کرد. قبولی در مرحله‌ی اول شرط لازم و کافی برای شرکت در مرحله‌ی دوم است و قبولی در این مرحله می‌تواند در نهایت منجر به کسب مدال و بهره‌گیری از تسهیلات شود.

از دیگر مزایای شرکت در مرحله‌ی اول المپیادها می‌توان به تقویت دروس مربوط به هر رشته از المپیادها اشاره کرد. دانش‌آموزانی که برای پذیرفته شدن در مرحله‌ی اول المپیادها تلاش کرده و در کلاس‌های ویژه شرکت می‌کنند، شانس بسیار خوبی برای کسب درصد خوب در دروس مربوطه در آزمون سراسری کنکور دارند.

مزایای قبولی در مرحله دوم المپیاد

پذیرفته شدگان مرحله‌ی اول المپیادهای دانش‌آموزی معمولاً در اردیبهشت ماه در آزمون مرحله‌ی دوم شرکت می‌کنند. این آزمون شامل سوالات چندگزینه‌ای، عملی، تشریحی و کوتاه پاسخ است.

در مرحله‌ی دوم حدود ۴۰ نفر در هر المپیاد برگزیده می‌شوند و برای آن‌ها دوره‌ای در طول تابستان برگزار می‌شود. این افراد همگی موفق به کسب مدال شده‌اند و برای تعیین اینکه رنگ مدال هر فرد چه باشد، در دوره‌ی تابستان المپیاد (مرحله‌ی سوم) شرکت می‌کنند. در دوره‌ی تابستانی و در انتهای آن تعدادی آزمون برگزار می‌شود. با توجه به نمره‌ی امتحانات دوره‌ی تابستان به برگزیدگان مدال‌های طلا، نقره و برنز اهدا می‌شود.

پس موفقیت در آزمون مرحله‌ی دوم المپیادها به معنای کسب مدال است و کسب مدال بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان و کسب امتیاز و یا معافیت از شرکت در کنکور سراسری را در پی دارد. برگزیدگان مرحله‌ی دوم المپیادها همچنین می‌توانند به تدریس رشته‌های المپیاد در مدارس، موسسات و به صورت خصوصی، بپردازند.

به نفرات برگزیده در هر رشته که در سطح کشور در رشته‌های المپیاد خود، مقام اول را به دست می‌آورند، امتیازاتی مثل استخدام در دستگاه‌های دولتی  و امکان استفاده از بورسیه تحصیلی اعطا می‌شود.

مزایای قبولی در مرحله سوم المپیاد

آزمون مرحله‌ی سوم (عملی) المپیاد، ویژه‌ی المپیادهای کامپیوتر و فیزیک است. پذیرفته‌شدگان آزمون مرحله‌ی دوم (چند برابر ظرفیت) المپیادهای کامپیوتر و فیزیک، ملزم به شرکت در آزمون‌های تعیین‌شده از سوی کمیته‌ی علمی ذی‌ربط برای ورود به دوره‌ی آموزشی تابستان هستند.

پذیرفته‌شدگان نهایی آزمون مرحله‌ی دوم (و آزمون مرحله‌ی سوم کامپیوتر و فیزیک) در دوره‌ی آموزشی تابستان شرکت می‌کنند. شرط دریافت مدال در پایان دوره‌ی تابستانی، شرکت در کلاس و کسب حداقل نمره‌ی تعیین‌شده توسط باشگاه دانش‌پژوهان جوان و کمیته‌ی علمی ذی‌ربط است. در دوره‌ی آموزشی تابستان، هر دانش‌آموز فقط می‌تواند در یک المپیاد شرکت کند و در صورت کسب رتبه‌ی لازم برای شرکت در چند المپیاد، باید در آغاز دوره‌ی تابستان یک المپیاد را انتخاب کند.

برگزیدکان این مرحله دست‌کم مدال برنز و حداکثر یک مدال طلای المپیاد کشوری کسب می‌کنند. کسب مدال طلا در المپیادهای اصلی یعنی ادبی، ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، کامپیوتر و نجوم و اخترفیزیک منجر به معافیت از کنکور سراسری و بهره‌گیری از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان ازجمله معافیت از سربازی برای پسران می‌شود. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

دریافت حقوق ماهیانه تا زمان اشتغال به تحصیل و دریافت وام‌های مربوط به خرید مسکن و شرکت در همایش‌هایی ملی و بین‌المللی از دیگر مزایایی است که در پی کسب مدال کشوری المپیاد از سوی بنیاد ملی نخبگان در اختیار برگزیدگان قرار می‌گیرد. امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از دانشگاه‌های معتبر دنیا و امکان تدریس المپیاد در موسسات، مدارس و کلاس‌های خصوصی از دیگر مزایای قبولی در مرحله‌ی سوم المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی است.

ظرفیت و تعداد مدال‌ها (تندیس‌های) دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در جدول زیر آمده است:

مزایای قبولی در مرحله چهارم المپیاد

بعد از دوره‌ی آموزشی تابستان، دوره‌ی طلای المپیادهایی که مسابقه‌ی جهانی دارند (ریاضی، زیست‌شناسی، شیمی، جغرافیا، علوم زمین، نجوم و اخترفیزیک، کامپیوتر و فیزیک) برگزار و طی کلاس‌های حضوری و آزمون‌های مختلف، تیم‌های ملی انتخاب می‌شوند تا در المپیادهای جهانی که معمولاً در تابستان برگزار می‌شود و زمان دقیق آن توسط کمیته‌های جهانی مشخص می‌شود، شرکت کنند.

مدال‌آوران طلای کشور (المپیادهای جهانی) تا قبل از شروع دوره باید در مدرسه‌ی محل تحصیل خود حضور داشته باشند. تیم ملی هر المپیاد بر حسب حضور دانش‌پژوهان در دروه و آزمون‌های مربوطه، طبق ضوابط کمیته‌ی علمی، مشخص می‌شود. تعداد اعضای تیم‌های ملی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:

1. المپیاد جغرافیا: 4 نفر
2. المپیاد ریاضی: 6 نفر
3. المپیاد زیست‌شناسی: 4 نفر
4. المپیاد شیمی: 4 نفر
5. المپیاد علوم زمین: 4 نفر
6. المپیاد فیزیک: 5 نفر
7. المپیاد کامپیوتر: 4 نفر
8. المپیاد نجوم و اختر فیزیک: 5 نفر

عضویت در تیم ملی المپیاد دانش‌آموزی علاوه بر افتخارآفرینی برای کشور، مزایای بسیاری ازجمله امکان دریافت بورسیه‌های تحصیلی از بهترین دانشگاه‌های دنیا و امکان حضور در بزرگ‌ترین همایش‌های علمی را به دنبال دارد.

جمع‌بندی

اطلاع از مزایای شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی و تسهیلاتی که به برگزیدگان این المپیادها اعطا می‌شود، می‌تواند انگیزه‌بخش باشد. دانش‌آموزان علاقمند به شرکت در المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی، برای حضور موثر و مفید در مراحل مختلف این آزمون‌ها و دروه‌های آموزشی، باید از شرایط عمومی و اختصاصی شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی مطلع بوده و نسبت به امتیازات و تسهیلات اختصاص یافته به برگزیدگان به هر کدام از المپیادها آگاه باشند. این آگاهی علاوه بر افزایش انگیزه‌های دانش‌آموزان، مسیر کسب موفقیت را برای آن‌ها واضح‌تر می‌سازد.

المپیاد‌های دانش‌آموزی می‌توانند یک سکوی پرتاب برای پیشرفت درسی، اجتماعی و شخصی به حساب بیایند. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیادهای ادبی، ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، کامپیوتر و نجوم و اخترفیزیک را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور (برای رشته‌های پزشکی 10 درصد) خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی نیز می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است.

سوال‌های متداول

این نوشته مزایای شرکت در المپیاد دانش آموزی 1403-1402+ مقایسه امتیازات برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

برگزاری المپیادهای دانش‌آموزی به رشد سطح علمی دانش‌آموزان، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، شکوفایی استعداد دانش‌آموزان، ارتقای سطح علمی در کشور و در نهایت انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی منجر می‌شود.

دانش‌آموزان برای شرکت در این المپیادها باید دارای شرایط عمومی و اختصاصی خاصی باشند و در صورت داشتن شرایط لازم، می‌توانند از طریق سامانه‌ ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی، برای ثبت‌نام در یک یا چند المپیاد علمی اقدام کنند. کسب رتبه در هر کدام از این رشته‌ها، مزایای خاص خود را نیز برای دانش‌آموزان دارد. ما در این مقاله، ضمن اعلام دقیق شرایط عمومی و اختصاصی شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی، مزایا و تسهیلات کسب رتبه و مدال در هر رشته را نیز بیان می‌کنیم.

المپیادهای دانش‌آموزی در پنج مرحله برگزار می‌شوند. دانش‌آموزان در مرحله‌ی اول آزمون می‌دهند و برگزیدگان این آزمون در مرحله‌ی دوم در آزمون بسیار دشوارتری شرکت می‌کنند. مرحله‌ی سوم به دوره‌ی آموزشی تابستان اختصاص دارد، در مرحله‌ی سوم دوره‌ی آموزشی پاییز و زمستان آغاز می‌شود و درنهایت مرحله‌ی آخر مختص به دانش‌آموزان انگشت‌شماری است که در برخی از رشته‌های المپیاد به مسابقات جهانی اعزام می‌شوند

برای شرکت در این المپیادهای دانش‌آموزی باید از شرایط عمومی و اختصاصی شرکت در المپیادها مطلع باشید و سپس برای ثبت‌نام در سایت my.medu.ir اقدام کنید.

شرایط عمومی شرکت در المپیاد دانش آموزی

از شرایط اصلی شرکت در المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی، اشتغال به تحصیل در دوره‌ی متوسطه‌ی دوم است، در ادامه دیگر شرایط عمومی شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی ذکر شده است:

1. داوطلبان باید در پایه‌های دهم و یازدهم دوره‌ی دوم متوسطه (در سه شاخه‌ی نظری، فنی و حرفه‌ای و کاردانش) مشغول به تحصیل باشند.
2. دانش‌آموزان پایه‌ی دوازدهم فقط می‌توانند در المپیاد نانو فناوری شرکت کنند.
3. داوطلبان نباید در دوره‌ی متوسطه وقفه‌ی تحصیلی داشته یا ترک تحصیل کرده باشند و در صورت دارا بودن شرایط اختصاصی، می‌توانند در بیش از یک آزمون المپیاد شرکت کنند.
4. شرکت دانش‌آموزان پایه‌ی دهم در المپیادهای ادبی و فیزیک به صورت آزمایشی است و به دوره‌ی آموزشی تابستان راه نخواهند یافت.
5. دانش‌آموزانی که در پایه‌ی دهم مدال برنز المپیاد کامپیوتر و نقره و برنز سایر المپیادها را دریافت کرده‌اند، در صورت تمایل به شرکت در آزمون المپیاد سال بعدی، ملزم به ثبت‌نام مجدد و شرکت در تمامی دوره‌ها خواهند بود.
6. دانش‌آموزانی که در پایه‌ی دهم برگزیده‌ی دوره‌ی آموزشی تابستان المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی بوده‌اند، در صورت تمایل به شرکت در آزمون المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی سال بعد، ملزم به ثبت‌نام مجدد و شرکت در تمامی دوره‌ها خواهند بود.

شرایط اختصاصی شرکت در المپیاد دانش آموزی

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی، به صورت مجزا شرایط و تسهیلات خاص خود را دارند. المپیاد‌های دانش‌آموزی برای برخی از دانش‌آموزان مزایای بسیاری دربردارد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است. در ادامه شرایط شرکت در هر المپیاد و مزایای کسب رتبه و مدال در آن ذکر شده است:

شرایط شرکت در المپیاد ریاضی

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد ریاضی را دارند.

🔹 بعد از برگزاری مرحله‌ی اول، 600 نفر در این المپیاد وارد مرحله‌ی دوم می‌شوند. 900 نفر از دانش‌آموزان پایه‌ی دهم می‌توانند به شکل آزمایشی در آزمون تشریحی مرحله‌ی دوم شرکت کنند ولی امکان شرکت در دوره‌ی آموزشی تابستان را ندارند.

🔹 دانش‌آموزانی که مدال طلای المپیاد ریاضی دریافت کنند، امکان معافیت از کنکور را دارند و از شرکت در آزمون سراسری رشته‌ی ریاضی معاف می‌شوند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

🔹 تمامی مدال آوران المپیاد ریاضی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی ریاضی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 60 نفر، تعداد مدال برنز 24 عدد، تعداد مدال نقره 24 عدد، تعداد مدال طلا 12 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد فیزیک

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد فیزیک را دارند.

🔹 دانش‌آموزانی که مدال طلای این المپیاد را کسب کنند از شرکت در کنکور سراسری مربوطه معاف هستند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

🔹 تمامی مدال آوران المپیاد فیزیک می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

🔹 شرکت دانش‌آموزان پایه دهم در این المپیاد به صورت آزمایشی است و به دوره‌ی آموزشی تابستان راه نخواهند یافت.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی فیزیک به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 15 عدد، تعداد مدال نقره 15 عدد، تعداد مدال طلا 10 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد شیمی

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد شیمی را دارند.

🔹 برگزیدگان نهایی المپیاد شیمی (دارندگان مدال طلا) از شرکت در کنکور سراسری معاف هستند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

🔹 تمامی مدال آوران المپیاد شیمی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

🔹 دانش‌آموزانی که موفق به کسب مدال طلا شوند به مدت یک سال در باشگاه دانش پژوهان جوان آموزش‌های تکمیلی می‌بینند و بعد از آزمون‌های انتخابی تیمی، ۴ نفر برگزیده و به المپیاد جهانی شیمی اعزام می‌شوند.

🔹 دانش‌آموزانی که سال دهم در المپیاد شیمی شرکت می‌کنند، اما از دوره‌ی آموزشی تابستان انصراف می‌دهند، در صورت شرکت در المپیاد سال بعد، باید تمام مراحل را از ابتدا بگذرانند. دانش‌آموزان پایه دهم می‌توانند در آزمون‌های مرحله اول و دوم شرکت کنند. اما تنها یکبار مجاز به شرکت در دوره‌ی آموزشی تابستان و دوره‌های بعد خواهند بود.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی شیمی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 16 عدد، تعداد مدال نقره 16 عدد، تعداد مدال طلا 8 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد زیست‌ شناسی

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد زیست شناسی را دارند.

🔹 برگزیدگان نهایی المپیاد زیست‌شناسی (دارندگان مدال طلا) از شرکت در کنکور سراسری معاف هستند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

🔹 تمامی مدال آوران المپیاد زیست‌شناسی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی زیست شناسی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 16 عدد، تعداد مدال نقره 16 عدد، تعداد مدال طلا 8 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد کامپیوتر

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد کامپیوتر را دارند.

🔹 دانش‌آموزان پایه یازدهم که موفق به کسب مدال طلا و نقره شده‌اند در صورت شرکت مجدد، می‌توانند با ارائه‌ی گواهی اشتغال به تحصیل، بدون شرکت در مرحله اول و دوم در دوره‌ی آموزشی تابستان شرکت کنند.

🔹 دانش‌آموزانی که مدال طلای این المپیاد را کسب کنند از شرکت در کنکور سراسری مربوطه معاف هستند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

🔹 تمامی مدال آوران المپیاد کامپیوتر می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی کامپیوتر به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 16 عدد، تعداد مدال نقره 16 عدد، تعداد مدال طلا 8 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد نجوم و اختر فیزیک

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد نجوم و اخترفیزیک را دارند.

🔹 دانش‌آموزانی که مدال طلای این المپیاد را کسب کنند از شرکت در کنکور سراسری مربوطه معاف هستند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

🔹 نفرات برتر این رشته می‌توانند بدون کنکور در رشته‌های مرتبط تحصیل کنند.

🔹 تمامی مدال آوران المپیاد نجوم و اختر فیزیک می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی نجوم و اختر فیزیک به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 15 عدد، تعداد مدال نقره 15 عدد، تعداد مدال طلا 10 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد ادبی

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد ادبی را دارند.

🔹 دانش‌آموزانی که مدال طلای این المپیاد را کسب کنند از شرکت در کنکور سراسری مربوطه معاف هستند. به نمره‌ی تراز کنکور سراسری مدال‌آوران نقره و برنز، پانزده درصد افزوده می‌شود.

🔹 برگزیدگان المپیاد ادبی همچنین می‌توانند در کنار رشته‌های علوم انسانی، رشته‌های گروه هنر را نیز برای تحصیل در دانشگاه انتخاب کنند.

🔹 تمامی مدال آوران المپیاد ادبی می‌توانند از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره ببرند و علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه و تسهیلات ویژه‌ی مالی و اعتباری برای شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی داخلی و خارجی، پسران می‌توانند از تسهیلات نظام وظیفه‌ی بنیاد نیز استفاده کنند.

🔹 شرکت دانش‌آموزان پایه‌ی دهم در المپیاد ادبی آزمایشی است و نمی‌توانند در دوره‌ی آموزشی تابستان شرکت کنند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی ادبی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال برنز 11 عدد، تعداد مدال نقره 11 عدد، تعداد مدال طلا 18 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی را دارند.

🔹 برگزیدگان المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی در دوره‌ی آموزشی تابستان و دانش‌آموزان دارنده‌ی مدال‌های طلا، نقره و برنز سایر المپیادها، در صورت تمایل به شرکت دوباره در المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی، ملزم به شرکت در مرحله‌ی اول آزمون در سال تحصیلی جاری بوده و فقط در صورت موفقیت، به مرحله‌ی بعدی راه خواهند یافت.

🔹 برگزدیدگان المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی در صورت قبولی در رشته‌های مرتبط با المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی می‌توانند از امتیاز شرکت در کارگاه‌های آموزشی، تندیس، جوایز نقدی و کمک هزینه‌های پژوهشی استفاده کنند.

🔹 اگر المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی به صورت بین‌المللی برگزار شود، اعضای تیم ملی کشور از بین منتخبین دارای مدال طلای کشوری انتخاب می‌شوند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند. اما تسهیلات بنیاد ملی نخبگان شامل حال آن‌ها می‌شود.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

جوایز اختصاصی المپیاد سلول‌ های بنیادی و پزشکی بازساختی 

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان در دستورالعمل اجرایی المپیادهای علمی کشور برای سال تحصیلی 1401-1400، موارد زیر را به‌عنوان جوایز اختصاصی المپیاد سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی، اعلام کرده است:

• آموزش تکمیلی پژوهش در مراکز تحقیقاتی دانشگاهی و شرکت­‌های دانش بنیان حوزه‌ی سلول‌­های بنیادی
• شرکت در کارگاه‌­های تخصصی ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری­‌های سلول­‌های بنیادی
• حمایت ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی از طرح‌­های تحقیقاتی دانش‌پژوهان المپیاد سلول‌­های بنیادی پس از ورود به دانشگاه
• حمایت‌های مادی و معنوی ستاد توسعه‌ی علوم و فناوری‌های سلول‌های بنیادی

شرایط شرکت در المپیاد اقتصاد و مدیریت

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد اقتصاد و مدیریت را دارند.

🔹 به نفرات برتر کمک هزینه‌های مالی برای نوشتن مقالات و شرکت در سمینارها تعلق می‌گیرد.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی اقتصاد و مدیریت به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد تفکر و کارآفرینی

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در تمامی رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد تفکر و کارآفرینی را دارند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 کسانی که سال‌های قبل مدال یا دیپلم دریافت کرده‌اند‌، مجاز به ثبت‌نام مجدد هستند. به پذیرفته‌شدگان جوایز نقدی اهدا خواهد شد.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی تفکر و کارآفرینی به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 8 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد جغرافیا

🔹 دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم در رشته‌های ادبیات و علوم انسانی و  معارف اسلامی امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد جغرافیا را دارند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند. اما تسهیلات بنیاد ملی نخبگان شامل حال آن‌ها می‌شود.

🔹 با توجه به اینکه آزمون المپیاد بین‌المللی جغرافیا به زبان انگلیسی است، تعدادی از سوال‌های المپیاد جغرافیا در مراحل مختلف ملی نیز به زبان انگلیسی خواهد بود.

🔹 میانگین نمره‌ی 17 و بالاتر در درس زبان انگلیسی در دوره‌ی اول متوسطه و پایه‌های دهم و یازدهم از شرایط ضروری برای شرکت در این المپیاد است.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی جغرافیا به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 8 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد علوم زمین

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم در رشته‌های ریاضی فیزیک، علوم تجربی و فنی و حرفه‌ای امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد علوم زمین را دارند.

🔹 کسب نمره‌ی 17 و بالاتر در درس شیمی در پایه‌های دهم و یازدهم. کسب نمره‌ی 18 و بالاتر در درس زبان انگلیسی در پایه‌های دهم و یازدهم. کسب نمره‌ی 18 و بالاتر در درس زمین‌شناسی پایه‌ی یازدهم. کسب نمره‌ی 19 و بالاتر در درس انسان و محیط زیست پایه‌ی یازدهم.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 به برگزیدگان جوایز نقدی تعلق می‌گیرد.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی علوم زمین به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 16 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 8 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد نانو فناوری

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم در تمام رشته‌ها امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد نانو فناوری را دارند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند. اما تسهیلات بنیاد ملی نخبگان شامل حال آن‌ها می‌شود.

🔹 برای دارندگان مدال طلا ۷۰ امتیاز، مدال نقره ۵۰ امتیاز و مدال برنز ۳۰ امتیاز در بنیاد ملی نخبگان لحاظ می‌شود.

🔹 ثبت نام المپیاد نانو به دو صورت فردی و گروهی است؛ برای ثبت نام انفرادی مستقیماً به وبگاه my.medu.ir  و برای ثبت‌نام گروهی به پژوهش‌سراهای منطقه‌ی محل سکونت خود مراجعه کنید. برگزیدگان علاوه بر دریافت لوح تقدیر و مدال، از جوایز نقدی برخوردار می‌شوند.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1401 در رشته‌ی نانو فناوری به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

شرایط شرکت در المپیاد سواد رسانه‌ای

🔹 دانش‌آموزان پایه‌های دهم و یازدهم در تمامی رشته‌های تحصیلی امکان ثبت‌نام برای شرکت در المپیاد سواد رسانه‌ای را دارند.

🔹 دارندگان مدال یا تندیس طلای کشوری این المپیاد فاقد امتیاز معافیت از شرکت در کنکور سراسری دانشگاه‌ها هستند و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان هم شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

🔹 تمامی راه یافتگان به مرحله دوم المپیاد سواد رسانه‌ای می‌توانند علاوه بر شرکت در مراحل بعدی المپیاد، در رقابت تلویزیونی فضانورد که در تابستان ۱۴۰۲ تولید و پخش می‌شود، شرکت کنند. مسابقه تلویزیونی فضانورد یک برنامه تلویزیونی بر پایه‌ی سواد رسانه ای است که در شبکه امید سیما تولید و پخش خواهد شد.

🔹 مدال‌آوران المپیاد سواد رسانه‌ای از تسهیلات متعددی برای آموزش و ورود به عرصه‌ی تولیدات هنری و رسانه‌ای بهره‌مند خواهند شد.

🔹 بر اساس بخشنامه‌ رسمی آموزش و پرورش، ظرفیت و تعداد مدال‌های دوره‌ی آموزشی تابستان 1402 در رشته‌ی سواد رسانه‌ای به این شرح است: پذیرش دوره‌ی تابستان 40 نفر، تعداد مدال یا تندیس برنز 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس نقره 15 عدد، تعداد مدال یا تندیس طلا 10 عدد.

🔹 با توجه به اینکه برخی از فعالیت‌های دوره‌ی تابستانی المپیاد سواد رسانه‌ای به شکل گروهی برگزار می‌شود، ممکن است کمیته‌ی علمی با توجه به جنسیت نفرات برتر، حداکثر دو نفر به تعداد پذیرفته شدگان دوره اضافه کند.

جمع‌بندی

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان به‌عنوان تنها متولی در حوزه‌ی نخبگانی دانش‌آموزی، وظیفه‌ی شناسایی دانش‌آموزان مستعد کشور و حمایت، تقویت و راهنمایی آن‌ها را به‌منظور بهبود و ارتقای سطح دانش آن‌ها برعهده دارد. این سازمان، بر همین اساس، آزمون‌ها و دوره‌های آموزشی المپیادهای علمی ویژه‌ی دانش‌آموزان مدارس دوره‌ی دوم متوسطه داخل و خارج از کشور را هر ساله، مطابق شرایط و ضوابط خاصی، برگزار می‌کند.

به طور معمول مراحل آغازین برای ثبت‌نام و حضور در این آزمون‌ها و دوره‌های آموزشی، آذر ماه هر سال است. تازه‌ترین آزمون مرحله‌ی اول المپیادهای علمی بهمن‌ ماه سال 1400 برگزار و نتایج آن اسفندماه 1400 به اطلاع شرکت‌کنندگان رسید. آزمون مرحله‌ی دوم این المپیادهای دانش‌آموزی اردیبهشت ماه 1401 برگزار شد و نتایج آن در خرداد 1401 اعلام می‌شود. در نهایت برگزیدگان در تیر 1401 دوره‌ی آموزشی تابستان را می‌گذرانند و در شهریور ماه همان سال نتایج نهایی اعلام می‌شود.

دانش‌آموزان علاقمند به شرکت در المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی، برای حضور موثر و مفید در مراحل مختلف این آزمون‌ها و دروه‌های آموزشی، باید از شرایط عمومی و اختصاصی شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی مطلع بوده و نسبت به امتیازات و تسهیلات اختصاص یافته به برگزیدگان به هر کدام از المپیادها آگاه باشند.

سوال‌های متداول

این نوشته شرایط شرکت در المپیاد دانش آموزی 1403-1402 برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

موافقت مدیر و شورای مدرسه، ارائه‌ی مدارک به اداره‌ی آموزش و پرورش، شرکت در آزمون هوش و ارزیابی ذهنی و سپس امتحانات شهریورماه پایه‌ی مورد تقاضا در کنار مواردی مانند شرط معدل و کسب سطحی از نمرات در برخی از دروس، تنها بخشی از شرایط «جهش تحصیلی» در پایه‌های مختلف تحصیلی به حساب می‌آیند. با ما در وبلاگ تراز همراه باشید تا در این مقاله جزئیات مربوط به جهشی خواندن در دبیرستان و ابتدایی را با شما در میان بگذاریم.

شرایط جهشی خواندن

فرآیند جهش تحصیلی با درخواست کتبی اولیای یک دانش‌آموز از مدرسه برای ثبت‌نام فرزندشان در آزمون جهشی آغاز می‌شود. پس از موافقت مدیر و شورای مدرسه، اداره‌ی آموزش و پرورش مدارک ارائه شده است از سوی مدرسه را بررسی می‌کند.

مدیر مدرسه باید وضعیت دانش‌آموز متقاضی جهش را در سامانه‌ی سیدا بررسی کند و مطمئن شود دانش‌آموز برای سال جدید تحصیلی در پایه‌‌ای ثبت‌نام نشده باشد. اگر اطلاعات دانش‌آموز در پایه‌ی خاصی ثبت شده بود، باید مراحل آزادسازی و سپس ثبت اطلاعات اولیه و ثبت جهش و کمیسیون برای دانش‌آموز صورت بگیرد. در مقابل، سنجش آموزش و پروش درخواست جهش دانش‌آموز را در سامانه‌ی سنجش ثبت کرده، اطلاعات دانش‌آموز را از سامانه‌ی سیدا دریافت می‎‌کند و با توجه به نمرات دانش‌آموز، درخواست جهش را تایید یا رد می‌کند.

قبولی در دو آزمون هوش و امتحانات شهریور ماه پایه‌ی مورد نظر، لازمه‌ی قبولی در جهش تحصیلی است. نتایج جهش تحصیلی دانش‌آموزان که در امتحانات شهریور شرکت کرده‌اند، قبل از شروع مدارس اعلام می‌شود. با تایید جهش دانش‌آموز از سوی سنجش آموزش و پرورش بعد از اعلام نتایج جهش تحصیلی، مدرسه پایه تحصیلی را از سنجش دریافت می‌کند و دانش‌آموز در مدرسه ثبت‌نام قطعی می‌شود.

مدارک لازم برای شرکت در آزمون جهش تحصیلی

مدارک لازم برای ارزیابی دانش‌آموزان شامل اصل شناسنامه‌ی دانش‌آموز متقاضی به همراه پرینت برگه‌ی نوبت‌گیری جهش یا معرفی‌نامه‌ی عکس‌دار دارای مهر مدرسه است.

برای مشخص شدن اینکه آیا دانش‌آموز امکان شرکت در آزمون جهشی را دارد یا نه، میزان هوش او بر اساس معیارهای استاندارد جهانی مورد بررسی قرار می‌گیرد و اگر میزان بهره‌ی هوشی (IQ) دانش‌آموز بالای 120 تشخیص داده شد، اجازه‌ی شرکت در آزمون جهشی صادر می‌شود. آزمون جهش تحصیلی در شهریور ماه هر سال (همزمان با امتحانات تجدیدی) برگزار می‌شود.

زمان ثبت‌نام برای شرکت در آزمون جهش تحصیلی

هر ساله آزمون هوش و سنجش دانش‌آموزان داوطلب برای جهش تحصیلی به طور رسمی در شهریورماه برگزار می‌شود. ثبت‌نام برای شرکت در آزمون جهش تحصیلی معمولاً اواخر تیر ماه آغاز می‌شود و تا اواخر ماه مرداد ادامه دارد.

شرایط جهشی خواندن در مقطع متوسطه

شیوه‌ی درخواست اولیا برای جهش تحصیلی فرزندشان در دوره‌ی متوسطه نیز مانند درخواست جهش در مقطع ابتدایی با درخواست کتبی والدین از مدیر مدرسه آغاز می‌‌شود. مدیر مدرسه وضعیت دانش‌آموز را بررسی می‌کند و اگر او را واجد شرایط تشخیص داد، اقدام به تشکیل شورای معلمان می‌کند. در شورای معلمان، بعد از بررسی درخواست جهش تحصیلی و تأیید مدارک دانش‌آموز، مدارک و کارنامه‌ی دانش‌آموز متقاضی به اداره‌ی آموزش و پرورش ناحیه ارسال می‌شود.

اگرچه ارائه‌ی درخواست و مدارک لازم برای ثبت‌نام در آزمون جهش تحصیلی در دوره‌های اول و دوم متوسطه تفاوت چندانی با دوران ابتدایی ندارد، اما شرایط پذیرش این درخواست در مقطع متوسطه اندکی متفاوت است. در ادامه مهم‌ترین شرایط عمومی جهش تحصیلی در دبیرستان ذکر می‌شود:

• جهش تحصیلی در مقطع متوسطه‌ی دوم فقط در رشته‌های نظری (ریاضی فیزیک، علوم انسانی و علوم تجربی) امکان‌پذیر است.
• دانش‌آموزان محصل در رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش امکان شرکت در آزمون جهش تحصیلی را ندارند.
• دانش‌آموزان حداکثر می‌توانند در یک دوره‌ی تحصیلی، یک بار از جهش تحصیلی استفاده کنند.
• شرط معدل برای ثبت‌نام در آزمون جهش تحصیلی در دبیرستان، کسب حداقل معدل 18 و کسب نمره‌ی 15 در نوبت دوم برای هر درس است.
• نمرات دانش‌آموز در امتحانات جهش تحصیلی در شهریور در هیچ یک از مواد درسی نباید پایین‌تر از 16 باشد.

هزینه جهش تحصیلی در دبیرستان

شرکت در آزمون جهش تحصیلی منوط به پراخت مبلغ 150 هزار تومان در سایت سنجش آموزش و پرورش است. هزینه‌ی ثبت‌نام در ارزیابی جهش تحصیلی هر سال از سوی سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور اعلام می‌شود و مدیر مدرسه موظف است این هزینه را از طریق سامانه‌ی پرداخت تعرفه جهش در سازمان آموزش استثنایی کشور پرداخت کند.

نحوه پرداخت هزینه جهشی خواندن

در ابتدای امر مدیران مدارس متوسطه باید به سامانه‌ی سیدا متوسطه وارد شده و با ثبت اطلاعات فردی و خانوادگی دانش‌آموز و تکمیل کاربرگ مربوط به جهش تحصیلی، ثبت‌نام را آغاز کنند.

در ادامه مدیر مدرسه وارد سامانه‌ی پرداخت تعرفه‌ی جهش در سازمان آموزش استثنایی کشور می‌شود و با درج ملیت، کدملی، استان محل زندگی و شماره‌ی تماس دانش‌آموز، مبلغ تعیین شده را از طریق سیستم درگاه پرداخت کرده و کد رهگیری دریافت می‌کند. مرحله‌ی نهایی نوبت‌‌گیری و ارجاع به پایگاه تخصصی برای سنجش دانش‌آموز است.

جهشی خواندن دهم به دوازدهم

شرایط جهش تحصیلی از پایه‌ی دهم به دوازدهم یا جهشی خواندن پایه‌ی یازدهم، مطابق آیین‌نامه‌ی جلسه‌ی کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش که سال 1394 برگزار شده، چنین است: «صدور مجوز شرکت در آزمون جهش تحصیلی برای دانش‌آموزان ممتاز قبولی پایه‌ی دهم، به غیر از شاخه‌های فنی وحرفه‌ای و کاردانش که دارای معدل حداقل 18/50 بوده و مقاضی جهش به پایه دوازدهم هستند، به شرطی که در تمامی دروس آزمون جهشی، حداقل نمره‌ی 17 را کسب کرده باشند، از اختیارات کمیسیون خاص استان است.»

در این آیین‌نامه همچنین آمده است که دروس «تربیت بدنی» و «آزمایشگاه علوم تجربی 2» نیز مشمول این بند است و نمرات آزمون تمامی دروس دانش‌آموز در سامانه‌ی سیدا ثبت و در صورت کسب شرایط لازم برای جهش تحصیلی، نتایج آزمون دروس به سامانه‌ی امین ارسال می‌شود و در صورت کسب شرایط لازم، برابر مقررات به دانش‌آموز اجازه‌ی ثبت‌نام در پایه بالاتر داده می‌شود.

جهشی خواندن هفتم به نهم

شرایط جهش تحصیلی از پایه‌ی هفتم به پایه‌ی نهم یا جهشی خواندن پایه‌ی هشتم در آیین‌نامه‌ی امتحانات دوره‌ی متوسطه اول ذکر شده است. بر این اساس، قبول شدگان پایه‌ی هفتم با رعایت شرایط زیر و تقاضای کتبی ولی خود می‌توانند در ارزشیابی شهریورماه پایه‌ی هشتم شرکت کنند و در صورت موفقیت به صورت جهشی به پایه‌ی نهم ارتقا یابند. دو شرط مهم برای این جهش تحصیلی وجود دارد:

1. معدل کل پایه‌ی هفتم دانش‌آموز متقاضی باید حداقل ۱۸ و نمره‌ی نوبت دوم او در هر درس حداقل 15 باشد.
2. دانش‌آموز متقاضی در ارزشیابی شهریور ماه پایه‌ی هشتم در هیچ یک از مواد درسی نمره کمتر از 16 کسب نکند.

شرایط جهشی خواندن در مدارس استعدادهای درخشان

بر اساس آیین‌نامه‌ی جهش تحصیلی آموزش و پرورش در ارتباط با مدارس تیزهوشان و سمپاد، شرایط جهشی خواندن در این مدارس اندکی با مدارس عادی متفاوت و به قرار زیر است:

1. معدل کل پایه هفتم در خرداد ماه، حداقل ۱۹ باشد و دانش‌آموز در ارزشیابی نوبت دوم در هیچ یک از مواد درسی نمره‌ی کمتر از ۱۸ نداشته باشد.
2. دانش‌آموز در ارزشیابی مربوط به جهش تحصیلی که در شهریور ماه برگزار می‌شود، در هیچ یک از مواد درسی نمره‌ی کمتر از ۱۷ کسب نکند.

سوالات متداول

این نوشته راهنمای جامع جهشی خواندن + فرایند سنجش جهش تحصیلی 1401-1402 برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

درحال حاضر باشگاه دانش‌پژوهان جوان در رشته‌های ریاضیات، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، نجوم، ادبی، رایانه، جغرافیا، زمین‌شناسی، تفکر و کارآفرینی المپیاد برگزار می‌کند و کسب رتبه در هر کدام از این رشته‌ها، مزایای خاص خود را برای دانش‌آموزان دارد. ثبت‌نام برای شرکت در المپیادهای علمی دانش‌آموزی که موضوع این مقاله است، از طریق سایت my.medu.ir صورت می‌گیرد.

سایت ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی

برگزاری المپیادهای دانش‌آموزی اهداف مختلفی دارد که ازجمله‌ی آن‌ها می‌توان به رشد سطح علمی دانش‌آموزان، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، شکوفایی استعداد دانش‌آموزان، ارتقای سطح علمی در کشور و انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی اشاره کرد.

ثبت‌نام برای شرکت در مرحله‌ی اول المپیاد از روز چهارشنبه مورخ 1401/09/16 تا پایان روز دوشنبه مورخ 1401/09/28 انجام می‌شود.

ثبت‌نام صرفاً به صورت اینترنتی بوده و برای این منظور علاقه مندان داخل و خارج از کشور می‌توانند در زمان مقرر با مراجعه به سامانه ثبت نام المپیادهای علمی به نشانی my.medu.ir اقدام کنند. مسئولیت هرگونه مغایرت در ثبت اطلاعات و بارگذاری، عکس بر عهده‌ی داوطلب است.

ثبت‌نام دانش‌آموزان مدارس بین‌الملل جمهوری اسلامی ایران در داخل و خارج از کشور نیز از طریق مرکز امور بین‌الملل و مدارس خارج از کشور انجام می‌شود.

سایت المپیاد کشور

لازم است تمامی دانش آموزان متقاضی شرکت در المپیاد دانش آموزی، فرآیند ثبت نام خود را تنها از طریق سایت ثبت نام المپیاد دانش‌آموزی my.medu.ir انجام دهند. پذیرفته‌شدگان مرحله‌ی دوم المپیادهای علمی درنهایت می‌توانند جهت اطلاع از چگونگی شرکت در دوره‌ی آموزشی تابستان ۱۴۰۲ به نشانی sampad.medu.ir و my.medu.ir مراجعه کنند.

دانش‌آموزانی که رمز ورود همگام را نمی‌دانند یا رمزشان را فراموش کرده‌اند، می‌توانند با وارد کردن کد ملی، تاریخ تولد، شماره‌ی همراه و فشردن کلید تأیید، برای ورود اقدام کنند. در صورت صحیح بودن اطلاعات وارد شده، سامانه به صورت اتوماتیک رمز ورودشان را تغییر داده و به شماره همراه ثبت شده، پیامک می‌کند.

البته دانش‌آموزان برای ثبت‌نام و شرکت در این المپیادها باید دارای شرایط عمومی و اختصاصی خاصی باشند که این شرایط در ادامه‌ی مقاله ارائه شده است.

شرایط شرکت در المپیاد دانش آموزی

شرکت در المپیادهای علمی شامل پنج مرحله است. مرحله‌ی اول شامل آزمون است و در مرحله‌ی دوم برای برگزیدگان مرحله‌ی پیشین، آزمون بسیار دشوارتری برگزار می‌شود. مرحله‌ی سوم به دوره‌ی آموزشی تابستان اختصاص دارد، در مرحله‌ی سوم دوره‌ی آموزشی پاییز و زمستان آغاز می‌شود و درنهایت مرحله‌ی آخر مختص به دانش‌آموزان انگشت‌شماری است که به مسابقات جهانی اعزام می‌شوند.

پیش از رجوع به سایت ثبت‌نام المپیادهای دانش‌آموزی، باید از شرایط شرکت در المپیاد دانش آموزی مطلع باشید و سپس برای ثبت‌نام اقدام کنید. در این مقاله شرایط عمومی و اختصاصی به اختصار ذکر شده است:

شرایط عمومی شرکت در المپیادهای دانش‌ آموزی

از شرایط اصلی شرکت در المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی، اشتغال به تحصیل در دوره‌ی متوسطه‌ی دوم است. داوطلبان المپیاد در رشته‌ای مختلف باید در پایه‌های دهم و یازدهم مشغول به تحصیل باشند و دانش‌آموزان پایه‌ی دوازدهم می‌توانند فقط در المپیاد نانو فناوری شرکت کنند.

از دیگر شرایط عمومی شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی می‌توان به شرکت دانش‌آموزان پایه‌ی دهم در المپیادهای ادبی و فیزیک به صورت آزمایشی اشاره کرد، اما جزئیات مربوط به شرایط عمومی و اختصاصی به طور کامل در مقاله‌ی «شرایط شرکت در المپیاد دانش آموزی» بیان شده است.

شرایط و تسهیلات اختصاصی شرکت در المپیادهای دانش آموزی

شرکت در هر یک از المپیادهای علمی و ادبی دانش‌آموزی، شرایط و تسهیلات خاصی دارد که بخشی از آن‌ها در جدول زیر بیان شده‌اند:

مدارک لازم برای ثبت نام در المپیاد دانش آموزی

جهت ثبت‌نام فایل عکس (۴۰۰ ×۳۰۰ پیکسل یا ۳۰۰ × ۲۰۰ پیکسل و در قالب JPG) با زمینه‌ی سفید مربوط به سال جاری دانش‌آموز مورد نیاز است. حجم این فایل نباید از ۷۰ کیلوبایت بیشتر باشد. در صورت استفاده از هرگونه تصاویر قدیمی و غیر از عکس دانش‌آموز شرکت کننده ثبت‌نام ایشان باطل خواهد شد. ضمناً عکس دختران باید با حجاب اسلامی بوده و چهرۀ آنان کاملاً واضح و مشخص باشد.

هزینه ثبت نام المپیاد دانش آموزی

پس از ثبت‌نام در یک یا چند المپیاد مورد نظر، باید هزینه‌‌ی ثبت‌نام را به صورت اینترنتی و با استفاده از رمز دوم کارت بانکی خود پرداخت کنید. می‌توانید بعد از ثبت‌نام در هر رشته، هزینه را بدهید یا این که بعد از تکمیل ثبت‌نام در همه‌ی رشته‌ها، هزینه را یک جا پرداخت کنید و در نهایت کد پیگیری ثبت‌نام دریافت کنید.

مبلغ ثبت‌نام برای هر المپیاد ۸۰۰/۰۰۰ ریال معادل هشتاد هزار تومان است که صرفاً از طریق درگاه پرداخت الکترونیکی سامانه ثبت‌نام دریافت می‌شود و ضروری است داوطلبان پس از طی فرآیند ثبت‌نام و پرداخت، شماره پیگیری را که به منزله ثبت‌نام قطعی است دریافت کرده و آن را جهت استفاده در مراحل بعدی نزد خود نگهداری کنند.

مهلت ثبت نام المپیاد دانش آموزی

برنامه برگزاری مرحله اول المپیادهای دانش‌آموزی

برنامه‌ی برگزاری مرحله‌ی اول المپیادهای علمی دانش‌آموزشی کشور بر اساس دستورالعمل سال تحصیلی 1402-1401، به قرار زیر است:

چطور از سایت همگام نتایج المپیاد را ببینم؟

دفترچه ثبت نام المپیاد دانش آموزی

دفترچه ثبت‌نام المپیادهای علمی دانش‌آموزی همزمان با آغاز مهلت نام‌نویسی، از طریق سامانه‌ی ثبت‌نام المپیادهای علمی دانش‌آموزی منتشر و در دسترس دانش‌آموزان قرار می‌گیرد.

در این دفترچه شرایط و ضوابط ثبت‌نام در آزمون المپیاد در تمامی رشته‌ها به تفکیک ذکر شده و تسهیلات و امتیازات برگزیدگان هر مرحله تعیین شده است.

ثبت نام المپیاد دانش آموزی متوسطه اول

ثبت نام المپیادهای دانش‌آموزی برای دانش‌آموزان دوره‌ی متوسطه‌ی اول امکانپذیر نیست. فقط دانش‌آموزان در حال تحصیل در دوره‌ی دوم متوسطه (در اکثر موارد پایه‌ی دهم و یازدهم) امکان نام‌نویسی در المپیادهای دانش‌آموزی را خواهند داشت.

المپیادهای علمی دانش‌آموزی برای مقطع متوسطه‌ی اول معمولاً به صورت آزمایشی برگزار می‌شوند و دانش‌آموزان این دوره با شرکت در این آزمون‌های آزمایشی در واقع خود را برای سال‌های بعد آماده می‌کنند.

جمع‌بندی

ثبت‌نام برای شرکت در المپیادهای علمی دانش‌آموزی از طریق سایت my.medu.ir صورت می‌گیرد. برگزاری المپیادهای دانش‌آموزی منجر به رشد سطح علمی دانش‌آموزان، آشنایی با علوم روز دنیا، ایجاد روحیه‌ی نشاط علمی و تقویت فعالیت‌های نوآورانه در نوجوانان، شکوفایی استعداد دانش‌آموزان، ارتقای سطح علمی در کشور و انتخاب تیمی برای شرکت در المپیادهای بین‌المللی می‌شود.

المپیاد‌های دانش آموزی برای برخی از دانش‌آموزان یک سکوی پرتاب به حساب می‌آید که شرکت در آن می‌تواند مزایای بسیاری برای آن‌ها داشته باشد. جوایز برگزیدگان این المپیادها را بنیاد ملی نخبگان، وزارت علوم و سازمان نظام وظیفه اعطا می‌کنند. دارندگان مدال طلای کشوری در المپیادهای علمی مزایایی ازجمله معافیت از کنکور و حمایت‌های مالی و معنوی بنیاد نخبگان را کسب می‌کنند. دانش‌آموزانی که مدال نقره و برنز المپیاد را می‌گیرند، سهمیه‌ی 15 درصدی در کنکور خواهند داشت.

پسران برگزیده در المپیادهای علمی می‌توانند با انجام پروژه‌های علمی و تحقیقاتی دوران سربازی را طی کنند. دریافت وام‌های کم‌بهره برای خرید خانه، خودرو یا حضور در همایش‌های بین‌المللی، تحصیل همزمان در دو رشته‌ی دانشگاهی و دریافت سهمیه‌ی نخبگان از دیگر مزایای برگزیده شدن در المپیادهای دانش‌آموزی است.

سوالات متداول

این نوشته سامانه ثبت نام المپیادهای علمی دانش آموزی|my.medu.ir برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

اما دقیقاً تک ماده چیست و قوانین و شرایط استفاده از آن برای هر پایه تحصیلی در مقطع متوسطه و هر رشته چگونه است؟ در این مقاله از وبلاگ تراز، جزئیات مربوط به این قانون که در آئین‌نامه‌ی آموزش دوره‌‌ی دوم متوسطه‌ی وزارت آموزش و پرورش گنجانده شده است، ذکر شده و به تمامی ابهامات درباره‌ی نحوه‌ی استفاده از آن پاسخ داده می‌شود.

قانون تک ماده چیست؟

مطابق تبصره‌ی ۲ ماده ۸۲ آئین‌نامه‌ی آموزش متوسطه، اگر دانش‌آموزی در امتحانات خردادماه نمره‌ی قبولی کسب نکند و نمره وی ۷ و یا بیشتر باشد، می‌تواند از شرایط تبصره یا همان تک‌ماده استفاده کند و بین یک تا 4 درس خود را بنا بر شرایط و قوانین خاصی که در ادامه ذکر خواهد شد، بدون آزمون مجدد، پاس کند.

تک ماده در دبیرستان

برای درک معنای تبصره یا قانون استفاده از تک ماده در دوره‌ی دبیرستان باید در وهله‌ی اول بدانیم که شرایط قبولی در دروس دوره‌ی دوم متوسطه برای هر پایه چگونه است. اگرچه قانون تک ماده برای دوره‌ی اول متوسطه نیز کاربرد دارد، اما بیشترین استفاده از آن در پایه‌های دهم تا دوازدهم صورت می‌گیرد.

تصور ذهنی اکثر ما این است که اگر دانش‌آموز در امتحان پایان ترم نمره‌ی 10 بگیرد، در امتحان قبول شده و کمتر از آن به معنای تجدید شدن یا در نهایت مردود شدن در هر پایه‌ی تحصیلی است. اما باید بدانید همیشه اینطور نیست و نمره‌ی قبولی در هر پایه و هر رشته می‌تواند متفاوت باشد. مثلاً نمره‌ی قبولی در درس‌های نظری 10 است، اما دانش‌آموزان رشته‌ی فنی و حرفه‌ای برای قبولی باید نمره‌ی 12 کسب کنند. یا به‌عنوان مثال اگر در برگه‌ی امتحان نهایی سال دوازدهم رشته‌های نظری نمره‌ی 7 کسب کنید، قبول می‌شوید و نیازی به تک ماده ندارید.

اصول تک ماده

طبق آیین‌نامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، اگر دانش‌آموزی در زمان فارغ‌التحصیلی در سال آخر (سال دوازدهم)، در چهار عنوان درسی نمره‌ی ۷ به بالا داشته باشد از نظر سیستمی شرایط فارغ التحصیلی را دارد.

این چهار عنوان درس می‌تواند مربوط به پایه‌ی دهم، یازدهم و یا دوازدهم باشد. دانش‌آموز دارای این شرایط، می‌تواند با قانون یا تبصره‌ی «تک ماده» فارغ التحصیل شود.

شرایط قبولی در درس‌های پایه دهم و یازدهم

برای آشنایی با شرایط قبولی در دروس دوره‌ی دوم متوسطه ابتدا باید با معنی برخی از اصطلاحات از جمله «نمره‌ی سالانه» آشنا شوید. دانش‌آموزان علاوه بر نمره‌ی برگه‌ی امتحانی آخر سال، یک نمره‌ی سالانه برای هر درس دارند.

نحوه محاسبه نمره سالانه در دوره دوم متوسطه 

نمره‌ی سالانه شامل نمره‌ی برگه‌ی امتحان پایانی ترم اول با ضریب 2، نمره‌ی ترم دوم با ضریب 4 و نمره‌ی مستمر ترم اول و دوم با ضریب 1 است. این نمرات با هم جمع و سپس تقسیم بر 8 می‌شوند و نمره‌ی سالانه‌ی هر درس مشخص می‌شود.

شرط قبولی در درس‌های پایه‌ی دهم و یازدهم این است که دانش‌آموز باید نمره‌ی سالانه‌ی 10 یا بالاتر کسب کرده باشد. برای درک این مطلب، به سه مثالی که در جدول زیر آمده است، دقت کنید:

شرایط قبولی در درس‌های پایه دوازدهم

قبولی در دروس نهایی پایه‌ی دوازدهم دو شرط اساسی دارد:

1. نمره‌ی سالانه‌‌ی دانش‌آموز باید 10 یا بالاتر باشد.
2. نمره‌ی برگه‌ی امتحانی دانش‌آموز باید 7 یا بالاتر باشد.

اما در مورد قبولی در امتحانات غیرنهایی نوبت دوم پایه‌ی دوازدهم باید گفت که نمره‌ی سالانه‌ی دانش‌آموز نباید کمتر از حد نصاب قبولی باشد. این حد نصاب در مورد رشته‌های نظری (ریاضی، تجربی و انسانی) 10 و در مورد رشته‌های فنی و حرفه‌ای 12 است.

برای درک دقیق این شروط، به مثال‌های زیر توجه کنید:

تک ماده در پایه دوازدهم

مسئله‌ی بهره‌گیری از تک ماده در سال دوازدهم و هنگام فارغ‌التحصیلی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند چرا که دانش‌آموز در حال دریافت دیپلم، شرکت در کنکور سراسری و درنهایت ورود به دانشگاه است. با توجه به تغییراتی که در کنکور سال‌های آتی رخ داده است، افزایش تاثیر معدل در کنکور به صورت قطعی و مثبت امری مسلم است و بنابراین قوانین مربوط به تک ماده در این پایه نیازمند توجه بیشتر است.

ممکن است دانش‌آموزی با توجه به اهمیت نمره و معدل امتحانات نهایی، نخواهد از تبصره استفاده کند و مایل باشد در امتحانات شهریور ماه شرکت کرده و نمره‌اش را ارتقا دهد. بنابراین در آیین‌نامه‌ی آموزش و پرورش چنین امری پیش‌بینی شده و ولی دانش‌آموز می‌تواند درخواست کتبی بدهد تا دانش‌آموز در امتحان شهریور شرکت کند. در چنین شرایطی اگر نمره‌ی دانش‌آموز در شهریور بالاتر شد، جایگزین می‌شود، اما اگر نمره‌اش پایین‌تر شد، همان نمره‌ی قبلی که در سیستم داشت، برای او منظور می‌شود.

معدل کل متوسطه‌ی دوم در قبولی رشته‌های بدون کنکور نیز اثرگذار است، بنابراین اگر دانش‌آموزی شرط قبولی را کسب کرده‌، اما از نمرات خود راضی نیست، می‌تواند از قانون ترمیم معدل نیز استفاده کند. این قانون اولین بار در سال 1394 تصویب شد و هدف آن بخشیدن یک فرصت مجدد برای شرکت در امتحانات نهایی به دانش‌آموزانی بود که بر اساس قوانین جدید معدل‌شان در کسب رتبه‌ی قبولی در کنکور سراسری اثر می‌گذاشت.

تک ماده در پایه دهم و یازدهم

همان‌طور که پیشتر ذکر شد اگر دانش‌آموز پایه‌ی دهم و یازدهم نمره‌ی سالانه‌ی بالاتر از 10 بگیرد و نمره‌ی او در برگه‌ی امتحان نهایی بالای 7 شود، قبول می‌شود. اما اگر نمره‌ی سالانه‌ی او بین 7 تا 10 باشد، بدون در نظر گرفتن نمره‌ی برگه‌ی امتحانی خردادماه، باید از تبصره و تک‌ماده استفاده کند. در نهایت اگر نمره‌ی سالانه‌ی دانش‌آموز کمتر از 7 باشد، در این صورت بدون در نظر گرفتن نمره‌ی برگه‌ی امتحان پایانی، مردود می‌شود.

هر دانش‌آموزی در پایه‎‌ی دهم و یازدهم می‌تواند برای امتحانات داخلی در 2 درس از تبصره و تک ماده استفاده کند. برای امتحانات نهایی نیز هر دانش‌آموز پایه‌ی دهم و یازدهم می‌تواند در دو درس از تبصره و تک ماده استفاده کند.

تک ماده در پایه نهم

از آنجایی که امتحانات پایه‌ی نهم در مقطع متوسطه‌ی دوره‌ی اول نیز نهایی هستند و قبولی در آن‌ها شرط ورود به مقطع بعدی تحصیلی و انتخاب رشته است، مسئله‌ی استفاده از قانون تک ماده برای دانش‌آموزان بیمار یا دچار ضعف درسی در این پایه نیز اهمیت دارد.

شرایط قبولی دانش‌آموزان در دروس دوره اول متوسطه

دانش‌آموزانی که در پایه‌های هفتم، هشتم و نهم درس می‌خوانند، برای قبولی در هر پایه باید دارای معدل کل و نمره‌ی امتحانات پایان سال بالای 10 باشند. در صورتی که معدل کل دانش‌آموز این مقاطع در امتحانات پایان سال کمتر از 10 باشد، مردود به حساب می‌آید. اگر دانش‌آموزی معدل بالای 7 بگیرد، اما در یک یا چند درس خود نمره‌ی قبولی نداشته باشد، درواقع تجدید شده است و باید در امتحانات شهریور ماه شرکت کند.

شرط دیگر قبولی برای دانش‌آموزان دوره‌ی اول متوسطه این است که برای هر کدام از دروس خود، نمره‌ی سالانه‌ی بالای 30 بگیرند. اما اگر نمره‌ی سالانه آن‌ها کمتر از 30 و معدلشان بالای 12 باشد، در این صورت می‌توانند تنها برای دو درس خود که در آن‌ها نمره‌ی قبولی نگرفته‌اند، از تک ماده‌ی هفتم، هشتم و نهم استفاده کنند.

جمع‌بندی

استفاده از قانون یا تبصره‌ی تک ماده از امتیازاتی است که دانش‌آموزان می‌توانند در دوران تحصیل در دبیرستان از آن بهره ببرند. مطابق با آیین‌نامه‌های آموزش و پروش اگر دانش‌آموز مقطع متوسطه‌ی دوم، در امتحانات خردادماه به هر دلیل نمره‌ی قبولی کسب نکند و نمره وی ۷ و یا بیشتر باشد، می‌تواند از شرایط تبصره در مورد 4 درس (2 نهایی و 2 غیرنهایی) در طول سه سال دهم، یازدهم و دوازدهم استفاده کند.

بر همین اساس، دانش‌آموزان مقطع متوسطه‌ی اول نیز در پایه‎‌های هفتم، هشتم و نهم تنها دو بار می‌توانند از تبصره‌ی تک‌ماده بهره‌ببرند. اما استفاده از این تبصره همانطور که در مقاله با جزئیات ذکر شد، قواعد و قوانین خاص خود را دارد و هر دانش‌آموز باید با توجه به قوانین موجود درباره‌ی نحوه‌ی محاسبه‌ی نمره‌ی سالیانه، نمره‌ی کتبی و معدل خود، همچنین رشته‌ای که در آن تحصیل می‌کند، شرایط تحصیلی خویش را برای استفاده از تبصره‌ی تک ماده بسنجد.

سوالات متداول

این نوشته تک ماده چیست؟ | 0 تا 100 شرایط استفاده از تبصره و تک ماده برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.

نحوه‌ی شرکت در آزمون تغییر رشته، به همراه شرایط و ضوابط آزمون به صورت کامل در این مقاله ارائه داده شده است.

امتحان تغییر رشته در دبیرستان

برخی از دانش‌آموزان پایه دهم و پایه یازدهم ممکن است از رشته‌ی تحصیلی خود ناراضی باشند یا در انتخاب رشته دچار اشتباه شده باشند. براساس بخشنامه‌ی آموزش و پرورش، امکان تغییر رشته از پایه دهم به یازدهم و از پایه‌ی یازدهم به دوازدهم برای دانش‌آموزان وجود دارد و دانش‌آموزان متقاضی می‌توانند با آگاهی از شرایط آزمون و همچنین جدول دروس تغییر رشته، در آزمون مربوطه شرکت و رشته‌ی تحصیلی خود را تغییر دهند.

شرایط تغییر رشته در دبیرستان

هریک از دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و پایه‌ی یازدهم که می‌خواهند در آزمون تغییر رشته شرکت کنند باید دارای یکسری شرایط و ضوابط باشند. شرایط تغییر رشته در مقطع دبیرستان (از پایه‌ی دهم به یازدهم و از پایه‌ی یازدهم به دوازدهم)، به تفکیک در ادامه فهرست شده است:

شرایط تغییر رشته دهم به پایه‌ی یازدهم:

✔️ دانش‌آموز برای تغییر رشته از دهم به یازدهم، باید نمره‌ی قبولی 10 را در امتحانات «دروس تغییر رشته»، در نوبت خرداد یا شهریور (یا هردو) کسب کرده باشد.

✔️ پس از کسب نمره‌ی قبولی در دروس مربوطه، لازم است دانش‌آموز در آزمون بعضی از دروس مشابه‌ی رشته‌ی قبلی شرکت کند.

✔️ برخی از دروس، غیرقابل تطبیق هستند و لازم است دانش‌آموزی که در امتحان تغییر رشته از پایه‌ی دهم به یازدهم در خرداد ماه شرکت کرده است، این دروس را نیز در تابستان سال یازدهم یا دوازدهم و یا دی ماه بگذراند.

✔️ نمره‌ی قبولی درس‌های رشته‌ی قبلی، که با دروس رشته‌ی جدید کد درسی یکسانی دارند، به عنوان درس‌های گذرانده شده در رشته‌ی جدید پذیرفته می‌شوند.

✔️ دانش‌آموزان متقاضی، باید حداکثر 15 روز قبل از برگزاری امتحانات خرداد یا شهریور در پایه‌ی دهم، برای تغییر رشته تصمیم قطعی خود را گرفته باشند.

شرایط تغییر رشته یازدهم به دوازدهم:

✔️ امکان تغییر رشته از پایه یازدهم به دوازدهم به صورت درون شاخه‌ای برای هریک از رشته‌های ریاضی فیزیک، تجربی، علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی وجود دارد.

✔️ تغییر رشته‌ی درون شاخه‌ای از پایه‌ی یازدهم به پایه‌ی دوازدهم، منوط به موافقت آموزش و پرورش و کسب حدنصاب نمره‌ی قبولی در امتحان تغییر رشته است.

✔️ در صورتیکه دانش‌آموزی در خردادماه در آزمون تغییر رشته شرکت کند و موفق به کسب نمره‌ی قبولی نشود، می‌تواند مجدد در شهریورماه در آزمون تغییر رشته شرکت کند.

✔️ تغییر رشته از پایه‌ی یازدهم به دوازدهم، فقط برای دانش‌آموزان شاخه‌ی نظری امکان‌پذیر است.

دروس امتحان تغییر رشته در دبیرستان

فهرست دروس امتحان تغییر رشته در دبیرستان از پایه‌ی دهم به یازدهم و از پایه‌ی یازدهم به دوازدهم، به تفکیک در جدول زیر ارائه داده شده است:

مراحل و نحوه تغییر رشته در دبیرستان

دانش‌آموزانی که متقاضی شرکت در امتحان تغییر رشته هستند، می توانند در دو بازه ی زمانی خرداد و شهریورماه در آزمون تغییر رشته شرکت کنند و در صورت کسب نمره‌ی قبولی در رشته‌ی جدید ثبت نام و ادامه تحصیل دهند. مراحل و نحوه‌ی تغییر رشته در پایه‌ی یازدهم و پایه‌ی دوازدهم به صورت زیر است:

✅ دریافت فرم از سامانه سناد و درخواست تغییر رشته توسط دانش‌آموز. (دریافت فرم شماره‌ی 1تغییر رشته، تکمیل توسط دانش‌آموز، تایید ولی دانش‌آموز و سپس تحویل به مدیر مدرسه).

✅ معرفی دانش‌آموز جهت شرکت در آزمون تغییر رشته و دریافت مجوز توسط آموزش و پرورش.

✅ شرکت دانش‌آموز در امتحان تغییر رشته و کسب نمره‌ی قبولی در دروس مربوطه.

✅ ثبت نمرات امتحان تغییر رشته در سیستم و ثبت نام در رشته‌ی تحصیلی جدید.

بیشتر بخوانید: آزمون رغبت و توانایی

زمان امتحان تغییر رشته پایه یازدهم و دوازدهم

دانش‌آموزان متقاضی تغییر رشته در پایه‌ی یازدهم و دوازدهم می‌توانند در دو بازه‌ی زمانی خرداد و شهریور در امتحان تغییر رشته شرکت کنند. در صورتیکه دانش‌آموزی در خردادماه در امتحان تغییر رشته شرکت کند و موفق به کسب نمره‌ی قبولی نشود، می‌توانند مجدد در شهریورماه در آزمون مذکور شرکت کند.

در ضمن دانش‌آموزان می‌توانند برخی از دروس را در خرداد برخی از دروس را در شهریور و یا کل دروس را در خرداد و شهریورماه امتحان دهند.

جمع بندی

براساس بخشنامه‌ی وزارت آموزش و پرورش، آن دسته از دانش‌آموزان پایه‌ی دهم و یازدهم که از رشته‌ی تحصیلی خود رضایت ندارند، می‌توانند در خرداد یا شهریورماه با شرکت در امتحان تغییر رشته، رشته‌ی خود را تغییر دهند. در صورت هرگونه ابهام پیرامون شرایط و نحوه‌ی تغییر رشته از پایه‌ی دهم به پایه‌ی یازدهم و یا تغییر رشته از پایه‌ی یازدهم به دوازدهم، می‌توانید سوالات خود را در قسمت کامنت مطرح کنید.

سوالات متداول

این نوشته امتحان تغییر رشته در دبیرستان | شرایط + زمان برای اولین بار ظاهر می شود در سامانه تراز.